Ләппет – киім немесе бас киімдегі сәнді жапсырма. Әйелдер бас киімінде кең таралған, діни киімдерде де қолданылады. Ежелгі Египет пен пап тақиясында кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бас киімнің немесе киімнің ілінген бөлігі
Hanging part of a headdress or garment
Лапет – бас киімнің немесе киімнің сәндік жалаты, бүктемесі немесе ілінген бөлігі. Жұптап немесе симметриялық түс беру үшін бір ұзын жолақ ретінде тағылатын лапеттер жиырмасыншы ғасырдың басына дейін әйелдер бас киімінің танымал түрі болды және қазір де діни киімдерде кездеседі. Лапеттердің мысалдарын Папаның тиарасында және ежелгі Египет патшаларының немес бас киімінде табуға болады. Осы термин кейбір жануарлардың анатомиялық ерекшеліктеріне ұқсас нәрселерді сипаттау үшін де қолданылады.
A lappet is a decorative flap, fold or hanging part of a headdress or garment. Worn in a pair, or as a singular long strip giving a symmetrical drape, lappets were a popular form of women's headwear until the early twentieth century, and are still a feature of religious garments. Examples of lappets are to be found on the papal tiara and on the nemes headdress of the kings of ancient Egypt. The same term is also used for similar looking anatomical features on some animals.
Әйелдер бас киімдерінде
Кейбір әйелдердің бас киімдеріне, әсіресе ортағасырлық хеннинге лапеттер бекітілді. Оларды корнет деп те атаған, бірақ кейде корнеттің өзі хеннинге сіңісті болған. 17 ғасырдың соңында үйде тағуға арналған фонтанж атты қалпақ танымал болды. Матадан жасалған және ішкі сым каркасымен (коммод) биіктік берілген фонтанж, мата мен қайыстан жасалған көптеген әшекейлермен, соның ішінде лапеттермен ерекшеленді. Лапеттері бар фонтанж 1690 жылдар шамасында француз сарайында кең тарады. 18-19 ғасырларда батыста әйелдердің сәндік аксессуары ретінде (ішкі киімге арналған) лапеттерді тағуға деген сұраныс артты. Лапеттер жасау үшін қолданылған қайыс Франция, Бельгия, Дания, Ирландия, Испания, Ұлыбритания, Италия және Америка сияқты елдерде жасалған, оның халықаралық тамырлары бар еді.
Lappets were attached to some types of women's headdresses, notably the medieval hennin. They were also called cornet, although cornet sometimes referred to the hennin itself. Towards the end of the 17th century, a cap called the fontange, worn in the home, was popularised. Made of linen and given height by an internal wire frame called a commode, the fontange featured much decoration, formed of linen and lace, including the key feature being lappets. The fontange, with its lappets, was popularised in the French Court around the 1690s. Into the 18th and 19th centuries, the fashion for lappets worn in the west as a women's fashionable decorative accessory (for indoor wear) expanded. The lace popularly used to make lappets had international origins, being created in countries including France, Belgium, Denmark, Ireland, Spain, Britain, Italy, and America, for example.
Епископтық митралар
Батыс литургиялық конфессияларының, мысалы Рим-католик шіркеуі мен Англия шіркеуінің епископтары мен абаттары киетін митраларға лапеттер тігіледі. Митр лапеттерін көбінесе қызыл жібекпен астарлайды. Лапеттер, әлдебір грек бас таспасы – митраның (μίτρα) қалдығы болуы мүмкін, митра осыдан шыққан. Митра – бұл басты орап, қалған матаның ұштары мойынның артына түсетін мата болған. Латын тілінде лапеттер инфула деп аталады, бұл ежелгі римдіктердің мәртебелі адамдары, дін қызметкерлері және басқалары киетін бас таспалары еді. Олар көбінесе ақ түсті болған. Армян апостол шіркеуінде лапеттер митраға тікелей емес, капельдің артқы бөлігіне бекітіледі.
The mitres worn by bishops and abbots of Western liturgical denominations, such as the Roman Catholic Church and the Church of England, have lappets attached to them. Mitre lappets are often lined with red silk. The lappets are probably a vestige of the ancient Greek headband called a mitra (μίτρα), from which the mitre itself descends. The mitra was a band of cloth tied around the head, the ends of the remaining fabric of which would fall down the back of the neck. The Latin name for the lappets is infulae, which were originally headbands worn by dignitaries, priests, and others among the ancient Romans. They were generally white. In the Armenian Apostolic Church, the lappets are not attached directly to the mitre but are attached to the back of the cope.
Папалық таирада
Ерте орта ғасырдан бері әрбір паптық тиарада екі лапет болған. Олардың шығу тегі әлі де жұмбақ, бірақ олар епископтың митрасындағы лапеттердің ұқсас нұсқасы екені анық. Бұл лапеттердің алғаш рет паптық тиараға тер басуға арналған таспа ретінде қосылғаны туралы пікірлер айтылады, ал ішкі мата Римнің ыстық жаздарында паптық рәсімдер кезінде паптардың шамадан тыс терлеуін болдырмау үшін қолданылған. Тиараның арт жағындағы екі лапет (caudæ, сөзбе-сөз "құйрықтар") алғаш рет XIII ғасырдағы суреттер мен мүсіндерде көрінеді, бірақ одан бұрын да қолданылғаны сөзсіз. Олар қара түсті болған, бұл монументальді ескерткіштер мен тізімдерден анық көрінеді, және бұл түс XV ғасырға дейін сақталған. Паптық тиарадағы лапеттер әсем безендірілген, алтын жіппен күрделі тігістермен жасалған. Көбінесе, тиараны тапсырыс берген, сыйлық ретінде алған немесе өздері үшін қайта жасаған паптар өздерінің гербін лапеттерге тігіп қойған. Кейінгі паптық лапеттердің көпшілігі кестеленген жібек және қайыспен жасалған. 1963 жылы Папа Павел VI үшін жасалған және таққа отырғызу рәсімінде қолданылған соңғы тиарада да лапеттер болды.
Since early mediæval times each papal tiara has included two lappets. Their origins remain a mystery, though they are obviously an imitation of the lappets on the bishop's mitre. It has been speculated that lappets first were added to papal tiaras as a form of sweatband, with inner cloth being used to prevent popes from sweating too heavily during papal ceremonial in hot Roman summers. The two lappets (caudæ, literally "tails") at the back of the tiara are first seen in the pictures and sculpture in the thirteenth century, but were undoubtedly customary before this. They were black in color, as is evident both from the monumental remains and from the inventories, and this color was retained even into the fifteenth century. Papal lappets on tiaras came to be highly decorated, with intricate stitching in gold thread. Often a pope who either commissioned a tiara, received it as a gift, or who had it remodelled for their usage, had their coat of arms stitched on to the lappets. Many later papal lappets were made of embroidered silk and used lace. The last tiara to be used for a coronation, created for Pope Paul VI in 1963, also contained lappets.
Жануарлар туралы
Бұл сөз кейде кейбір жануарлардың бетіндегі маусық тәрізді, серпімді құрылымдарды атау үшін де қолданылады. Мысалы, жалаңаш бетті құсқыштың басының екі жағында ет қабаттары болады.
The word is also sometimes used to refer to wattles, flap like structures that occur on the faces of some animals. For instance, the lappet faced vulture has lappets of bare flesh on the sides of its head.