Кіріспе
Ағаштан ойық кесуге арналған қол ұстағыш (англ. Rebate plane/Rabbet plane) – ағаштан ойық кесуге арналған қол ұстағыш. Бұл көптеген батыс елдерінде жүздеген жылдар бойы қолданылып келген қарапайым құрал. Ол Англияда кем дегенде 11-шы ғасырда пайда болған.
The rebate plane (British English) or rabbet plane (American English) is a hand plane designed for cutting rebates/rabbets in wood. It's a simple tool used in many Western countries with hundreds of years of history. It was in use in England at least as early as the 11th century.
Сипаттама
Төлемдік ұшақ – иық ұшағы, бұқа мұрынды ұшақ және күйме жасаушы ұшақ сияқты, пышағы ұшақ корпусының екі жағынан өте аз мөлшерде – әдетте жарты миллиметрден кем – шығатын ұшақтардың бір тобы. Бұл ағашта тік бұрышты ойыстар жасауға арналған қолмен ұсталатын ұшақ. Пышағы ұшақ корпусынан сәл кең болады. Пышақтың сәл шығуының себебі – ұшақ корпусы кесілген бетке ілісіп қалмауы үшін, нәтижесінде ойыстың қабырғасы түбіне перпендикуляр болмайды. Төлемдік ұшақта әдетте тереңдік шектегіші мен бағыттағыш болады, олар ойыстың ені мен тереңдігін анықтауға мүмкіндік береді. Олар сондай-ақ көбінесе тікенмен жабдықталады, ол ойыс кесілгенде ағаштың бетін сызып, таза бұрыш жасауға көмектеседі. Бұл әсіресе ағаш талшықтарына қарсы жұмыс істегенде өте пайдалы.
Тарих
Төлемді ұшақ – Батыс елдерінің көпшілігінде жүздеген жылдар бойы қолданылып келе жатқан қарапайым құрал. Ол Англияда кем дегенде 11 ғасырда пайда болған.
Қолдану
Төлемді ұшақтар ұзын талшықты кесуге арналған және көбінесе үлкен мөлшердегі материалды жылдам жою үшін реттеледі. Оның аузы ірі жоңқаларды шығаруға мүмкіндік беру үшін кеңінен ашылады.
Вариациялар
Бұл ұшақтың бірнеше түрі бар, соның ішінде дуплекс ребат ұшағы да бар, оның пышағы орналасуының екі жері бар: біреуі қалыпты кесу үшін корпустың ортасында, ал екіншісі бұрыштарға кесуге арналған алдыңғы жағында. Соңғы жағдайда дуплекс ребат ұшағы, дөңгелек мұрынды ұшаққа ұқсас.