Кіріспе

Америкалық юморист және жазушы (1925–2015)

Томас Фримен Кох (13 мамыр 1925 – 22 наурыз 2015) – американдық юморист және жазушы. Ол 37 жыл бойы "Mad" журналы үшін жазды.

Ерте өмір

Кох (айтылуы "Кук") Иллинойс штатының Чарльстон қаласында дүниеге келді және Солтүстік-Батыс университетіне түсу алдында жастығын Индианаполисте өткізді. 1948 жылы "Мен Индиананы есімде сақтаймын" атты өлеңдер жинағын, ал 1950 жылы "Турнир жолы" атты Индиана баскетболы туралы кітабын жариялады. Кейін "Mad" журналының басылымымен бірге төрт кітап шығарды. Кох 1957 жылы Калифорнияға көшіп, үш рет үйленді.

Жазушылық мансап

Кох радио әртістері Боб пен Рейдің басты жазушыларының бірі болды. Осы байланыс оны Mad журналының назарына жеткізді, себебі шоудың бірнеше сценарийлері Морт Драккер салған карикатуралармен бірге журналда жарияланды. Mad журналы бір жарым жылдың ішінде Bob & Ray туралы он мақала жариялады, бірақ Кох 1958 мен 1995 жылдар аралығында журналға түрлі тақырыптар бойынша 300-ден астам материал жазды. Кох NBC радиосының Monitor бағдарламасының штатты жазушысы болды және 1955 жылы NBC оны Боб пен Рейдің арнайы эфирлері үшін сценарийлер жазуға шақырғанда, Дейв Гарроуэйге аптасына 100 беттік материал дайындады. Кохтың айтуынша, "желі басшылары эфирде не болып жатқанын білу үшін жазба күйінде болуын қалады. Мен он сценарий жаздым, олардың сегізін пайдаланды. Сондықтан мен оларға тағы он сценарий жібердім, бірақ олар ешқайсысын қабылдамады. Мен осылай осы жұмысқа ілігіп қалдым". Ол осы дуэт үшін шамамен 3000 комедиялық туынды жазды. Кохтың эскиздерінің ішінде Американың баяу сөйлейтін адамдары, Американың ақшөп қоғамы, Ғылым мырзасы және "The Gathering Dusk" сериалының эпизодтары бар еді. Бұл – Эдна Бессингер басты рөлде сомдаған, "басқалар іздемеген жерде бақытсыздық іздеп, оны тапқан қыз" туралы сатиралық опера. "Томның жұмысы одан да керемет болуы мүмкін емес еді", – деді Боб Эллиотт. "Оның істегенінің бәрі күлкілі болды. Ол – күлкілі ойлардың қымбат кені, және біз бұрыннан жасап келген нәрселерді күшейту үшін қажет болған нәрсе". "Бәрі әдетте өте дұрыс басталды", – деді Кох. "Бұл әзіл екенін білмейсің, бірақ ол жай ғана күлкілі нәрсеге айналып кетеді. Кейбір адамдар оны күлкілі деп ойламайтын". Осының барлығында оның Боб пен Реймен ешқандай шарты болған жоқ; "Кейде олар маған ақша беретін, кейде бермейтін", – деді Кох. Көптеген радио әртістері сияқты, Боб пен Рей өздерінің жазушыларын көрсетпеді; Эллиот кейіннен "Біз оған лайықты құрмет көрсетпедік деп ойлаймын" деп жазды. Кохтың осы дуэтпен кәсіби байланысы 33 жылға созылды, бірақ байланыс сирек болды. Боб Эллиотт өзінің және Рэй Гулдингтің олардың жалғасып жатқан сюжеттік бөлімдерінің келесі қандай болатынын білу үшін Кох жіберген конвертті ашу арқылы білгенін еске алды: "Том Кохтан келген посылка келгенде өте қуанышты болатынбыз". Кохтың қайтысынан кейін Эллиот New York Times газетіне Кохты тек үш рет, ал Гулдингті бір рет кездескенін айтты. Кох Monitor бағдарламасында жұмыс істеген кезде, оған 1957 мен 1959 жылдар аралығында бес минуттық бөлімдерде үнемі эфирге шығатын Fibber McGee және Molly үшін қысқа эскиздер жазу тапсырылды. Кох өзінің материалдарын Индианадағы үйінен, кейін Калифорниядан жазды, онда ол Джордж Гобель, Теннесси Эрни Форд, Дина Шор, Пат Полсен, Дик ван Дайк және Джонатан Винтерс жұлдыздық рөлде ойнаған телешоуларға материал жазды. Кох сондай-ақ "The Lucy Show", "Petticoat Junction", "My World and Welcome to It", "My Mother the Car" және "All in the Family" телешоуларына материал жазды. Кохтың "A Cure for California" атты Боб пен Рейге арналған арнайы бағдарламасы үшін жазған сценарийі "Emmy" сыйлығын жеңіп алды. Кох "Mary Hartman, Mary Hartman" сериалында үй күзетушісі рөлін ойнады; Кох: "Маған бұл мүлдем ұнамады, ол мені қорқытты" деді. "Mad" журналының бас редакторы Ник Меглин Кохты журналға "табиғи сай келетін адам" деп сипаттады. "Ол өте жақсы жазушы, өте сауатты, әртүрлі әзіл-қалжыңдарды, абсурдтан бастап, өткір, зиялы тұжырымдарға дейін қолдана білетін шебер еді. Оның басқа ешкімде болмаған ерекшелігі бар еді". Боб пен Рей сияқты, Кох та үйде жұмыс істеді және Mad кеңсесіне сирек баратын. Ол келгенде, "көйлек, галстук және костюм киіп жүретін", – деді Меглин. "Ол консервативті еді; өте әдемі шашы мен мұрты бар, ал біз джинсы, кроссовка және жейде киіп жүретінбіз". Өзінің мансабы туралы сөйлескенде Кох былай деді: "Адамдар менің осылай жасап керемет өмір сүргенімді айтады, инженерлер, дәрігерлер, сақтандыру агенттері немесе басқа да мамандық иелері. Бірақ бұл әр таңертең оянып, "Құдай-ау, бүгін де осыны жасай аламын ба?" деп ойлайтын жұмыс еді. Оны қалай жасау керектігін білудің немесе тіпті дайындалудың жолы жоқ".

43-адамдық шұңқыр

1965 жылы Mad журналының #95 санында Кох жазған және Джордж Вудбридж сурет салған "43 Man Squamish" мақаласы жарияланды. Абсурдты мақала нақты емес ойдан шығарылған спорттың күрделі ережелерін баяндады және екі адамның – оның ішінде Кохтың Нью-Йорк Таймс газетіндегі некрологында, тіпті Кохтың некрологының бірінші сөйлемінде айтылуға лайық болды. Мақалада жаңа терминология түсіндірмей-ақ енгізіледі, ал әзілдің көп бөлігі оқырманның контекст арқылы мағынаны түсінуге жасаған жартылай сәтті әрекеттерінен туындайды. Командадағы әрбір ойыншының не істеу керектігі, қандай жазалар салынғаны және "сары ескерту туы" қашан және қандай себеппен көтерілуі керек екені, тіпті бірнеше рет оқылғаннан кейін де толыққанды түсініксіз болып қалады.

Ережелер

Әр команда бір сол және бір оң Ішкі Гручтан, бір сол және бір оң Сыртқы Гручтан, төрт Тераң Бродерден, төрт Жасық Бродерден, бес Уикеттен, үш Шабуылдаушы Ниблингтен, төрт Төрттендік Фруммерттен, екі Жартылай Фруммерттен, бір Толық Фруммерттен, екі Оверблаттан, екі Андерблаттан, тоғыз Артқы Финкстен, екі Секірушіден және бір Дубликаттан – барлығы 43 адамнан тұрады. Ойын төрешілері – Мұрагерлік судья (британдық судьядай киінген, парикпен), Далалық өкіл (шотландтық килтпен), Бас Коксвейн (ұзын пальтомен) және Багаждарды қиратушы (Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары жағажайда жүретін ер адам ретінде киінген). Ойын басталғаннан кейін төрешілердің ешқайсысының да билігі жоқ. Скуомиш бесбұрышты алаңда, немесе Флутниде ойналады, ал ойын 15 минуттық кезеңге бөлінеді, ол Огр деп аталады. Көптеген скуомиш ойындары жеті Огрдан тұрады, егер жаңбыр жаумаса. Бұл жағдайда олар сегіз Огр ойнайды. Бәсекелесушілер қолғап, шлем және жүзбекшілер киеді. Олар 3 3/4 дюйм диаметріндегі, өңделмеген ибекс терісінен жасалған және көк жаңқа қауырсындарымен толтырылған Прицті (немесе допты) қуалайды. Әр ойыншы Фруллиппен жабдықталған, ол қарсыластарды кедергілеуге арналған, шопанның таяғына ұқсас ұзын ілмекті таяқ. Кез келген ойын алдында Мұрагерлік судья алдымен монетаны, әдетте жаңа испан песетасын, лақтыруы керек, ал Қонақ Капитаны лақтырудың нәтижесін болжайды. Егер ол дұрыс болжаса, ойын бірден тоқтатылады. Егер олай болмаса, Үй Командасының Капитаны алдымен шабуылда ойнағысы келетінін немесе қорғаныста ойнағысы келетінін шешуі керек. Ойын фруллип флутниге тигеннен кейін және «Ми tío es enfermo, pero la carretera es verde!» («Менің ағам ауырған, бірақ жол жасыл!») деген сөздер айтылғаннан кейін басталады, бұл дана испан мақалы. Прицті қабырғалау, бесінші снайвелде мұз қату, бұқаралық топпен жүгіру, маусымды асыра басу, фактілерге қарауға қабілетсіздік немесе Дубликатты ерте үйге жіберу сияқты бұзушылықтар үшін жазалар қолданылады. Шабуылдаушы команданың жаудың қақпасына жеткенге дейін бес Снивелге құқығы бар. Прицті гол сызығынан алып өту – Вумик деп есептеледі және 17 ұпай береді; фруллиппен соққымен гол соғу – Дурмиш деп есептеледі және тек 11 ұпай береді. 7-ші Огрдан (және жаңбыр жауса 8-ші Огрдан) басқа, тек шабуылдаушы Ниблингтер мен Оверблаттар ғана ұпай жинауға рұқсат етіледі. Мұндай жағдайларда төрт Төрттендік Фруммертке Прицті тебуге немесе лақтыруға рұқсат етіледі, ал тоғыз Финкке Барри Голдуотерді еліктеп қарсыластарды ашуға рұқсат етіледі. Командалар теңдікті бұзу үшін кенеттен өліммен қосымша уақыт ойнауы керек, егер екі Сол жақ Оверблат жеке бұзушылықтарға байланысты ойыннан шығып қалса. Егер олай болса, теңдік командалар флутнидің қарама-қарсы жақтарында (бесбұрышты пішінде қиын) қатарласып, бір жағы күліп қалмайынша бір-біріне ұятты өлеңдерді айту арқылы шешіледі. Ойыншылардың жеткіліксіз саны 43 адамдық скуомиш матчын өткізуге мүмкіндік бермесе, жеңілдетілген нұсқасы ойналуы мүмкін: 2 адамдық скуомиш. Ережелер бірдей, бірақ 2 адамдық скуомиште мақсат – жеңілу.

Нағыз өмірде

Жазушы Кох ойынды толығымен ойналмайтын етіп жасауды ниеттенгенімен, кейбір колледждер команда құрып, ойын ойнауға тырысты. Mad #97 журналының хаттар рубрикасында бірнеше "командалық суреттер" және осы спорттың жаңа жақтастарының әңгімелері жарияланды. Ренсселер политехникалық институтының студенті Гарвардқа үлкен шақыру тастады, ал Альберта университетінің спортшылары: "Біз Батыс Канададағы жалғыз жеңілмеген Сквамиш командасымыз, себебі біз Батыс Канададағы жалғыз командамыз және әлі бірде-бір ойын ойнаған жоқпыз. Бізге қарсы команда табылмайтынына түсіне алмаймыз" деді. Маркет университетінің спорт комитетінен келген хатта олардың үш Сквамиш ойыншысы "спорттық әдеп сақтамағаны үшін" шеттетілгені хабарланды.

Танымал мәдениетте

43 Man Squamish туралы қысқаша сілтеме "Weird Al" Yankovic-тің "Ақ және Нерди" (2006) видеосында "Тривиалды іздену" сұрағы ретінде келтіріледі. Дэн Симмонс жазған "Эндимион" кітабында баяндаушы өзін қуғыншылардан "қолынан қақпаға ешкіні бағыттап әкеліп жатқан қырық үш адамнан тұратын команданың терең ойлы ойлаушысы сияқты" қашып жүргенін сипаттайды.

Үш бұрышты питней

Mad журналының #241 саны (қыркүйек 1983) Koch осыған ұқсас, ойнауға мүмкін емес үстел ойынымен айналысты, оны Three Cornered Pitney деп атады. Төрт беттік нұсқаулықта Джек Дэвис салған суреттер болды.