Кіріспе
Кук аралдарындағы атолл – Ракаханга Тынық мұхитының оңтүстік бөлігінде орналасқан Кук аралдарының бір бөлігі. Бұл табиғаты бұзылмаған атолл Кук аралдарының астанасы Раротонгадан шалқары орналасқан және экватордың оңтүстігінде жатыр. Ең жақын көршісі – Манихики, ол жақын жерде орналасқан. Ракаханганың ауданы – . Оның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен шамамен 5 метр биіктікте. 2016 жылғы халық санағы бойынша халық саны 83 адамды құрады, ал халық тығыздығы шаршы километрге 32 адамнан келеді. 2014 жылдан бері Ракаханганың электр қуаты 100% күн энергиясы арқылы өндіріледі. Ракаханга-Манихики тілі Кук аралдары маори тілінен ерекшеленеді.
Rakahanga is part of the Cook Islands, situated in the central southern Pacific Ocean. The unspoilt atoll is from the Cook Islands' capital, Rarotonga, and lies south of the equator. Its nearest neighbour is Manihiki which is just away. Rakahanga's area is Its highest point is approximately 5 metres above sea level. The population was 83 in the 2016 Census of Population & Dwellings, with a density ratio of 32 people per square kilometer. Since 2014 Rakahanga's electicity has been 100% solar generated. The Rakahanga Manihiki language differs from Cook Islands Maori.
Климат
Ракахангада температураның біркелкі үлгісі байқалады, күндізгі температураның өзгеруі ең төмен 26 °C / 79 °F, ең жоғары шамамен 31 °C / 88 °F аралығында болады. Мамыр мен қазан айлары аралығында әдетте құрғақ, ал қараша мен сәуір айлары аралығында ыстық және ылғалды болады. Екінші кезең – циклон (дауыл) маусымы, алайда мұндай құбылыстар салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Ла-Нинья кезеңдерінде су тапшылығы өте күшті болуы мүмкін, құрғақшылық жағдайы күшеюі мүмкін.
Маорилер қонысы
Ракахангаға алғаш рет 1350 жылы қоныс тенген. Ауызша тарихтарға сүйенсек, алғашқы тұрғындар тек екі адамның ұрпағы болған. Тоа – Раротонгадан қуылған жеңілген жауынгер, ал оның әйелі Тапаиру – Раротонга басшысының қарындасы немесе қызы. Кейбір деректерде оның ағасы Хуку тапқан кішкентай атолды табу үшін навигациялық дағдылары болған болуы мүмкін. Олар лагунаның оңтүстік-батысындағы Те-Кайнга мотуына қоныстанды. Ол жерде инжур қабығы көп болған, ол ара, кескіш және балық аулау құралдары сияқты құралдар жасауға пайдаланылған. Де Кирос осы аралдың тұрғындарын «саяхат барысында кездескен ең әдемі, ақ түсті және әсем адамдар» деп сипаттаған. Ресейлік мұхитты зерттеуші Фабиан Готтлиб фон Беллингсхаузен 1820 жылдың 8 тамызында «Восток» және «Мирни» кемелерімен Ракахангаға келді. Ол координаттарын алып, орнын дәл сызып көрсетті; ол бұл атолды кейін патша Александр II болған Ұлы князь Александр Николаевичтің құрметіне «Ұлы князь Александр аралы» деп атады. Беллингсхаузеннің сөзіне қарағанда: «(Ракаханганың) тұрғындары каноэмен шығып, кемеге тас және сүңгілер лақтырып, бізді күреске шақырды». 1874 жылы жазылған бір есепте: «Ондағы кокос пальмаларының тығыздығы оны көрген барлық теңізшілерді таң қалдырды», - делінген.
Миссионерлік кезең
1849 жылы екі миссионер Манихикиге, содан кейін Ракаханға келді. Тайри Раротонгадан, ал Аполло Айтутакиден еді. Олардың екеуі де халыққа дінді олардың тілінде таратуды мақсат тұтқан Лондондық миссионерлік қоғам тарапынан жіберілген. Бірнеше жылдың ішінде халықтың көп бөлігі шомылдырылып, жаңа есімдер алды. Үй шаруаларының басшылары "заңды шешетін, судьялар болып отыратын және полиция қызметін атқаратын" Туримен деп аталатын өкілдерді сайлады, бірақ Мосс айтуынша, "шынайы билік туған жердегі миссионердің қолында". Ойын-сауық пен билер "миссионерлік заңмен қатаң шектелді", ал күнәлілер айыппұл төлеп, бірнеше күнге тізгінге тігілді. Бұл аралдар Оңтүстік топтағы аралдардан шамамен бір жыл кейін дамыды. Британдықтар Кук аралдарының бас әкімшісі етіп Жаңа Зеландия парламентінің депутаты Фредерик Мосс тағайындады. Дегенмен, ол құрған "парламентте" тек Оңтүстік топтың өкілдері ғана болды. Оның сөзіне қарағанда, мұның себебі Ракаханга аралдық кеңесінің артық ынтасы болды. Жаңа Зеландия үкіметі инфрақұрылымды жайлап жақсартты, мысалы, 1912 жылы үлкен бетон су резервуарын, ал 1917 жылы сот ғимаратын салды. Медициналық қызметкерлер жарты жылда бір рет келіп тұратын. Арал тұрғындары мұғалімге үй салғаннан кейін ғана 1951 жылы мемлекеттік мектеп ашылды. Мектепте балабақшадан бастап 10-сыныпқа дейін білім берілді, оқу бағдарламасы Жаңа Зеландияның "маори" мектептері үшін арналған еді. Ағылшын тілі міндетті болды, бірақ мұғалімдердің барлығы да оны жетік білмейтін.
Өзін-өзі басқару 1965
1965 жылы Кук аралдары өзін-өзі басқару құқығына ие болғанда, Ракаханга жеке сайлау округі ретінде құрылды. Пупуке Робати алғашқы сайланған өкіл болды. Бастапқыда бір арики Ракаханга мен Манихики округтерін Арикилер үйінде біріктіріп өкілдік етті, себебі 1901 жылдан бері Ракахангада арики болмаған деген мәлімдеме жасалды. Робати мұның дұрыс еместігін айтып, екі арики әулетінің бар екенін мәлімдеді. Робати 1987 жылы қысқа мерзімге премьер-министр болды. Оның қызы, Кук аралдары Демократиялық партиясының төрайымы Тина Пупуке Браун, 2018 жылғы сайлаулардан кейін заңдық шағымдар нәтижесінде орын алды. Ракаханганың саяси кандидаттарының көпшілігі, соның ішінде Пупуке Робати да сайланған кезде Ракахангадан тыс жерде тұрды. Дегенмен, сайлаушылар сайлауға дейін округте кем дегенде 3 ай тұрған жағдайда ғана тіркелуге құқылы. Осы талап 2010 жылы Ракаханга сайлауының нәтижесіне қатысты дау тудырды. Еуроодақ және Жаңа Зеландияның қаржыландыруымен 2014 жылы барлық тұрғындарға 100% күн энергиясы қолжетімді болды, сондай-ақ барлық тұрғын үйлерге жаңа шатырлар, су ағызу жүйелері және су резервуарлары орнатылды. Ақ қанаттылар лагуна бойында ұялайды. Фрегаттар мен қоңыр қаңқабас құстар да көптеген теңіз құстарының қатарында. Еуропалықтардың әкелгенінен кейін жабайы мысықтар мен егеуқұйрықтар пайда болды. Шошқалар мен құстар шаруашылықта өсіріледі, сонымен қатар жабайы түрлер де кездеседі. Атоллда иттерге тыйым салынған. Бұл аралдардың барлық жерінде нганье және тоа ағаштары өседі. Кук аралдары Христиан шіркеуі 1968 жылы Кук аралдары Парламентінің заңымен тәуелсіз ұйымға айналды. Атоллдағы ең ірі және маңызды ғимарат – күрделі ағаш оюлары бар үлкен ақ шіркеу, және халықтың көп бөлігі аптасына кем дегенде бір рет қызметке қатысады.
Католик шіркеуі
Таитиде Рим-католик діні басым болғанмен, Ракахангада 1926 жылға дейін ол дін таралмаған еді. Алғашқы діни қызметкер, Иоахим Кердрал әкесі, жалдаған жерге шіркеу мен кішкентай діни қызметкер үйінің салынуын қадағалады. Католик мектебі де ашылды, оны діни қызметкер немесе бұрынғы түлектер оқытты. 1935 жылға қарай халықтың үштен бірі католик дініне ауысты. Иоахим әке 1937 жылы кетіп, 1955 жылға дейін, яғни төрт жыл бойы, оның орнына тұрақты діни қызметкер тағайындалған жоқ. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі Лондондық миссионерлік қоғамның шіркеуіне қайта оралды немесе Жетінші күндік адвентистерге қосылды. Ракаханганың соңғы тұрақты діни қызметкері – 1971 жылы келген және 1980 жылы аралда жерленген Пласидо Роверс әке болды. 1849 жылы миссионерлер келгенде Ракаханга мен Манихикиде 800-ден 1200-ға дейін адам тұрды. 20-шы ғасырдың соңғы жартысынан бері Раротонгаға, Жаңа Зеландияға және аз дәрежеде Австралияға көшіп кету арқасында халық саны азайып келеді. Отбасылар уақытша көшіп-қонуы мүмкін болғандықтан, тұрғындардың саны өзгеріп отырады. 2011 жылғы санақта аралда 79 тұрғын тіркелді, ал 2012 жылы – 102, ал 2016 жылғы санақта 83 адам тіркелді (2008 жылғы санақта 127-ден азайды). 1951 жылы ашылған және 10-сыныпқа дейінгі барлық оқушыларды қабылдайтын мемлекеттік мектепте 20-дан аз оқушы оқиды.
Мәдениет
Ән айту, әңгімелер, барабан соғу және би Ракаханга/Манихики мәдениетінің орталық бөлігі болды. 20-ғасырдың басындағы бір саяхатшы билеуді халықтың "өмір сүрудің басты себебі" деп атап, оларды "Түстік Тынық мұхитындағы" ең шебер әншілер мен бишілер деп сипаттады. Дәстүрлі екі қанатты каноэлер инкрустацияланған перлен қабықшаларымен әсемделген. Кептірілген балық экспортқа мүмкіндік береді. Ритодан тоқылған шляпалар, кілемдер және себеттер, дәстүрлі түрде әйелдер кокос жапырақтарының тілімдерінен тоқиды, олардың жоғары сапасының арқасында Раротонга базарларында әлі де сұранысқа ие. Бұл бұйымдар 1874 жылы "құнды" кілемдерді жасау үшін қолданылған, "олар Тынық мұхитының басқа халықтарынан да шебер" деп сипатталған дәл сол әдістермен жасалған. Дегенмен, лагунаның тереңдігі аз және су ағыны нашар. Ол атоллда болғанда жазған "Ақ тұрғындар" романы жарияланбады, бірақ оның естеліктерінде оқиғалар қамтылған. 1958 жылы француз Эрик де Бишоп басқарған "Кон-Тики" саяхатындағы сал Ракаханганың рифтеріне шағылысып, халықаралық назарға түсті. Де Бишоп қаза тауып, атоллда жерленді. Бірнеше аптадан кейін француз әскери-теңіз күштері оның денесін тауып, Таитиде салтанатты түрде қайта жерледі. Пупуке Рабати 1987 жылдан 1989 жылға дейін Кук аралдарының премьер-министрі болды.