Кіріспе

Британдық компоненттер өндіруші, 1860–1996

Lucas Industries plc – Бирмингемде орналасқан британдық авто және аэроғарыш өнеркәсібі компоненттерін өндіруші компания. Бұрынғыда өте танымал болған бұл компания Лондон қор биржасында тіркелген және FTSE 100 индексінің құрамына кірген. 1996 жылдың тамызында «Лукас» американдық «Varity Corporation» компаниясымен бірігіп, «LucasVarity» құрды. «LucasVarity» «TRW» компаниясына сатылғаннан кейін, «Lucas» тауар таңбасының құндылығы «Elta Lighting» компаниясына Ұлыбританияда автокөлік қосалқы бөлшектерін сатуға лицензияланды. «Lucas» тауар таңбасы қазіргі уақытта «ZF Friedrichshafen» компаниясына тиесілі, ол «Elta» келісімін сақтап қалды.

Қор

1850 жылдары алты баласы бар жұмыссыз Джозеф Лукас Хокли көшелерінде парафин майын арбамен сатты. 1860 жылы ол кейіннен Лукас Индустриз болар фирманы құрды. Оның 17 жасар ұлы Гарри шамамен 1872 жылы фирмаға қосылды. Алғашқыда фирма жалпы пресстелген металл тауарын, оның ішінде гүл шоқтарына арналған тұғырларды, қасықтарды және шелектерді жасады, ал 1875 жылы кемелерге шамдар жасауға кірісті. Джозеф Лукас & Ұлы 1882 жылдан бастап Литтл Кинг-стритте, кейіннен Ұлы Кинг-стритте, Бирмингем қаласында орналасқан.

1902 жылдан Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін

1902 жылы 1898 жылы құрылған, сол кездегі «Джозеф Лукас Лтд» компаниясы, магнито, генераторлар, жел әйнегін тазалағыштар, дабылдар, жарықтандыру, сымдар және стартерлер сияқты автомобильдерге арналған электрлік компоненттерді жасауды бастады. Бұл оқиға британдық криминалдық драма «Пики Блиндерс» сериалында бейнеленген.

1931 ж. Әйелдер ереуілі

Джесси Иден 1931 жылы «Лукас» фабрикасының жұмысшыларының тағы бір ереуілін ұйымдастырды, бұл жолы 10 000 кәсіподаққа мүше емес әйелдерді бір апталық ереуілге бастап, осы оқиғадан кейін Ұлыбритания Коммунистік партиясына (CPGB) қосылды. Ереуілге дейін Эден «Лукас» фабрикасының басшыларының өзінің жұмысын тығыз бақылап отырғанын байқады, себебі ол өте жылдам жұмыс істеді және олар оның жұмыс жылдамдығын фабрикадағы барлық басқа жұмысшылар үшін үлгі ретінде пайдалануды жоспарлаған. Эден Біріккен Инженерлік Одаққа (Amalgamated Engineering Union) жүгінді, бірақ олар әйелдерді мүшелікке қабылдамады, сондықтан ол Көлік және жалпы жұмысшылар одағына (T&G) жүгінді. Фабрика басшылығының жоспарларына қарсылық ретінде Эден 10 000 әйел жұмысшының жаппай ереуілін ұйымдастырды, олар бір апта бойы жұмыс істеуден бас тартты. Ереуіл сәтті аяқталды және «Лукас Электрикс» фабрикасының басшылығы өз шешімінен бас салды. Жеңіске жеткеннен кейін, қуаныштан мас жұмысшылар фабриканың қалыпты режимде жұмыс істеуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан фабрика ертерек жабылуға мәжбүр болды. Бұл оқиға T&G жетекшісі Эрнест Бевиннің Джесси Иденді одақтың алтын медалімен марапаттауына әкелді. Кейін олар жартылай өткізгіштерді өндіру үшін зауыт ашып, диодтар мен транзисторлар жасады.

Лукас жоспары (1976)

1976 жылы Lucas Aerospace компаниясының белсенді жұмысшылары маңызды жұмыстан босату қаупіне тап болды. Майк Кулидің жетекшілігімен олар компанияны қару-жарақ өндірісінен әлеуметтік тұрғыдан пайдалы өнімдерді жасауға және жұмыс орындарын сақтап қалуға бағытталған Лукас жоспарын жасады. Financial Times газеті бұл жоспарды «жұмыскерлер өз компаниясы үшін жасаған ең радикалды балама жоспарлардың бірі» деп, ал Тони Бенн «Британдық өнеркәсіп тарихындағы ең тамаша тәжірибелердің бірі» деп сипаттады. Жоспарды дайындауға бір жыл уақыт кетті, ол әрқайсысы шамамен 200 беттен тұратын алты томнан құралды және өндіріс үшін ұсынылған 150 заттың жобаларын, нарық талдауын, сондай-ақ қызметкерлерді оқыту және фирманың жұмыс ұйымдастыру құрылымын қайта құру туралы ұсыныстарды қамтыды. Бұдан өзге, жоспар Lucas Aerospace компаниясының шегінен тысқары да әсер етті: 1977 жылы New Statesman журналында жарияланған мақалада айтылғандай, «жоспардың философиялық және техникалық маңызы халықаралық БАҚ-та аптасына орташа есеппен жиырма бес рет талқыланды».

Жолдың патшасы

Гарри Лукас 1879 жылы жоғары велосипедтерге арналған шамның корпусын жасап, май шамды "Жол патшасы" деп атады. Бұл атау қазіргі күнге дейін Lucas Companies компаниясының өнімдерімен байланысты. Дегенмен, Лукас әрбір шам үшін "Жол патшасы" атауын қолданған жоқ. Олар бұл атауды тек ең беделді және көбінесе ең қымбат шамдар мен тауарларға ғана қолданды. Бұл атау беру жүйесі 1920 жылдарға дейін сақталды, содан кейін "Жол патшасы" деген сөздер велосипедтер мен автомобиль шамдарының үстін безендіретін шағын "арыстан мен шырақ" түймешелерінің сыртқы жиегіне басылды. Лукас компаниясы халықты барлық шамдарын "Жол патшасы" деп атауға ынталандырды, бірақ шын мәнінде бұл дұрыс емес, өйткені 20-шы ғасырдағы көптеген шамдардың өз атауы немесе нөмірі болған, немесе екеуі де бірге болған. 1896 жылы Жозеф пен Гарри Лукас Американың New Departure Bell Co. компаниясымен бірлескен акционерлік қоғам құрды, осылайша Лукас импорттық салықтан қашу үшін Америкада өндірілетін велосипед шамдарын жобалады. "Жол патшасы" атауы 2013 жылы қайта қолданысқа енді, Lucas Electrical компаниясы Ұлыбритания нарығына велосипед шамдарының жаңа топтамасын ұсынғанда. Бұл атау Lucas Electrical компаниясының премиум сападағы LED велосипед шамдарына ғана берілді.

CAV

CAV Ltd компаниясының штаб-пәтері Лондонның Актон қаласында орналасқан, ол бүкіл әлемдегі дизельді қозғалтқыштарды өндірушілер үшін дизель отынын шашырату жабдығын және коммерциялық және әскери көліктерге арналған электр жабдығын жасады. Компанияны Чарльз Энтони Вандервелл (1870–1955) құрды, ол Уилсденде аккумуляторларды, электрлік көлік шамдарын және коммутаторларды жасаған. Дизель отынын шашырату бизнесінің әлемдік орталықтары: Англия – Гиллингхэм, Кент; Парк Роял, Лондон; Стоунхаус, Глостершир. Франция – Блуа және Ла-Рошель. Бразилия – Сан-Паулу. Мексика – Сальтильо. Испания – Сант-Кугат, Барселона. Түркия – Измир. Үндістан – Маннур, Ченнаи. Корея – Чанвон, Пусан.

Батлерс Лимитед

Butlers Limited компаниясы Бэрмингемдегі Смолл-Хит қаласында қола құюшылардың отбасылық бизнесі ретінде құрылды және автокөлік шамдарының маңызды өндірушісі және жеткізушісі ретінде дамыды. 1948 жылы, Lucas компаниясы оны сатып алған кезде, Butlers өндірісінің 60 пайызы Ford Motor Company және Vauxhall Motors компанияларына, сондай-ақ Simms компаниясына (шамдарды ауыр көлік өндірушілеріне қайта сатқан) әртүрлі типтегі шамдарды бастапқы жабдық ретінде сатудан түскен табыс құрады. Осы кезде Butlers компаниясы Ford компаниясының бастапқы жабдыққа қажетті барлық шамдарын жеткізіп тұрды. Butlers сонымен қатар көтерме саудагерлерге аксессуарлық шамдарды, негізінен тұман шамдарын және әртүрлі өлшемдегі қосалқы артқы шамдарды жеткізу бойынша маңызды бизнес жүргізді. Lucas компаниясы Ford, Vauxhall және Simms компанияларының бұл сатып алудан ынтықпайтынын білгенін, оларды ренжіткісі келмейтінін, сондай-ақ Butlers компаниясының көтерме сауда клиенттерін немесе оның ішкі және шетелдегі дүкеншілерін алаңдатқысы келмейтінін мәлімдеді; алайда, ол Butlers компаниясынан алған ұсынысты қабылдауға келісті, себебі қосымша қуатты, әсіресе шағын тапсырыстар мен ескірген шамдар үшін бас тарту қателік болар еді. 1952 жылы Butlers компаниясының акциялық капиталын сатып алу номинациялар арқылы жүзеге асырылды және Lucas компаниясының меншік құқығы 1952 жылға дейін, компания Lucas компаниясының жылдық есебінде еншілес компания ретінде тіркелгенге дейін жарияланбады. Сондай-ақ, Lucas компаниясы Butlers компаниясы бизнесінің қосалқы бөлшектерін Lucas тарату және қызмет көрсету желісіне қосуды қаламады, бірақ оны зерттеп, қалай жұмыс істейтінін білгісі келді. Lucas сонымен қатар, өзін бәсекелестерді жұтып алатын монополистік алып ретінде сынға алған баспасөздің ағымдағы сын-ескертпелеріне қосылғысы келмейтінін айтты.

Ротакс

Ротакс бірнеше рет атауын өзгертті және өндіріс орындарын ауыстырды, соңғысы 1913 жылы батыс Лондонның Уилсден қаласындағы Эдисон фонограф компаниясының бұрынғы ғимараты болды. Бастапқыда мотоциклге арналған керек-жарақтармен айналысқан Rotax, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әуе кемелерінің құрамдас бөліктеріне маманданған. 1930 жылдары зауыт дизель отынына арналған инжекторлардың бірнеше түрін жасады. 1957 жылдың соңында компания ресми түрде атын Симмс Мотор және Электроника Корпорациясы Ltd. деп өзгертті, бірақ бұл топ Симмс тобы деген атпен танымал болды. 1968 жылы Simms Group компаниясын Lucas сатып алды және оны CAV бөлімшесіне қосты. Lucas автоэлектрикасының нашар сенімділігіне байланысты, оған "Қараңғылық әміршісі" деген лақап ат берілді. Қызық дерек, хэви-метал музыканты Оззи Осборн, өзінің сахналық бейнесінің бір бөлігі ретінде осы лақап атты қабылдады және ол да Бирмингем қаласынан шыққан. Ол, сондай-ақ оның анасы да бұрын Lucas Industries компаниясында жұмыс істеген.