Кіріспе

Қытай Халық Республикасы азаматтық авиацияны бақылайтын мемлекеттік органы – Қытайдың Азаматтық авиация басқармасы (CAAC; ). Бұл Көлік министрлігіне бағынатын Қытайдың азаматтық авиация саласындағы уәкілдік органы. Ол азаматтық авиацияны қадағалайды, сондай-ақ авиациялық апаттар мен инциденттерді тергейді. Қытайдың авиациялық өкілі ретінде, ол басқа елдердің авиациялық органдарымен, соның ішінде Қытайдың арнайы әкімшілік аймақтарымен (ол "ерекше ішкі" санатында қарастырылады) азаматтық авиация саласындағы келісімдерді жасасады. 1988 жылға дейін ол Қытайдың авиация монополиясын құраған, өзіне бағынышты әуе компаниясын тікелей басқарды. Басқарманың кеңсесі Пекин қаласының Дончжэн ауданында орналасқан.

Тарих

1949 жылдың 2 қарашасында Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін көп ұзамай, ҚКП Орталық Комитеті елдегі барлық әскери емес авиацияны басқару, сондай-ақ жалпы және коммерциялық ұшу қызметтерін көрсету үшін Халықтың революциялық әскери комиссиясы атауымен және Халықтық азаттық армиясының әуе күштерінің басшылығымен Азаматтық авиация агенттігін құру туралы шешім қабылдады. Азаматтық авиация агенттігі сол жылдың желтоқсан айында құрылды және Чунцин, Гуанчжоу, Шанхай, Тяньцзинь және Ухань қалаларында кеңселер орнатты. 1950 жылдың 10 наурызында Гуанчжоу кеңсесі Гуандун, Гуанси және Хунань аймақтарында азаматтық ұшу қызметтерін басқарумен жұмыс істей бастады. Кейіннен ол Ухань кеңсесімен бірігіп, 1951 жылдың 21 қаңтарында Гуанчжоу қаласында Орталық және Оңтүстік Қытайдың азаматтық авиация кеңсесін құрды. 1952 жылдың 7 мамырында Халықтың революциялық әскери комиссиясы мен Мемлекеттік кеңес Азаматтық авиацияны қайта ұйымдастыру туралы шешім шығарды және Халықтың революциялық әскери комиссиясының Азаматтық авиация агенттігі әскери жүйеге берілді және ҚХА Әуе күшінің тікелей бақылауында болды, содан кейін азаматтық авиация басқарма бөлімшесі мен әуе компаниясы бөлімшесі бөлініп, жеке Азаматтық авиация агенттігі мен азаматтық әуе компаниясын құрды. Осы шешім бойынша 1951 жылдың шілдесінен қарашасына дейін Азаматтық авиация агенттігінің Шанхайда (Шығыс Қытай), Гуанчжоуда (Орталық Оңтүстік), Чунцинде (Оңтүстік-Батыс Қытай) және Тяньцзинде (Солтүстік Қытай) төрт әкімшілік кеңсесі болды. Оңтүстік Қытай филиалы қысқа уақытқа Оңтүстік Қытайдың азаматтық авиация басқармасы деп аталды. 1952 жылдың 17 шілдесінде штаб-пәтері Тяньцзинде орналасқан Қытай Халық авиациялық компаниясы құрылды. 1953 жылдың 9 маусымында, Кеңес Одағындағы "Аэрофлот" компаниясына сәйкес, Қытай Халық авиациялық компаниясы Орталық революциялық әскери комиссияның Азаматтық авиация агенттігімен біріктірілді. Кейіннен СКОГА 1955 жылдың 1 қаңтарында Пекин әкімшілік кеңсесімен біріктірілді. 1954 жылдың қарашасында Халықтың революциялық әскери комиссиясының азаматтық авиация агенттігі Қытайдың азаматтық авиация агенттігі болып қайта аталды. Ол Мемлекеттік кеңеске беріліп, Мемлекеттік кеңес пен ҚХА Әуе күшінің басшылығына берілді. ҚХА Әуе күштері техникалық, ұшу, ұшақ экипажы, байланыс, адам ресурстары және саяси жұмыстар үшін де жауапты болды. 1958 жылдың 27 ақпанында Азаматтық авиация агенттігі Көлік министрлігіне берілді. Кейіннен Агенттік 17 маусымда Көлік министрлігінің партиялық бөлімшесінің жүйелік тапсыру туралы пікірлер туралы баяндамасын ратификациялады. Ұлттық және жергілікті билік органдары азаматтық авиация саласында жауапкершілікке ие. Халықаралық және негізгі ішкі рейстер негізінен ұлттық биліктің басқаруымен, ал жергілікті және ауыл шаруашылығы рейстері негізінен жергілікті биліктің басқаруымен жүзеге асырылды. Осылайша, көптеген провинциялар мен автономиялық өңірлер азаматтық авиация басқармаларының өз кеңселерін құрды. 13 желтоқсанда Пекин, Чэнду, Гуанчжоу, Шанхай, Тяньцзинь және Урумчи қалаларындағы бес әкімшілік кеңсе аймақтық әкімшілік агенттіктерге айналдырылды. Агенттік 1960 жылдың 17 қарашасында Көлік министрлігінің Азаматтық авиацияның бас басқармасы деп аталды. 1962 жылдың сәуірінде 2-ші Ұлттық халық конгресінің төралқасы 53-ші отырысында Көлік министрлігінің Азаматтық авиацияның бас басқармасын Қытай Азаматтық авиациясының бас басқармасына қайта атауға шешім қабылдады. Ол Мемлекеттік кеңеске беріліп, оны ҚХА әуе күштері басқарады. Азаматтық авиацияның бас басқармасы 1969 жылдың 20 қарашасында ҚХА Әуе күштеріне берілді. 1963 жылы Қытай Ұлыбританиядан алты Vickers Viscount ұшағын сатып алды, содан кейін 1971 жылы Пакистан халықаралық әуе компаниясынан төрт Hawker Siddeley Trident ұшағын сатып алды. 1971 жылдың тамызында әуе компаниясы Hawker Siddeley компаниясынан тікелей алты Trident 2E сатып алды. Сондай-ақ, ел үш "Конкорд" ұшағына уақытша тапсырыс берді. 1972 жылы Никсонның Қытайға сапары кезінде ел 10 Боинг 707 ұшағына тапсырыс берді. 1973 жылдың желтоқсан айында ол батыс банктерінен 15 қосымша Trident ұшақтарын сатып алу үшін 40 миллион фунт стерлинг қарыз алудың бұрын-соңды болмаған қадамын жасады. Кеңес одағында жасалған Ильюшин Ил-62 ұшақтары 1970 және 1980 жылдары ұзақ қашықтыққа ұшатын бағыттарда пайдаланылды. 1980 жылдың 5 наурызында Азаматтық авиацияның бас басқармасын енді ҚХА Әуе күштері басқармады және Мемлекеттік кеңеске берілді. Кейбір әкімшілік жұмыстар әлі де Халықтық азаттық армиясының және әуе бақылауы ҚХА Бас штабының және Әуе күшінің басқаруында болды. 1987 жылдың 30 қаңтарында Мемлекеттік кеңес Азаматтық авиация жүйесінің әкімшілік жүйесін реформалау және оны жүзеге асыру туралы есепті бекітті. Содан бері, ҚАА тек үкіметтік агенттік ретінде әрекет етеді және алты аймақтық әкімшілік агенттігін қайта ұйымдастырды және енді коммерциялық ұшу қызметтерін ұсырмайды. 1988 жылы әуе компаниясы ҚАА Қытайдың әртүрлі аймақтарындағы хабтарының атымен аталатын бірнеше жеке тасымалдаушыларға бөлінді. 1993 жылдың 19 сәуірінде Азаматтық авиацияның бас басқармасы Мемлекеттік кеңестің министрлік деңгейдегі агенттігіне айналды. 2008 жылдың наурыз айында ҚАА жаңа құрылған Көлік министрлігінің еншілес компаниясы болды және оның ресми қытайша атауы министрлік деңгейдегі агенттік болмайтындығын көрсететіндей сәл өзгертілді. Оның ресми ағылшынша атауы Азаматтық авиация басқармасы болып қала берді. 2019 жылдың 11 наурызында ҚАА Боинг 737 MAX ұшақтарын тоқтатуды бастаған әлемдегі бірінші азаматтық авиация органы болды. Осылай істегеннен кейін, Еуропалық Одақтың Әуе қауіпсіздігі агенттігі ертесі күні MAX ұшақтарын тоқтатты. АҚШ Федералдық авиация басқармасы MAX ұшақтарын тоқтатуға 2020 жылдың қарашасына дейін бара алмады. Әуе сарапшылары бұл ҚАА-ның әлемдік беделін FAA есебінен арттырғанын айтты. FAA 2020 жылдың қарашасында MAX ұшақтарын қайтадан пайдалануға рұқсат бергеннен кейін ҚАА Қытайда MAX ұшақтарын тоқтатуды күштен шығаруға белгілі бір мерзім белгіленбегенін қайталады. 2021 жылдың тамыз айының басында MAX ұшағы Шанхайда сынаққа ұшты. Кейіннен ҚАА 2 желтоқсанда MCAS Boeing нұсқауларына сәйкес түзетілген жағдайда типті пайдалануға рұқсат беретін әуе қабілеттілігі туралы директива шығарды.

Қазіргі рөлі

Қазіргі уақытта CAAC – негізінен авиация нарығын бақылауға бағытталған әкімшілік департамент. CAAC әр апта сайын бағыттарға қатысты өтініштерді жариялайды, ал ашық аспан аймағына/мемлекетіне ұшпайтын бағыттар үшін әрқайсысының бағасын анықтайтын ай сайынғы бағалау жүргізіледі. Содан кейін CAAC тізімдегі ең жоғары балл алғандарға ұшуға рұқсат береді. CAAC сонымен қатар операциялық деректер мен хабарламаларды үнемі жариялап тұрады. Қытайдың азаматтық авиация басқармасы Қытайдың ұшуға тыйым салынғандар тізімін басқарады.