Кіріспе

О Фэргейл – Ирландия аристократиясының Лонгфорд графтығынан шыққан әулеті, тарихи тұрғыдан Анналияның князьдары болған. Атау "Фергейлдің ұрпағы" дегенді білдіреді, ал Фергейл есімі "батыр адам" деген мағынаны білдіреді. Фергейл 10 ғасырдағы Фортуатха патшасы Ангаильдің шөбересі болды, ол Анналияны жаулап алып, оған өз атын берді, ал оның ұрпақтары 6 ғасыр бойы Анналияның князьдары болды. Ангаиль Конмахейк Ангайл тайпасының басшысы еді. Фергейл әулетінен Даль Мессин Корб және Уи Гарчон руларының басшылары шықты. Ағылшын тіліндегі әулет атауларының түрлері: О'Фаррелл, О'Феррелл, Феррелл және Фаррелл.

Ерте тарих

Тарихшы С. Томас Кернидің айтуынша, О’Фарреллдер Ирландиядағы Конмайк Рейн тайпасының бір бөлігі болған, олар шамамен б.з. дейінгі 500-100 жылдар аралығында Ирландияға қоныс аударған кельттердің екінші толқыны – Эрайнн тайпасынан тараған. О Фейргейл әміршісі тарихи тұрғыдан О Фейргейлдің Лонгфорд бекінісінде (Ирландия орфографиясы: Longphort Uí Fhearghail) отырған, ал тағы бір О Фейргейл орны Анналидің шығыс бөлігіндегі Моатфарреллде (Ирландия орфографиясы: Móta Uí Fhearghail) болды, ол Баллинали мен Эджвортстаун арасында орналасқан. 11-шы ғасырдың басынан бастап, Яков I-нің 17-шы ғасырдың басындағы отарлауларына дейін О Фейргейл Анналияны князьдік ретінде басқарды. Бұл билік 12-ші және 13-шы ғасырлардағы ағылшынның қайта-қайта басып кірулерімен бұзылды. 15-шы ғасырға қарай О Фейргейл толық бақылауға ие болып, Солтүстік Анналияны басқаратын Ақ О Фейргейлге (Ирландия орфографиясы: Uí Fhearghail Bán) және Оңтүстік Анналияны басқаратын Сары О Фейргейлге (Ирландия орфографиясы: Uí Fhearghail Buí) бөлінді. О Фейргейл княздығы 1552 жылы, король Эдуард VI Аннали жерлерінің көп бөлігін, соның ішінде қасиетті арал мен О Фейргейл жерлерін барон Дельвинге берген кезде күрт әлсіреді. 1618 жылы Лонгфордтың О Фейргейлдері король Яков I-нің бұйрығымен Анналидің ханзадалары лауазымынан алынып, барлық жерлері мен артықшылықтарынан айырылды. Гелдік тайпалық тәртіп құлағаннан кейін, көптеген О Фейргейлдер бұрынғы жерлерін ағылшын және шотланд жер иелерінен жалға алды.

Қазіргі дәуір

О'Фаррелл аты ағылшын тілінде алғаш рет 1620 жылы Лонгфорд графтығының Рихард О'Фаррелл әкесі жазған. О'Фаррелл әулетінен бірнеше ер адам Сегіз жылдық соғыста испан армиясының ирланд полкінде қызмет еткен. 1641 жылғы Ирландия көтерілісі кезінде көптеген әскерлер Ирландияның конфедеративтік католик қозғалысымен бірге күресу үшін елге оралды. 17 ғасырдың соңына қарай О'Фарреллдер көбінесе Ирландияға қайтып келді, және бүгінгі күнге дейін Мидленд округтерінде, әсіресе Лонгфорд округінде көптеп кездеседі. Бірқатары Кубада қалды, онда олардың тегі О'Фаррилл деп жазылған.

Уақыт шкаласы

1014: Фергейлдің арғы атасы Ангайл осы кезде Анналияны бақылауға алды. 1014: Конмайкнен Фергейл Клонтарф шайқасында қаза тапты. О-Фергейл тайпасы оның ұрпақтары екенін жариялайды. 1262: Мет ағылшындары Аннали иесі Гуа О Фэргейлдің (әділ) жерлерін тонады, осыдан ол Мет графтығында көптеген адамдарды өлтіріп, жерді жойып, кек алуға мәжбүр болды. 1316: О-Фергейл Эдвард Брюстің ирландтық жорылын қолдап, Атенридің екінші шайқасында шайқасты, нәтижесінде жеңіске жеткен ағылшындар О-Фергейлдің төртеуін өлтірді. 1323: Лорд Бермингемнің басшылығындағы үлкен ағылшын әскері О Фэргейлге шабуыл жасауға тырысты, бірақ Донел О Фэргейлдің бұйрығымен олар кері қайтарылып, өлтірілді. 1329: Джон О Фэргейлдің ұлдары мен Мит ағылшындарының бір тобы Фордтағы үйінде Брейфн графына құдық қазып, өлтірді. 1347–1516: О Фергейлдің сегіз өкілі Ардаг епископы қызметін атқарды. 1452: О Фэргейл басшылары Ирландияның Лорд-лейтенанты Ормонд графымен, Шығыс Брейфн О’Рейлилерінің Бермингем лордының ұлын түрмеге қамауына байланысты қысқаша қақтығысқа түсті. О’Фергейл Ормондты сатып алады, ал Лорд-лейтенант О’Рейлиді қууға кетеді. 1464: Аннали иелері Джон О Фэргейл мен Редмонд О Фэргейл, сондай-ақ олардың отбасы мүшелері бубондық обадан қайтыс болды. 1471: Кланкиде О’Рейлилер мен О’Фергейлдер арасында шайқас болды, онда О’Рейли командирі қаза тауып, О’Фергейл басшысы тұтқынға алынды. 1475: О Фергейлдің бірнеше өкілі кланның бір мүшесін өлтіргені үшін Мит ағылшындарына қуылды. 1504: Бас О Фэргейл (басқа көптеген ирланд басшыларымен бірге) Лорд-депутаты Геральд Фицджеральдпен бірігіп, өте үлкен әскер құрды. Бұл ағылшын-ирланд әскері Мюнстерге жорық жасап, Нокдо шайқасында О’Брайендерді жеңді, бұл Ирландиядағы ең ірі шайқастардың бірі болды. 1565: Аннали О Фергейл Ирландияның жаңа Лорд-депутаты, сэр Генри Сиднимен бірнеше рет қақтығысқа түсті, ол графтықты бөлуді жоспарлады. 1618: Лонгфордтың О Фэргейлдері, ақыры король Джеймс I-ге Аннали иелері ретінде қызметтен алынып, жерлері мен артықшылықтарын мәңгілікке жоғалтты. "Олар ешқандай өтемақысыз және күнкөріс құралысыз мүлкінен айырылды" ("Төрт шеңбердің жылнамасы"). 1620: О'Фаррелл туралы ағылшын тіліндегі алғашқы жазбаны Лонгфордтағы Анналиде дін қызметкері Ричард О'Фаррелл жасады. Ол Ирландия католик конфедерациясының мүшесі болды және кейіннен Еуропа континентіндегі қақтығыстарға куә болды және олар туралы жазды. 1646: Бенбурб шайқасында генерал Ричард О'Фаррелл, континенттегі испан армиясының офицері ретінде қызметтен кейін Ирландияға келді, Оуэн Ро О'Ниллдің басшылығымен Ирландия Конфедеративтік армиясының О'Фаррелл күштері болған Лонгфорд колоннасын басқарды және үлкен майдангерлік шайқаста Келісімшілерді шешуші түрде жеңді. О'Фаррелл Ирландия Конфедеративтік армиясында Оуэн Ро О'Ниллдің орынбасары болды. 1649: Уотерфордтың бірінші қоршауында Оливер Кромвелл қаланы қорғауға келген генерал Ричард О'Фарреллмен шайқасты. О'Фаррелл Кромвельге қарағанда тактикалық басымдылығымен, атап айтқанда, Испания және Франция армияларында шайқасып, төменгі елдердегі қоршау соғысы тәжірибесінен жеңіске жетті. 1649: Вексфордта капитан Дэниел О'Фаррелл Эннискорти қамалын Жаңа үлгідегі армиядан қайтарып алды. 1650: Фрэнсис Фергус О'Фаррелл Лонгфорд графтығында дүниеге келді. Ол Нидерландыға көшіп, жергілікті қызға үйленіп, алты баласы болды. Кейін ол Вильгельм Оранскийдің әскерінде қызмет етіп, Англия мен Ирландияда протестанттар үшін шайқасты. 1652: Уотерфордтан кейін генерал Ричард О'Фаррелл тағы да ирланд тарихында пайда болды, бұл жолы Томас Престонмен, Тараның 1-виконтымен Жаңа үлгідегі армияға қарсы Галвейді қорғады. Бұл жерде ағылшын парламентарийлері жеңіске жетті. 1657: О’Фаррелл тайпасының қалдықтары, "Жабайы қаздар" деп белгілі, француз армиясының қызметінде болды және Франко-испан соғысы кезінде Брюссельге кіру жолына басшылық етті. Алайда, Англиядан қуылған Карл II-нің өтініші бойынша олар тарапты ауыстырып, испандықтарға жолдан өтіп, Фландриядан Брюссельге шабуыл жасауға мүмкіндік берді. 1662: О’Фаррелл тайпасы, жаңадан таққа отырған Карл II-нің бұйрығымен Солтүстік Африкадағы Танжерге жіберілді. 381 О’Фаррелл Ирландиялық контингенттің басым бөлігін құрады, ол Танжер полкінің жартысын құрады және Африкаға аттанды.