Кіріспе
Шығыс Кейп, Оңтүстік Африкадағы өзен. Гамтоос өзені немесе Гамптоос өзені – Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясында орналасқан өзен. Ол Қуға өзені мен Грот өзендерінің қосылған жерінде пайда болады және шамамен ұзындығы бар, ал су жиналатын алабының ауданы құрайды.
Gamtoos River or Gamptoos River is a river in the Eastern Cape Province, South Africa. It is formed by the confluence of the Kouga River and the Groot River and is approximately long
with a catchment area of .
Курс
Гамтоос өзендер жүйесі Грут, Куга және Бавиансклуф өзендерімен қалыптасқан. Соңғысы – Куганың саласы. Су жиналатын алапта жауын-шашын аз болғанымен, төменгі бассейнде коммерциялық суармалы егіншілікке мүмкіндік береді, онда апельсин, темекі, цитрус жемістері және көкөністер өсіріледі. Гамтоос өзені Үнді мұхитына құятын сағаны құрайды. Ол Джеффриз-Бей мен Порт-Элизабет арасында орналасқан, ал аталған аймақта Гамтоос өзенінің сағасы табиғат қорығы орналасқан. Гамтоос өзенінің аңғарындағы ең көне қала Ханкей және Патенси қалалары төменгі бассейнде жатыр. Ішкі аймақтарда Стайтлервилл, Жубертина, Юниондейл, Уиллоумор және Мюррейсбург қалалары орналасқан. Гамтоосты құрайтын салалардың ішінде Лоэри, Клейн, Хол өзендерінен бөлек, Грут және Куга да бар.
Тарих
"Готтенот Венерасы" Саартжи Баартман 1789 жылы Гамтоос өзені маңында дүниеге келген. 1877 жылы аймақтағы қатты құрғақшылық кезінде Гамтоос өзені толығымен құрғап қалды. 1867 жылдың қазан айында болған су тасқыны кезінде, Джон Крумби Браунның айтуынша, өзеннің кейбір бөліктеріндегі су деңгейі 21 метрге дейін (70 фут) көтерілді. Гамтоос өзенінің сағасына жақын жерде екі көпір салынған. 1895 жылы R102 жолындағы бастапқы 183 метрлік көпір сол уақытқа дейін қолданылып келген паромды ауыстыру үшін ашылды. N2 құрылысы кезінде 1970-ші жылдардың басында қазіргі заманғы бетон көпір салынды.
Экология
1995 жылы Кром өзенінен Кабо флористикалық аймағына ендемик Оңтүстік Африка балығы – Кейп галактикасының (Galaxias zebratus) үлгілері табылды, содан кейін олар Гамтоос өзен жүйесінде де кездесті. Осыған дейін оның таралу аймағы Кеурбум мен Олифант өзендері арасымен шектеледі деп есептелген. Оңтүстік Африкада бұл салыстырмалы түрде осал балық тек қатерге жақын түр деп жіктеледі, бірақ Австралияда осы туыстас түрлер бәсекелес сальмондар мен басқа да кіргізілген балық түрлерінің салдарынан жойылып кетті.