Кіріспе

Крос-өңдеу (кейде Xpro деп қысқартылады) – фотопленканы басқа типтегі пленкаға арналған химиялық ерітіндіде мақсатты түрде өңдеу. Бұл эффектті көптеген фотографтар тәуелсіз түрде, көбінесе C22 және E4 процестері қолданылған кезде, жаңсақ қателіктер арқылы ашты. Түсті кросс-өңделген фотосуреттерде көбінесе жасанды түстер мен жоғары контраст байқалады. Крос-өңдеудің нәтижелері әрбір жағдайда өзгеше болады, себебі нәтижелер қолданылған пленканың маркасы мен түрі, пленкаға түскен жарық мөлшері және пленканы проявкалауға қолданылған химиялық заттар сияқты көптеген факторларға байланысты. Крос-өңдеу түрлі фото және кинематографиялық тәжірибелерде қолданылған, ең әйгілісі 1990 жылдары кең танымалдылыққа ие болды. Осыған ұқсас эффекттерді цифрлық сүзгілер арқылы да қол жеткізуге болады.

Аналогты

Крес-өңдеу көбінесе келесі екі әдістің біреуін қамтиды. Оң түсті кері пленканы C 41 химиялық заттарымен өңдеу, нәтижесінде түссіз негізде теріс кескін пайда болады. Теріс түсті басып шығару пленкасын E 6 химиялық заттарымен өңдеу, нәтижесінде оң кескін пайда болады, бірақ ол әдеттегі түсті теріс пленканың қызғылт негізімен шығады. Дегенмен, крес-өңдеудің басқа да түрлері бар, мысалы, теріс түсті басып шығару пленкасын немесе оң түсті кері пленканы қара-ақ проявительде өңдеу. Крес-өңдеудің тағы бір түрі – ECN 2 кинопленкасын C 41 химиялық заттарымен өңдеу, бірақ мұндай жағдайда өңдеуден бұрын ремджет қабатын алып тастау қажет. Бұл қалыптыдан жоғары контраст береді, бірақ түстерге ешқандай әсер етпейді. Крес-өңдеудің нәтижелері әрбір жағдайда өзгеше болады, себебі нәтижелер қолданылған пленканың маркасы мен түрі, пленкаға түскен жарық мөлшері және пленканы проявкалауға қолданылған химиялық заттар сияқты көптеген факторларға байланысты. Бұл цифрлық техникалар көбінесе Photoshop сияқты фоторедакторлар бағдарламаларында орындалады, бірақ Instagram немесе VSCO сияқты қосымшалардағы сүзгілер арқылы да қайта жаңғыртуға болады.

Өнерге арналған іс-әрекеттердің шолулары

Крос-процессинг 1990-шы жылдары сәндік фотосуретте ең көп таралды. Модалық фотосуреттердегі осы әдістің алғашқы қолданушыларының бірі – Ник Найт және Антон Корбин. "Күштердің көрінісі" сахналарында осы техниканы қолданған Ньютон Томас Сигел 1999 жылғы сұхбатында "кросс-процессингпен өңделген пленкамен жұмыс істеу қиындық тудырады" және ол тұрақты фотосуреттермен жұмыс істеуден де қиын екенін айтқан.

Халықтың қабылдауы

Жалпы алғанда, айқас өңдеудің қашан кең таралған техникаға айналғаны нақты белгісіз, бірақ кейбір адамдар оның танымалдылығы 1970 жылдардың басында арта бастады дейді. 1995 жылға қарай, бұл техника әсіресе сән фотосуретінде жиі қолданылатын. Танымалдылығының өсуі кейде цифрлық фотосуретке қарсы наразылық актісі ретінде қарастырылады, себебі айқас өңдеу – көп нәрсені жаққа бірақтауға мүмкіндік беретін, толығымен қолмен жасалатын процесс болатын. Дегенмен, цифрлық фотосуретке көшудің басты салдары – аналогты айқас өңдеумен айналысатын жеке фильм зертханаларының жабылуы болды, және 1990 жылдардың соңына қарай айқас өңдеу танымалдылығынан кенде болды.