Кіріспе

Тефе, ертеректе Теффэ деп еске алынатын, Бразилияның солтүстігіндегі Амазонас штатының муниципалитеті.

Тарих

1620 жылы португалдық кармелиттер Амазонканың Теффе көлі мен көрші өзендерінің шекарасына қоныстанған тума жерлестері – мура тайпалары арасында дінін қабылдаған адамдарымен мақтана алды. Тефе, бір кезде Эга деп те аталған, 1697-1751 жылдар аралығында кармелит миссионерлері Солимонес және Негро өзендері бойында құрған сегіз ауылдың төртіншісі болды. 1759 жылы комендант Хоаким де Мелло да Поуас Тефе көліндегі кармелит миссиясын қалаға айналдырып, оны Эга деп атады; 1855 жылы Тефе қаласы мәртебесіне ие болды (бірақ оған дейін Тефе деп белгілі болған). Парауари миссиясы бастапқыда Тефе көлінің қарсы жағалауындағы, қазір Ногвейра деп аталатын жерден үш лига қашықтықтағы Ильха-дос-Веадос аралында құрылды. 18 ғасырдың басында шешек індетінен тасталды және көлдің арғы жағына көшірілді, ол бүгінге дейін сол жерде орналасқан. 1817 жылы аман қалғандарды Ф. Андре да Коста қазіргі орнына жеткізді. Генри У. Бейтс 1850 жылдардағы сапарынан бастап, жергілікті тұрғындар мен қала тұрғындары арасындағы мәдени байланыстарды егжей-тегжейлі сипаттады. Ол мура тайпаларының тупи тілін тез үйренгенін, Амазонка аймағында көптеген түрлі тілдер болғанына қарамастан, тупи тілі «Амазонканың басты арналарының бойында 2500 мильге дейін аз бұрмаланған күйде» қолданылғанын айтады. 1910 жылы Киелі Рух қауымының дін қызметкерлері Апостольдық префектураны, қазіргі Теффе префектурасын құрды.

География

Тефе Манаустан батысқа қарай 525 км әуемен немесе 595 км өзен арқылы, Рио-Солимонес (Жоғарғы Амазонка) өзенінің оңтүстік жағалауында, Тефе өзенінің сағасынан пайда болған көлде орналасқан. Ең жақын ірі қала – Коари, Тефеден шығысқа қарай 192 км қашықтықта. Тефе муниципалитетінің орталығы – орта Солимонес аймағының ең ірі қаласы және сауда орталығы. Оның халқы 59 547 адамды құрайды, бұл көрсеткіш қала және ауылдық аймақтар арасында тең бөлінген, ал ауданы 23 704 км². Тефеге автомобиль жолы жоқ, сондықтан тек өзен арқылы қайықпен немесе ұшақпен ғана баруға болады. Жылдам қайықпен Манаустан шамамен 12 сағат сапар алады. Azul Linhas Aereas және Voepass әуе компаниялары Манаустан Тефе әуежайына рейстерді жүзеге асырады. Қала Тефе аумақтық прелатурасының орналасқан жері. Тефе сонымен қатар Мамирауа қорығына саяхаттарды бастаудың маңызды нүктесі болып табылады. Муниципалитет Юруа-Пурус ылғалды ормандарының экожүйесінде орналасқан. Онда 1989 жылы құрылған Тефе ұлттық орманының 46% бөлігі бар. Муниципалитетте 2003 жылы Амазонас штатындағы алғашқы өндірушілік қорық ретінде құрылған Катуа-Ипиксуна өндірушілік қорығының 33,85% бөлігі де бар.