Кіріспе

Шошқалар тұқымдасына жататын сүтқоректілер туысы.

Бабирузалар, сондай-ақ бұғы шошқалары деп те аталады, Индонезияның Сулавеси, Тогиан, Сула және Буру аралдарында кездесетін Бабируза туысы. Бұл туыстың барлық мүшелері 2002 жылға дейін бір түрдің бөлігі деп есептелді – бабируза, B. babyrussa, бірақ содан кейін бірнеше түрге бөлінді. Бұл ғылыми атау енді Буру және Сула аралдарындағы Буру бабирузасына ғана қатысты, ал ең танымал түрі – Солтүстік Сулавеси бабирузасы B. celebensis деп аталады. Осы сүтқоректілердің ерекше "көне заманғы" сыртқы түріне еркектердің жоғары қарай иілген тіс тіс күрекшелері себеп, олар мұрынның етін тесіп өтеді. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бабирузаның барлық түрлерін қорғауға алынған түрлер тізіміне енгізді. Бұл туыстың барлық мүшелері бұрын бір түрдің бөлігі саналды, бабируза немесе шошқа елік, B. babyrussa. Түрлерге бөлінгеннен кейін, бұл ғылыми атау Буру және Сула аралдарындағы Буру бабирузасына ғана қатысты, ал ең танымал түрі – Солтүстік Сулавеси бабирузасы B. celebensis деп аталады. Төменгі тіс тіс күрекшелері де жоғары қарай өседі. Ұрғашылардың тіс тіс күрекшелері кішірейтілген немесе жоқ болуы мүмкін. Бабирузалар түрлеріне қарай басқа да ерекшеліктерімен де өзгешеленеді. Алтын бабирузаның ұзын, тығыз жүні ақ, сары, жалпы қара немесе алтын түсті, ал артқы жағы қара болады.

Биология және экология

Бабируса Сулавеси, Тогиан аралдарының бір бөлігі, Сула аралдары және Буруға тән. Бабирусаның қолайлы мекені – өзен жағалауларындағы тропикалық жаңбырлы ормандар. Бабирусаның асқазан дивертикулы үлкейген, бұл оның кеудекей жануар екенін көрсетеді, бірақ дәлелдер керісінше айтады. Аналықтары мен жас бабирузалардың тобы 84 жеке басқа дейін жетеді, көбінде ересек еркектер жоқ. Еркектер сирек жұп немесе үштік болып кездеседі. Ересек еркектердің тістері өз түрі ішіндегі күрестерде қолданылады. Жоғарғы тістер қорғану үшін, ал төменгі тістер шабуылға арналған қару. Егер еркек бабируса тістерін ұнтақтамаса (бұл тұрақты қызмет арқылы қол жеткізіледі), олар соңында өсіп, сирек жағдайда жеке бастың бас сүйегіне дейін жеткізілуі мүмкін. Әйел бабирусаның менструалдық циклы 28–42 күн аралығында, ал қызу 2–3 күнге созылады. Бали индуисттік дәуіріндегі Әділет сарайының павильоны және Клунгкунг сарайының қираған "қозғалмалы павильоны" төбесінде бейнеленген бабируса раксасаларымен (гротесктермен) ерекшеленеді. Бабируса еврей ғалымдары мен жануар зерттеушілері арасында еврей діни заңдарына сәйкес кошер есептеле ме, әлде оны жеуге рұқсат етіле ме деген пікірталас тудырды. Пікірталас жануардың шайнауына байланысты, ол кошер деп тану үшін Ескі өсиет бойынша қажетті шарт. Кейбір сарапшылар, мысалы, Йешива университетінің еврей құқығы және этикасының профессоры Дж. Дэвид Блейх, бабирусаның физикалық критерийларына сай келмейтініне сендіреді. Ол сондай-ақ, яһудилердің тыйым салынбаған кез келген тағамды жей алатынын және "бабирусаның шошқаға ұқсас сыртқы түрі мен дәмі кошер ет ретінде оны жеуге тыйым салуға жеткілікті себеп емес" деп атап өтеді. Басқалар, мысалы, Флорида университетінің жануар ғылымдарының профессоры Фуллер Базер, жануардың екі бөлікті тырнағы мен шайнауына байланысты оның кошер екеніне сендіреді. Сонымен қатар, бабирусаның жойылу қаупі бар түр екені және осындай диеталық шектеулерге тап болған көптеген мұсылмандар діни заң бойынша мәртебесі белгісіз жануардың етін жеуден қашқанын атап өту керек.

Қорғау мәртебесі

Индонезияда бабирусалар қорғауға алынған және көп жағдайда оларды өлтіру заңсыз. Дегенмен, браконьерлік бабирусалар үшін елеулі қауіп болып табылады. Сонымен қатар, коммерциялық орман шаруашылығы бабирусалардың мекендеу ортасын жоғалту арқылы қауіп төндіреді, сондай-ақ олардың жасырыну мүмкіндігін азайтып, браконьерлердің қолына тию ықтималдығын арттырады.