Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі

Zantedeschia aethiopica, көбінесе калла лилиясы және арум лилиясы деп белгілі, Аракеа тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер түрі. Ол Лесото, Оңтүстік Африка және Эсватинидегі Оңтүстік Африкаға тән.

Сипаттама

Zantedeschia aethiopica - тамырсабақты, шөптесін көпжылдық өсімдік, жауын-шашын мен температура жеткілікті болған жағдайда мәңгі жасыл, ал құрғақ маусымы бар жерлерде жапырақтары түсіп қалады. Оның табиғи ортасы – өзендер мен көлдер немесе олардың жағалаулары. Ол биіктікке дейін өседі, ірі топтарда кең, жебе тәрізді, қою жасыл жапырақтарымен, жапырақтарының ұзындығына дейін жетеді. Гүлшоғырлары үлкен, көктем, жаз және күз айларында гүлдейді, таза ақ түсті гүлқыншасының ұзындығына дейін, ал сары түсті масақшасының ұзындығына дейін жетеді. Масақшадан әлсіз, тәтті хош иіс шығады. Zantedeschia aethiopica құрамында кальций оксалаты бар, сондықтан шикі өсімдікті жеу қатты күйдіру сезімін, ерін, тіл және жұтқыншақтың ісінуін, іш ауруын және диареяны тудыруы мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Z. aethiopica Оңтүстік Африкаға, атап айтқанда Лесотоға, Мозамбикке, Оңтүстік Африкаға және Эсватиниге тән. Ол Кенияда, Мадейрада, Азор аралдарында, Малавиде, Жаңа Зеландияда, Танзанияда, Замбияда, Калифорния мен Австралияның жағалауында, әсіресе Батыс Австралияда табиғиланған, онда ол улы арамшөп және зиянкес ретінде жіктелді. Инвазивті популяциялардың көпшілігі жағалаудағы далаларда және адам қоныстарының жанындағы ылғалды жерлерде орналасқан. Сонымен қатар, бұл Батыс Австралия мен Жаңа Зеландияның жағалау аймақтарында және жайылымдарында өте инвазивті түр. 'Green Goddess' сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшадағы Еңбегі үшін сыйлығын алды. Үлкен ақ калла лилиясына түрлі түстер енгізу үшін, шағын жазғы калла лилияларындағы көптеген түстер сияқты, Z. aethiopica-ны Z. elliotiana-мен будандастыруға әрекеттер жасалды. Бұл нәтижесінде тірі қала алмайтын альбинос ұрпақ туды. Zantedeschia aethiopica темірге төзімділігі мен ылғалды жерлерде өсу қабілетіне байланысты сарқынды суларды тазалау үшін қолданылуы мүмкін.

Символизм

2011 жылға дейін Zantedeschia aethiopica Сент-Хелена аралының ұлттық гүлі болып саналды, онда ол көптеп өседі, бірақ бұл өсімдік жаулап алушы түр ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, 1926 жылдан бері ол ирланд республикалықтығы мен ұлтшылдықтың маңызды символы болып табылады, себебі ол 1916 жылғы Пасха көтерілісінен бастап қаза тапқандарды еске алу үшін пайдаланылады.