Соғыс шебері Лиань По: Өмір және әскери жолы

Кіріспе

Қытай генералы (б.з.д. 229 ж.)

Лиань По (Лиань По; шамамен б.з.д. 327 – б.з.д. 243) – Қытай тарихындағы Соғысатын мемлекеттер кезеңіндегі Жао мемлекетінің көрнекті генералы. Қытайдың қазіргі заманғы халықтық әңгімелерінде ол Бай Ци, Ван Цзянь және Ли Мумен бірге Соғысатын мемлекеттердің соңғы кезеңіндегі төрт ұлы генералдың бірі саналады. Генералдік мансабының басынан бастап ол көптеген шайқастарда жеңіске жетіп, атаққа және туған мемлекетінде сәтті әскери мансапқа қол жеткізді.

Өмір

Лиан Поның алғашқы жылдары Ци және Вэйге қарсы соғыстарда жеңіске жетті. Линь Сяньру, Чжаоның министрін, Лиан Поның ұнатпауының себебі – оның билікке жылдам көтерілуі мен таланты болды. Бірақ Линь Сяньру бірнеше танымал жағдайда Лиан Подан қашу үшін үлкен күш жұмсады; бірде ол ұлы генералдың жолын кесіп қоймау үшін, тіпті Лиан Поның көлігінен жаңғырылып өтті. Ақырында, бұл Лиан Поны ұялуға және мазасыз болуға әкелді. Ол киімсіз иығына өткір бұталарды арқалап, Линь Сяньрудан кешірім сұрады. Содан кейін олар жақын дос атанды. "Төңкерілген шөпті иыққа арқалап, кінәңді мойындау" ([wikt:負荊請罪]), яғни "адамға көңілсіз кешірім сұрау, жаза сұрау және кешірім тілеу" мағынасындағы чэнъю осы оқиғадан туындаған. Чанпин шайқасында ол Чжао әскерінің қолбасшысы болды. Лиан По генерал Ван Хэ басқаратын Цинь әскерімен ашық шайқасқа түсу арқылы әскерін қауіпке тігуге бармады, керісінше Чанпин аймағында бірнеше бекініс салды, осылайша Цинь шабуылын тоқтатуға сәттілікке жетті. Алайда, Чжао патшасы Сяочэн (孝成王), көптеген сарай кеңесшілерінің (олардың көпшілігі Цинь тыңшыларынан мол пара алған) ықпалымен Лиан Поның стратегиясына наразы болып, оны Чжао Куомен (括) алмастыруға шешім қабылдады. Чжао Шедің ұлы Чжао Куо Лиан Поның сақтықпен, қорғаныспен жүргізген стратегиясын елемей, бар күшін салып шабуылға шықты. Соның салдарынан, осы жаңалықтарға байланысты Цинь генерал Ван Хэнің орнына танымал генерал Бай Цзи келді, Чжао Куо Бай Цзи қойған тұзаққа түсіп, өлтірілді, ал әскері толығымен қырылды; Цинь қолбасшысының бұйрығымен 400 000 Чжао сарбазы жазаланды. Чанпин шайқасынан кейін Лиан По тағы да Чжао әскерінің қолбасшысы болып, Янның шабуылын тоқтатуға кірісті. Ол Ян әскерін жеңіске жеткізді, бірақ қарт жасында Чжао патшасы оған сенімсіздік танытты. Сондықтан ол Вэйге, содан кейін Чуға қашуға мәжбүр болды. Ол Чу мемлекетінің астанасы Шоучунда қайтыс болды, соңғы күндерін өзі қызмет еткен елдің құлдырауын көріп өткізді.

In Lian Po's early years, he had victories in the wars against Qi and Wei. Lin Xiangru, a minister of Zhao, was disliked by Lian Po, because of his rapid rise to power and genius. But Lin Xiangru, in several famous incidents, took great steps to avoid Lian Po; in one case he even turned from Lian Po's carriage rather than block the great general's route. Eventually, all this began to cause shame and embarrassment to Lian Po, and he carried sharp brambles on his shoulder without clothing and asked Lin Xiangru to forgive him. Afterward, they became good friends. The chengyu of "Carrying Thorned Grass and Pleading Guilt" ([[wikt:負荊請罪), meaning "to offer someone a humble apology, requesting punishment and forgiveness", is derived from this story. During the Battle of Changping, he became the commander of Zhao. Deciding not to risk his forces by engaging in open battle with the Qin forces under General Wang He, Lian Po instead built a series of forts along the Changping area, successfully stalemating the invasion of Qin. However, King Xiaocheng of Zhao (趙孝成王), under the persuasion of many courtiers (most of whom were bribed heavily by Qin spies) became dissatisfied with Lian Po's strategy, and decided to replace him with Zhao Kuo (趙括). Being the son of another famous Zhao general, Zhao She, Zhao Kuo discarded Lian Po's cautious, defensive strategy and recklessly attacked with full strength. Consequently, under such news Qin had already replaced general Wang He with the famed General Bai Qi, Zhao Kuo was then killed and his army utterly destroyed after entering a trap set by Bai Qi; 400,000 Zhao soldiers were executed under the Qin commander orders. After the Battle of Changping, Lian Po became the commander of Zhao's army again to stop the invasion of Yan. He defeated the Yan army, but in his later years, he was distrusted by the King of Zhao. Therefore, he decided to escape to Wei, and then to Chu. He died in Shouchun, the capital of the Chu state, living long enough to see the gradual demise of the country he once served.

Танымал мәдениет

Манга мен аниме "Корольдігінде" ол "Рен Па" деп танылады және көңілді мінезіне қарамастан, Қытайдың ең қорқынышты және құрметті генералдарының бірі саналады. Бұрынғы "Чжаоның Үш Ұлы Көктерінің" өкілі болған ол, түрлі соғыс тактикаларын меңгерген, жан-жақты және әмбебап генералдардың қатарында. Ол инстинктивті генерал ретінде де (стратегия мен мұқият жоспарлауға қарамастан, шайқастың бағытын сезіп, анықтайтын), стратегиялық генерал ретінде де (хитролыққа шебер), шабуылда (алғы шепте) және қорғаныста (қоршауға қарсы тұрып) табысты. Даосян патшаның тирандық басқару тәсілімен келіспегендіктен ол Чжаодан кетіп, Вэй мемлекетіне барып, бірақ Циньге жеңілгеннен кейін жер аударылды. Содан кейін ол Чу мемлекетінің Шу-Шуд қаласына қоныстанды, онда әлі де Чу мемлекетінің құрметті "қонағы" ретінде қалып отыр.