Кіріспе

Үндістандық тарихшы және жазушы

Кайхосру Дунжибхой Сетна (26 қараша 1904 – 29 маусым 2011) – үндістандық ақын, ғалым, жазушы, философ және мәдени сыншы. Ол 50-ден астам кітап жариялады. Ол «Кекуо» деген лақап атымен танымал болды, бірақ өлеңдерін «Амал Киран» псевдонимімен жазды.

Балалық шақ

Сетна 1904 жылғы 25 қарашада Бомбей қаласында парси отбасында дүниеге келді. Оның әкесі дәрігер және көз хирургі болған. Ол көп оқитын, жазуға бейім адам еді және ұлының қабілеттерін дамытуға жан-жақты көмек көрсетті. Екі жарым жасында Сетна полиомиелитке шалдығып, сол аяғы мүгедек болды. Ол Реза Шах Пахлави сияқты бала кезінен қатыгез мінезді болғанын есіне алды, егер ауруға ұшырамаса, әскерде қызмет етуге ниеттенген. Үш жыл өткен соң, бірнеше емдеу әрекеттері нәтиже бермегеннен кейін, әкесі оны түзету операциясы үшін Лондонға алып барды. Осы операциядан кейін Сетна сәл ақсап жүргенімен, қайтадан тік жүре бастады.

Жастар және білім беру

Сетна өзінің алғашқы білімін иезуит дін қызметкерлері басқаратын Рим-католик институтының беделді Санкт-Ксавьер колледжінде алған. Ол ағылшын тілін ана тілі секілді еркін меңгерген, ал парси-гужарати тілінде үйде аз сөйлеген. Ол әдеби жолын өте ерте бастады, газеттер мен журналдарда кітап туралы рецензиялар жариялады. Оның тұңғыш кітабы "Парнассиандар" 1924 жылы жарық көрді. Бұл кітап Х.Г. Уэллс, Джордж Бернард Шоу, Гилберт Кит Честертон және Томас Хардидің шығармаларына арналған эсселер жинағы болды. Сетнаның бір жақсы көретіні кітабын Уэллске жіберген кезде, ол "Бұл жас жігіт үлкен жетістіктерге жетеді" деген пікір білдірген.

Оның рухани сапары

Колледж студенті кезінде Сетна хатха-йога, раджа-йога және әсіресе Свами Вивекананданың еңбектерін оқыды. Бомбей қаласында бір әулиемен және Махараштрада бір йогпен кездесіп, осы кездесулер оған шабыт берді. Кейін Сетна теософист арқылы Шри Ауробиндо туралы білді, сондай-ақ Шри Ауробиндо ашрамы туралы мақала тауып, оны үлкен қызығушылықпен оқыды. Ұзақ жылдар бойы бірге болған сүйіктісі Даулатқа үйленгеннен кейін, олар Шри Ауробиндо мен Ананы (Мира Альфасса) көру үшін Пондичериге баруға шешім қабылдады.

Шри Ауробиндо ашрамына кіру

Сетна және оның әйелі 1927 жылдың желтоқсан айында Ашрамға келді. Ана мен Шри Ауробиндомен кездескеннен кейін, ол Радханың серіктерінің бірі – Лалита деп аталған әйелімен бірге Ашрамға қосылуға шешім қабылдады. Сетна Шри Ауробиндодан "Амал Киран" деген жаңа есім алды, яғни "Таза сәуле". Алғашқы жұмысы ретінде Сетнаға Ашрам дүкендерін басқару және мүшелердің түрлі тұрмыстық қажеттіліктерін қамтамасыз ету міндеті тапсырылды. Бос уақытының көп бөлігін ол өлеңдерін жетілдіруге арнады, пікір алу және түзетулер үшін көптеген шығармаларын Шри Ауробиндоға үнемі жіберіп тұрды. 1936 жылы Шри Ауробиндо өзінің әдебиеттік еңбегі "Савитри: Аңыз және Символ" атты туындысының қолжазбаларын теріп беру үшін оған жіберді. Соның нәтижесінде Шри Ауробиндоның рухани поэзиясы туралы хат алмасу жүрді, онда оның ерекшеліктері, стилі және шабыданының деңгейлері талқыланды. 1937 жылдың шамасында Сетна әйелінен ажырасып, Бомбейден балалық шағында танысқан парсы әйелі Сехраға үйленді. Ол 1980 жылы қайтыс болғанға дейін оның серігі болды. Сехраның және оның туысы, белгілі адвокат Дхун Кантенвалланың қазасы оның тепе-теңдігін жоғалтуына әкелді деседі.

Үндістан ана

1949 жылы ашрам "Ана Үндістан" журналын шығара бастады. Оның мақсаты – ұлттық және халықаралық ағымдағы мәселелерді Шри Ауробиндоның ой-пікірлерімен үйлесетін тұрғысынан талқылау еді, бірақ ол тікелей оның ресми органы болмады. Сетна оның редакторы болып тағайындалды және ол барлық саяси мақалаларын Шри Ауробиндоның бекітуіне жіберді. Дегенмен, 1950 жылы Шри Ауробиндо қайтыс болғаннан кейін Ана Сетнаға саясатқа тікелей қатыспауға кеңес берді. Журналдағы мақалалар Шри Ауробиндо мен оның йогасы туралы ғана емес, сонымен қатар әдебиет, мәдениет және өнер саласындағы көптеген басқа да тақырыптарды қамтыды. Авторлар редактордан басқа, ашрамның басқа мүшелері немесе Шри Ауробиндоның жақтастары, кейде сырттан келгендер де болды.

Әдеби шығармалары

Сетна "Ана Индиясына" қосқан үлесінен басқа, басқа журналдарда да мақалалар жариялап, Шри Ауробиндо, "Ана", интегралды йога, поэзия, ғылым, философия, ежелгі Үндістан тарихы және басқа да тақырыптар бойынша елуден астам кітап жазды. Оның зор юмор сезімі "Жарық және күлкі" атты туындысында айқын көрінді. Сетна парси зороастрийші болып дүниеге келген, бірақ Шри Ауробиндоның шәкірті болғаннан кейін осы діннің қағидаларын ұстанған жоқ. Ол 2004 жылы 100 жылдығын тойлады. 2011 жылғы 29 маусымда 106 жасында қайтыс болған кезде ол әлемдегі ең қарт жазушылардың бірі еді. Өмірінің соңғы жылдарында ол Ашрамдағы емдеу орталығында тұрды. Оның әпкесі Минни Кантенвалла да Ауробиндо қауымдастығында танымал ақын болды. Ол Нариман Кантенваллаға (кейде Кантенвала деп те жазылады) үйленген.