Мэн Да: Цинь дәуіріндегі Cao Wei әскербасы, көтеріліс жасап, Shu Han-ға қайта қосылуға тырысқан. Сіма И-дің басшылығымен басып құйрылды, өлім жазасын алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сао Вэй мемлекетінің генералы (228 жылы қайтыс болды)
State of Cao Wei general (died 228)
Мэн Да (228 жылдың наурыз айында қайтыс болды), әдебі Зиду, Қытайдың Үш патшалық дәуірінің басында Сао Вэй мемлекетінің әскери генералы болды. Бұрын Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдары Лю Чжан мен Лю Бейге қызмет еткен, кейін Вэйге көшкен. Вэйде Цао Пи мен Цао Руидің алғашқы екі билігі кезінде қызмет етті. 227 жылдың соңына қарай Вэйде көтеріліс ұйымдастырып, Шу Ханға қайта қосылуды көздеді, бірақ бүлік Вэй генералы Сима И тарапынан жылдам басылды. Мэн Да қолға түсіп, мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін өлім жазасына кесілді.
Meng Da (died March 228), courtesy name Zidu, was a military general of the state of Cao Wei during the early Three Kingdoms period of China. He previously served the warlords Liu Zhang and Liu Bei during the late Eastern Han dynasty before defecting to Wei. In Wei, he served under the first two rulers, Cao Pi and Cao Rui. Around late 227, he started a rebellion in Wei and aimed to rejoin the Shu Han but the revolt was swiftly suppressed by the Wei general Sima Yi. Meng Da was captured and executed for treason.
Лю Чжан мен Лю Бейдің басқаруындағы қызмет
Мэн Да бастапқыда И провинциясының губернаторы Лю Чжанға қызмет етті (қазіргі Сычуань және Чунцинді қамтиды). Ол 210-шы жылдардың басында И провинциясына басып кірген және провинцияны Лю Чжаннан тартып алған Лю Бейге көшті. Лю Бей Мэн Даны Цзянлингті (江陵) күзетуге жіберді және И провинциясын бекіткеннен кейін оны Иду (宜都) әкімшісі (太守) етіп тағайындады. Мэн Даның бастапқы әдептілік аты "Цзицзин" болған, бірақ ол оны "Цзиду" деп өзгертті, себебі "Цзицзин" Лю Бейдің інісінің де әдептілік аты болды. 219 жылы Мэн Даға Зигуиден (秭歸) Фанлингке (房陵) шабуыл жасау үшін әскер басқару тапсырылды. Фанлингті басып алғаннан кейін Мэн Да одан әрі солтүстікке жылжып, тағы бір қала – Шаньюн (上庸) қаласын жаулап алды, онда ол Лю Бейдің асырап алған ұлы Лю Фэнмен кездесті. Сол жылы Лю Бейдің генералы Гуан Ю Цзинь провинциясында жау әскерлерімен қоршалып қалғанда, Лю Фэн мен Мэн Дадан күш сұрады, бірақ олар көмектесуден бас тартты. Гуан Ю шығыс әскери сардары Сунь Куанның әскеріне түсіп, өлімге кесілді.
Meng Da originally served Liu Zhang, the Governor of Yi Province (covering present day Sichuan and Chongqing). He defected to another warlord, Liu Bei, when the latter invaded Yi Province in the early 210s and seized control of the province from Liu Zhang. Liu Bei sent Meng Da to guard Jiangling (江陵), and promoted him to Administrator (太守) of Yidu (宜都) later after settling Yi Province. Meng Da's original courtesy name was "Zijing", but he changed it to "Zidu" to avoid naming taboo because "Zijing" was also the courtesy name of Liu Bei's uncle. In 219, Meng Da was ordered to lead a force from Zigui (秭歸) to attack Fangling (房陵). After conquering Fangling, Meng Da advanced further north and captured another city, Shangyong (上庸), where he rendezvoused with Liu Feng, Liu Bei's adoptive son. Later that year, when Liu Bei's general Guan Yu was trapped by enemy forces in Jing Province, Guan requested reinforcements from Liu Feng and Meng Da, but they refused. Guan Yu was eventually captured by forces of the eastern warlord Sun Quan and was executed.
Вэйге қарсы шығу
Менг Да Гуан Юге көмектесуден бас тартқаны үшін жазаланамын деп қорқып, сол кезде Лю Фэнмен қарым-қатынасы да ушыққан еді. Сондықтан ол өзімен 4000 әскер алып, Лю Бейдің қарсыласы Цао Пиге көшті, ол оны жылы қарсы алды. Мэн Да кейін Лю Фенге хат жазып, оған үлкен қауіп төніп тұрғанын, себебі Лю Бейге жақын адам оны жамандаған, және Лю Фенге де Вэйге бағынуын ұсынды. Бірақ Лю Фэн Мэн Даның кеңесін ескермеді және Чэндуға қайтып келді, онда асырап алған әкесі Гуан Юны күшейте алмағаны және Мэн Даның дезертир болуына тосқауыл қоймағаны үшін оны өлімге кесті. Кейін Цао Пи Шығыс Хань әулетін жойып, император Сяньды тақтан түсірді, содан кейін императорлық атақты қабылдап, Цао Вэй мемлекетін құрды, осымен Үш Патшалық дәуірі басталды. Вэйде Мэн Да түрлі маңызды лауазымдарға тағайындалды және маркиз атағын алды. Цао Пи Фанлинг, Шаньюн және Сичэн (西城) үш округін біріктіріп, Синчэн (新城) деген жаңа, ірі округ құрды және Мэн Даны Синчэн әкімі (太守) етіп тағайындап, Вэйдің оңтүстік-батыс шекарасын қорғауды тапсырды. Лю Е Цао Пиге: "Мэн Да әрқашан өзіне лайық емес сыйлықтарды іздейді және талантына байланысты түрлі айла-шаруаларға бейім. Сондықтан ол Сізге шын риза болмайды. Синчэн Сунь Куан мен Лю Бейдің жерлерімен шектеседі. Аймақтық жағдай өзгерсе, мемлекет үшін қиындықтар туындауы мүмкін", – деді. Бірақ Цао Пи Лю Еге құлақ қоймады. Мэн Да Вэй шенеуніктері Хуан Цзе мен Сяо Шоңпен жақын дос болды. 225 жылы Ли Хун (李), бұрын Вэйге қызмет етіп, кейін Шу Ханға (Лю Бей құрған мемлекет) бағынған адам, Шу канцлері Чжуге Лян және Шу шенеуніктері Цзян Вань мен Фэй Шимен кездесті. Ли Хун оларға Мэн Даның Ван Чун (王沖) деген адаммен кездескенін айтты, ол Чжуге Лянның Лю Бейге Мэн Даның отбасын өлімге кесуді ұсынғанын, бірақ Лю Бей бас тартқанын жеткізді. Мэн Да да Ван Чунға сенбеді.
Meng Da was afraid that he would be punished for refusing to help Guan Yu. At the time, his relationship with Liu Feng was also strained. Hence, he brought 4,000 soldiers with him and defected to Liu Bei's rival Cao Pi, who gave him a warm welcome. Meng Da then wrote a letter to Liu Feng, informing the latter that he was in grave danger, because someone close to Liu Bei had spoken ill of him, and he urged Liu Feng to surrender to Wei as well. However, Liu Feng ignored Meng Da's advice and returned to Chengdu, where he was executed by his adoptive father for failing to reinforce Guan Yu and failing to stop Meng Da from defecting. Cao Pi later ended the Eastern Han Dynasty by forcing Emperor Xian to abdicate the throne to him, after which he assumed the title of emperor and established the state of Cao Wei, marking the start of the Three Kingdoms period. In Wei, Meng Da received various important appointments and the title of a marquis. Cao Pi merged the three commanderies of Fangling, Shangyong and Xicheng (西城) to form a larger commandery, Xincheng (新城), and he appointed Meng Da as the Administrator (太守) of Xincheng and tasked him with defending Wei's southwestern border. Liu Ye advised Cao Pi, "Meng Da is always looking out for rewards which are not rightfully his, and he is prone to schemes due to his talent. Thus, he will not be grateful to Your Excellency. Xincheng borders Sun Quan's and Liu Bei's territories. If the regional situation changes, it will create troubles for the realm. "; Cao Pi ignored Liu. Meng Da became close friends with the Wei officials Huan Jie and Xiahou Shang. In 225, Li Hong (李鴻), a former Wei subject who surrendered to Shu Han (a state founded by Liu Bei), came to meet Shu's chancellor Zhuge Liang and the Shu officials Jiang Wan and Fei Shi. Li Hong told them about Meng Da's meeting with a person called Wang Chong (王沖), who told him that Zhuge Liang urged Liu Bei to execute Meng Da's family after Meng defected to Wei, but Liu Bei refused. Meng Da also did not believe Wang Chong.
Көтеріліс және өлім
Чжугэ Лян Мэн Дамен байланысып, оны Шуға қайта оралуға көндіруге тырысты, Фэй Шидің қарсылығына қарамастан, ол Мэн Даның сенімсіз сатқын екенін айтты. Осы кезде Вэй императоры Цао Пи қайтыс болып, оның орнына Мэн Даға жағымсыз қараған Цао Руи таққа отырды. Мэн Даның жақын достары Хуан Цзе және Сяо Шан да қайтыс болды, сондықтан Мэн Да өзін оқшауланған сезінді және Вэй императорлық сарайына наразылығы күшейді. Чжугэ Лян мен Мэн Да хат алмасып тұрғанда, соңғысы Вэйге деген ашуын біртіндеп арттырып, көтеріліс ұйымдастыру ниетіне келді. 228 жылы Чжугэ Лян Вэйге қарсы Солтүстік жорықтардың біріншісін бастады және Мэн Даны Вэйге қарсы көтеріліп, Шу армиясына көмектесуге сәтті көндірді. Бірақ Мэн Даның көтеріліс жоспары Вейсин әкімшісі Шэн И (申儀) арқылы жарияланды. Вэй генералы Сима И Мэн Даға хат жазып, оны көтеріліс жасау немесе жасалмау туралы тартысқа салды және құпия түрде Ваннан (қазіргі Наньян, Хэнань) әскерін Мэн Даның Синчэндегі бекінісіне шабуылға жіберді. Сима Идің әскері сегіз күн ішінде Синчэнге жетіп, Мэн Даны дайындықсыз ұстады. Мэн Даның немересі Дэн Сянь (鄧賢) және бағыныштысы Ли Фу (李輔) оны сатып кетті, ал оның көтерілісі жылдам басылды. Оны Сима И тұтқындап, өлім жазасын берді.
Zhuge Liang attempted to contact Meng Da and induce him to defect back to Shu, despite objection from Fei Shi, who remarked that Meng Da was an untrustworthy traitor. By then, the Wei emperor Cao Pi had died and was succeeded by Cao Rui, who treated Meng Da less favourably. Meng Da's close friends Huan Jie and Xiahou Shang had also died, so Meng Da felt isolated and became increasingly disgruntled with the Wei imperial court. After some exchanging of letters between Zhuge Liang and Meng Da, the latter gradually developed animosity towards Wei and harboured the intention of starting a rebellion. In 228, Zhuge Liang launched the first of a series of Northern Expeditions against Wei, and he succeeded in persuading Meng Da to assist the Shu army by rebelling against Wei. However, Meng Da's rebellion plot was leaked out by Shen Yi (申儀), the Administrator of Weixing (魏興), whom Meng Da had a feud with. The Wei general Sima Yi wrote letters to Meng Da to put the latter in a dilemma on whether to rebel or not, and secretly led an army from Wan (in present day Nanyang, Henan) to attack Meng Da's base in Xincheng. Sima Yi's forces arrived at Xincheng in just eight days and caught Meng Da completely off guard. Meng Da was betrayed by his nephew Deng Xian (鄧賢) and subordinate Li Fu (李輔) and his rebellion was swiftly suppressed. He was captured and executed by Sima Yi.
Үш патшалықтың романсында
Менг Да 14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында кейіпкер ретінде көрінеді. Оның романдағы сыпайы аты – "Зицин". Оның романдағы рөлі бастысымен Синьчжэн көтерілісіне байланысты оқиғаларға ортасталған.
Meng Da appeared as a character in the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms. His courtesy name in the novel is "Ziqing" His role in the novel is mainly centred on the events in the Xincheng Rebellion.