Кіріспе

Ағылшын тіліндегі орфографиялық ереже. Ағылшын тілінде лигатурамен жазылуы мүмкін сөздердің тізіміне қазіргі қолданыста екі жеке әріп ретінде немесе бір біріккен әріп ретінде берілуі мүмкін әріптері бар сөздер кіреді. Бұл AE-нің Æ және OE-нің Œ түрінде жазылуын қамтиды. ХХ ғасырдың басына дейін œ және æ лигатуралары латын немесе грек тілдерімен этимологиялық байланысты көрсету үшін жиі қолданылған. Содан бері олар көбінесе қолданыстан шығып, қазір тек сирек кездеседі. Олар көбінесе тарихи тұлғалардың есімдерінде, көне стильді көрсету үшін немесе тарихи дереккөздерден нақты цитаталарда қолданылады. Бұл лигатуралар кейбір скандинавия тілдерінде дербес әріптер болып саналады, сондықтан олар сол тілдердегі және ежелгі ағылшын тіліндегі есімдерді жазу үшін қолданылады. Кейбір американдық орфографияда лигатураланған дауыстылар бір әріппен алмастырылады; мысалы, gynæcology немесе gynaecology сөзі gynecology деп жазылады. fl және fi лигатуралары, басқаларымен қатар, әдемі типографияда қазіргі мәтінді көрсету үшін әлі де кеңінен қолданылады. QuarkXPress және Adobe InDesign сияқты беттік макет бағдарламаларын жеке әріптерді тиісті лигатуралармен автоматты түрде алмастыру үшін конфигурациялауға болады. Дегенмен, бұл типографиялық мүмкіндік және орфографияның бір бөлігі емес.

Аталған есімдер

Ескертпе: Эдит, Колин және Маттео нұсқалары есімдердің қолданылған (сығанақтарды қараңыз), гиперкоррекцияланған түрі болды. Байланбаған нысанБайланбаған нысанБасқа нысандарАльфред ЭльфредЭтел Этель Этель Этель Этель Этель Этель (түрлі атаулардың префиксі, мысалы Этельтрит) Эзоп Эзоп ЦецилКецилКецилия Кецилия Кесар Келин Келин, КелинКорнелий КорнелийЭдит ЭдитЭмилия ЭмилияЭмилианЭмилианЭтель Этель, ЭтельЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфестЕфефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефефе

ß

Графема ß бастапқыда ұзын s (ſ) және z таңбаларынан жасалды, соңғысы s-ке айналды. Германияда бұл графема әлі де қолданылады. Тарих бойында әртүрлі есімдер ß әрпімен жазылған. Көптеген орфографиялық нұсқалар – бұл есімнің басқа орфографиялық нұсқаларының гиперкоррекцияланған түрлері. Қазіргі кезде көптеген орфографиялық нұсқалар мен есімдер архаикалық немесе қолданыстан шыққан деп есептеледі.

Ағыстырмалы емес форма Ағыстырмалы форма Басқа формалар Жыныс Этимология

Агнес Агнесс Агнессе f Грекше Ἁγνή (Hagnḗ) сөзінен шыққан, «таза» немесе «қасиетті» деген мағынаны білдіреді.

Андреас Андреас, Дрейс, Дрейс m Грекше «andreios» сөзінен, «еркек» деген мағынада.

Ансгар Ансгар Ансгариус (латыншаланған) m Ескі скандинав тіліндегі «Ásgeirr» сөзінен, «Құдай + Найза» деген мағынада.

Балтазар Балтасар, Балтазар m Аккад тілінде «𒂗𒈗𒋀», «Бел патшаны қорғайды» деген мағынада.

Бартоломей Бартоломей, Бартоломей, Бартоломей, Бертоломей m Апостол Бартоломейден.

Клаус Клаус Клайс, Клаус, Клаус m «Николас» сөзінің қысқартылған түрі.

Эльсбет Эльсбет Эльсген, Эльслин, Эльс f «Элизабет» сөзінің туындысы.

Эндрес Эндресс Эндерс, Эндересс, Эндресс m «Андреас» сөзінің туындысы.

Эразмус Эрассмус Эрассмус, Ассмус m Грекше ἐράσμιος (erasmios) сөзінен, «жақсы көрілетін» деген мағынада.

Франц Франц Франческо m Латынша «Francius» сөзінен, «франк, француз» деген мағынада.

Гиллис Гиллис Джайлс f Латынша «Aegidius» сөзінен, «ешкі терісін киетін» деген мағынада.

Ханс Ханс Ханнс m «Йоханнес» сөзінің қысқартылған түрі.

Ярослав Ярослаусс Ярослав m «jar» («күшті» немесе «батыл») және «слава» («дәулет» немесе «атақ») элементтерінен құралған.

Жаспер Жаспер m Латынша iaspis, ежегі грекше ἴασπις (íaspis) сөзінен.

Йоханнес Йоханнесс Иоганн m Грекше (Ιωάννης) және классикалық латынша (Ioannes) сөздерінің нұсқасы, еврейше Yehochanan сөзінен шыққан, «Жаһве мейірімді» деген мағынада.

Йосс Йосс m/f Ескі француз тіліндегі «Gosse» сөзінен, «Құдай» сөзінен туындаған.

Матис Матис Матес, Матейс, Маттис m «Жаһвеге сыйлық» (еврейше «mattath/מַתָּת» = сыйлық + «yah/יָה» = еврей Құдайына сілтеме).

Нильс Нильс Нильс m Николас есімінен шыққан.

Нарцисс Нарцисс m Грекше Νάρκισσος сөзінен.

Николаус Никлаусс Никласс m Грекше Νικόλαος (Nikolaos) есімінен, «халықтың жеңісі» деген мағынада, νίκη (nikē) «жеңіс» және λαός (Laos) «халық» сөздерінен құралған.

Освальд Освальд Освальд m Екі англосаксон элементінен құралған: Ōs («құдай») және weald («билеу» немесе «қуат»).

Пауль Пауль Паулус, Паулус m Латыншадан, «кішкентай» немесе «көкпейіл» деген мағынада.

Теусс Теусс Шультесс, Шультиесс, Тиесс m Латынша «Thelonius» сөзінен, «халық билеушісі» деген мағынада.

Томас Томас m Арамей тіліндегі תאומא /tɑʔwmɑʔ/ жеке есімінен, «егіз» және «жетекші» деген мағынада.

Тонис Тоннисс m «Антоний» сөзінің туындысы.

Œ

Жалпы түріЛигатура түріБасқа түрлеріЭтимологияменорреяменорреяаменорея (AmE) грек тілінен α (a) + μένόρροια (mēnorroia) амебаамœбаамэба (AmE—сирек) неолатын тілінен амеба, грек тілінен ἀμοιβή (amoibē) апноэапноэаапноэа (BrE) неолатын тілінен апноэа, грек тілінен απνοια (apnoia) целакантcœlacanth грек тілінен κοῖλος (koîlos, “қуыс”) + ἄκανθα (ákantha, “диірмен”) целиакцелиакцелиакия (AmE) латын тілінен coeliacus, грек тілінен κοιλιακος (koiliakos) coeptiscoeptis Ұлы АҚШ мөрінде, латын тілінен Annuit cœptis, coeptum. Confoederatio HelveticaConfœderatio Helvetica "Гельветтік конфедерация" деген латынша сөз. Швейцарияның римдік және қазіргі ресми атауы. CH аббревиатурасы осы латын тіркесінің бас әріптерінен алынған. диареядиареядиарея (AmE) орта ғасырлық ағылшын тілінен diaria, кейінгі латын тілінен diarrhoea, грек тілінен διάρροια (diarroia) диспанеадиспноэа диспанеа экологияœcology oecology экономикаœconomics экономикаœconomy oeconomy экуменизмœcumenism oecumenism, сирек ocumenism эзофагœsophagus эзофаг (BrE) эстрогенœstrogen оэстроген (BrE) эструсœstrus оэструс (BrE) федералдыфœderal foederal – көне; сондықтан дерлік кездеспейді латын тілінен foedus иіссізфœtid foetid (BrE) латын тілінен fētidus иісфеторфœtor foetor (BrE) орта ғасырлық ағылшын тілінен fetoure, латын тілінен fētor ұрықфœtus foetus (BrE) орта ғасырлық ағылшын тілінен fetus, латын тілінен fētus гонорреягонorrhœagonorrhea (AmE) грек тілінен γονόρροια (gonorrhoia) гомеоморфизмhomœomorphism гомеоморфизм (BrE) грек тілінен ὅμοιος (homoios) + μορφος (morphos) гомеопатhomœopath гомеопат (BrE) грек тілінен ὅμοιος (homoios) + πάθος (pathos) гомеостазhomœostasis гомеостаз (BrE) грек тілінен ὅμοιος (homoios) + στάσις (stasis) гомеозоикhomœozoichomeozoic (AmE—сирек) грек тілінен ὅμοιος (homoios) + ζωικός (zōikos) хор д'oeuvreshors d'œuvre—француз тілінен hors d'œuvre логореяalogorrhœalogorrhea (AmE) грек тілінен маневрmanœuvremanoeuvre (BrE) француз тілінен manœuvre, ескі француз тілінен maneuvre, орта ғасырлық латын тілінен manuopera, латын тілінен manū operārī эдемаœdema эдема (AmE) ойлаудаœilladeoenologyœnology enology (AmE) грек тілінен οίνος (oinos) + λόγος (logos) эномелœnomeloenotheraœnotheraoesophagusœsophagus эзофаг (AmE) оэструсœstrus эструс (AmE) грек тілінен οἶστρος (oistros) ‘құмырсқа немесе ашу’ OethelwaldŒthelwald Œthelwald of Deiraoeuvreœuvre—француз тілінен œuvre, ескі француз тілінен uevre, латын тілінен opera ономатопеяonomatopœiapenologyœnologyphœnixphenix (сирек) преториумprœtoriumprætorium or praetorium екі түрі де œ және æ әріптерімен кездеседі, латын тілінен praetōrium. сотқа шақыруsubpœnasubpena (сирек) трагедияtragœdytragoedy зооглоазоöglœa