Кіріспе

Кеңқанатты шаябақтар класы

Кеңқанатты шаябақтар (Cephalocarida) – құбыршақанаттылар (Crustacea) кіндігінің 12 түрінен ғана тұратын класы. Науплийлер де, ересектер де - теңіз түбінде тіршілік етеді. Олар 1955 жылы Говард Л. Сандерс тапқан және көбінесе жылқы бағанасы деп аталады. Олар Ремипедиямен бірге Ксенокаридалар тобына жатқызылған. Кейде екінші туыс Lightiellidae қолданылса да, барлық кеңқанатты шаябақтар бір ғана туысқа жатады деп есептеледі: Hutchinsoniellidae. 462 миллион жылдық шөгінділерде кеңқанатты шаябақтардың қазба қалдықтары табылды.

Сипаттамасы мен анатомиясы

Бұл – ұзындығы бойынша өлшенетін, созылған және мөлдір денелі гермафродит және пигментсіз шабақтар. Жүрек қалыпты, ал олардың экзоподалары мен псевдопиподиттері газ алмасуға қатысатын сияқты. Олардың үлкен басы бар, оның артқы жиегі бірінші кеуде сегментін жабады. Кеудесі тоғыз аяқты сегменттерден тұрады (Lightiella-да VIII кеуде аяғы жоқ), одан кейін 10 аяқсыз құрсақ сегменттері және телсон орналасқан. Личинка кезінде барлық дене сегменттері сақина тәрізді, бірақ ересектерге қарағанда көлденеңінен жазықтау. Өсу барысында алдыңғы сегменттер кеудеге айналады, ал құрсақты құрайтын артқы сегменттер сақина тәрізді күйінде қалады. Ересектерде де, личинкаларда да көздер байқалған жоқ, бұл олардың лайлы табиғи ортасымен байланысты болуы мүмкін. Антенналардың екінші жұбы ауыздың артында орналасқан; ал қалған шабақтарда антенналар ересек кезеңінде ауыздың алдында болады, және олардың личинкалары ғана сефалокардиандардағыдай антенналардың орналасуына ие. Ауыз үлкен жоғарғы еріннің артында, жамбас сүйектерімен шектеледі. Бірінші жұп жоғарғы жақ сүйектері өте кішкентай, ал екінші жұп келесі кеуде аяқтарымен ұқсас құрылымға ие: ішкі жағында өскіндері бар үлкен негізгі бөлік, ол қозғалысқа пайдаланылады, екі тармақты ішкі бұтақ және "псевдоэпипод" және "экзопод" деп аталатын екі сыртқы бөлік. Жоғарғы жақ сүйектері мен аяқтардың құрылымдық және функционалдық ұқсастығы алғашқы ұйымдасқандық белгісі болуы мүмкін; жоғарғы жақ сүйектері басқа шабақтардағыдай маманданбаған.