Нарыққа кіруге кедергі келтіру стратегиялары: бәсекелестікті сақтау, бағаны төмендету, өндірістік қуатты арттыру. Фирмалар нарық үлесін ұстап тұру үшін қолданады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикадағы бәсекелестік теорияларында стратегиялық кіруді ұстап тұру дегеніміз – нарықтағы қалыптасқан фирма жаңа әлеуетті фирмалардың нарыққа кіруін болдырмау мақсатымен әрекет етуі. Бұл әрекеттер нарыққа кіруге тырысатын фирмалар үшін кіруге кедергілерді арттырады және қалыптасқан фирмалардың нарық үлесінің немесе нарықтық билігінің көп бөлігін сақтап қалуын қамтамасыз етеді. Кіруді ұстап тұру стратегияларына артық қуаттылық, шекті баға белгілеу, баға соғысы (құнсыздандыру бағасы), жаулап алу (дос емес сатып алу) және ауысу құны кіруі мүмкін. Мүмкін, қысқа мерзімде кіруді ұстап тұру стратегиялары фирманы тиімсіз жұмыс істеуге алып келуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімде фирма нарық жағдайларын бақылауда ұстауға ие болады.
In the theories of competition in economics, strategic entry deterrence is when an existing firm within a market acts in a manner to discourage the entry of new potential firms to the market. These actions create greater barriers to entry for firms seeking entrance to the market and ensure that incumbent firms retain a large portion of market share or market power. Deterring strategies, might include an excess capacity, limit pricing, predatory pricing, predatory acquisition (hostile takeovers) and switching costs. Although in the short run, entry deterring strategies might lead to a firm operating inefficiently, in the long run the firm will have a stronger holder over market conditions.
Алдын ала қорқыту
Саудаға кіруді стратегиялық тұрғыдан тоқтатуға тырысатын қазіргі оператор мұны нарыққа кірген жаңа қатысушының табысын азайтуға тырысу арқылы істей алады. Күтілетін табыс, әрине, жаңа қатысушының қанша клиент күтетініне байланысты – сондықтан кіруді тоқтатудың бір жолы – тұтынушыларды «байлап қою». Брендке адалдықты стратегиялық түрде құру кіруге кедергі болуы мүмкін – тұтынушылар жаңа қатысушының өнімін сатып алуға көбірек бейім болмайды, себебі олар онымен таныс емес. Жаңа қатысушылар өз өнімдерін сынап көру үшін ғана қымбат бағаларды төмендетуге мәжбүр болуы мүмкін, бұл, әрине, кіруді тоқтатуға себеп болады. Сол сияқты, егер қазіргі оператордың үлкен жарнамалық бюджеті болса, кез келген жаңа қатысушы өнімнің танымалдылығын арттыру және нарықта бекініп қалу үшін оған сәйкес келуі керек болады – бұл кейбір фирмалардың кіруіне кедергі келтіретін үлкен шығын болады. Аспартамға патент мерзімі аяқталғанға дейін, Монсанто өзінің ең ірі клиенттері – Coca-Cola және Pepsi-мен келісімшарттар жасап, алдын ала тоқтату шараларын қолданды. Монсанто келісімшарттар арқылы Coca-Cola және Pepsi тұтынушыларын бекіткендіктен, сода нарығына кіруді аз қызықты етті, себебі әлеуетті қатысушылардың клиенттері аз болады, ал тиісінше пайда да аз болады. Сонымен қатар, егер басқа фирма нарыққа кіріп, басқа сода брендтерімен келісімшарт жасаса, Coca-Cola және Pepsi-ге олардың танымалдығына байланысты тұтынушылар адал болғандықтан, Монсанто сияқты көптеген клиенттерді тарту мүмкіндігі төмен болады. Тағы бір мысал – Xerox компаниясы қарапайым қағаздан фотокөшіру монополиясына қарсы тұруды қиындату үшін ешқашан қолданылмаған жүздеген патенттерді (жасырын патенттер) жасады. Көптеген патенттерді құру арқылы Xerox әлеуетті жаңа қатысушыларға қарапайым қағаз фотокөшіруге қатысты патенттерді жасауды қиындатты, кіру шығындарын арттырды және фотокөшіру нарығына кіру ықтималдығы төмендеді. Бұл екі мысалда стратегиялық тоқтатудың алдын ала шаралары қолданылды, олар нарыққа басқа фирмалардың кіру ықтималдығын азайту үшін қабылданды.
An incumbent who is trying to strategically deter entry can do so by attempting to reduce the entrant's payoff if it were to enter the market. The expected payoffs are obviously dependent on the number of customers the entrant expects to have – therefore one way of deterring entry is for the incumbent to "tie up" consumers. The strategic creation of brand loyalty can be a barrier to entry – consumers will be less likely to buy the new entrant's product, as they have no experience of it. Entrants may be forced into expensive price cuts simply to get people to try their product, which will obviously be a deterrent to entry. Similarly, if the incumbent has a large advertising budget, any new entrant will potentially have to match this in order to raise awareness of their product and a foothold in the market – a large sunk cost that will prevent some firms entering. Before its patent on aspartame expired, Monsanto engaged in preemptive deterrence when it signed contracts with its biggest customers, Coke and Pepsi. Because Monsanto locked in the consumers of Coke and Pepsi through its contracts, it made entry into the soda market less desirable because potential entrants would have less consumers and, in turn, less profit. Furthermore, if another firm decided to enter the market and obtain contracts with other soda brands, it would be less likely to attract as many customers as Monsanto because customers are loyal to Coke and Pepsi due to their popularity. Another example is when Xerox created hundreds of patents that were never used (sleeping patents) in order to make it more difficult for an entrant to challenge its monopoly on plain paper photocopying. By creating so many patents, Xerox made it harder for potential entrants to create patents relating to plain paper photocopying increasing entry costs and less firms were likely to enter the photocopying market. In both of these examples of strategic deterrence, prior action was taken by incumbents in order to reduce the probability of a subsequent entry by another firm into the market.
Өте қуаттылық
Стратегиялық артық қуаттылықтар потенциалды фирмалардың нарыққа кіру мүмкіндігін төмендету үшін құрылуы мүмкін. Артық қуаттылық, егер бәсекелес фирмалар өндіріс көлемін ұлғайтып, ұсыныстың артық болуын қамтамасыз ету қаупіне ұшыраса, содан кейін бағаны бәсекелесе алмайтын деңгейге дейін төмендету арқылы пайда болады. Артық қуаттылықтар көбінесе табиғи монополияға ие фирмалар бар нарықтарда кездеседі. Экономист доктор Уильям В. Шарки монополияланған индустрияға әкелетін бес маңызды аспектіні анықтады.
Strategic excess capacity may be established to either reduce the viability of entry for potential firms. Excess capacity take place when an incumbent firm threatens to entrants of the possibility to increase their production output and establish an excess of supply, and then reduce the price to a level where the competing cannot contend. Excess capacity typically occurs in markets with firms that have a natural monopoly. Economist Dr. William W. Sharkey established five key aspects that lead to a monopolized industry;
Бағаның құнсыздануы
Заң тұрғысынан алғанда, фирманың бағасы қысқа мерзімді шекті шығындарынан төмен болса, ол бағалық соғысқа қатысады деп есептеледі, бұл АҚШ-тың монополияға қарсы іс-шараларының негізін құрайтын Ареда-Тернер заңымен анықталады. Мұндай әрекеттің мақсаты – бәсекелесті нарықтан ығыстыру, содан кейін монополиялық жағдайға қол жеткізгеннен кейін бағаларды көтеру. Бұл басқа да әлеуетті қатысушыларға егер олар нарыққа енсе, олар да осындай агрессивті жауап күтетінін көрсетеді. Луис М. Б. Кабралдың сөзіне сәйкес, әлеуетті қатысушы егер бәсекелес өзінің пайдасын шектеу үшін шаралар қолданады деп сенетін болса, бағалық соғыс сияқты стратегиялар сәтті болуы мүмкін, тіпті қатысушы жағдайды дұрыс бағаламаса және бәсекелес басқа қатысушыларға қатысты агрессивтілік танытпаса да. Осыдан Virgin Atlantic төрағасы Ричард Брэнсон British Airways компаниясымен бәсекелесуді "қан банкімен қан төгілуге дейін күресуге тең" деп айтқан.
In a legal sense, a firm is often defined as engaging in predatory pricing if its price is below its short run marginal cost, often referred to as the Areeda Turner Law, which forms the basis of US antitrust cases. The rationale for this action is to drive the rival out of the market, and then raise prices once monopoly position is reclaimed. This advertises to other potential entrants that they will encounter the same aggressive response if they enter. According to Luís M. B. Cabral, as long as a potential entrant believes that an incumbent will take action to limit its profits, strategies like predatory pricing can be successful, even if the entrant misreads the situation and the incumbent does not act aggressively towards other entrants. This led to Virgin Atlantic chairman, Richard Branson, to say that competing with British Airways was "like getting into a bleeding competition with a blood bank."
Талапкерлік сатып алу
Кәсіпкерлікпен айналысатын компаниялар мақсатты компаниядан қажетті деңгейдегі бақылауға ие болу үшін жеткілікті мөлшерде акция сатып алып, жаңадан кіріп келген бәсекелестіктің мүмкіндігін жоюы мүмкін. Хищниктік сатып алулар, бір компания мақсатты компания басшылығынан жасырын түрде, кішігірім мақсатты компанияның акцияларын сатып алуға тырысқанда болады. Мұндай сатып алулар көбінесе жаңа көпшілікті құру және өзгерістер енгізу үшін дауыс беру құқығын арттыру мақсатымен жасалады.
Incumbent firms can eliminate the possibility of competition from entering firms by acquiring enough shares from the target firm in order to gain a desired level of control. Predatory acquisitions occur when one firm seeks to purchase a share of a smaller target firm anonymous to the management of the target firm. Predatory acquisitions commonly arise to form a new majority, and establish a greater voting power in order to effect a change.
Өзгерту шығындары
Тауарды ауыстыру шығындары – тұтынушының бәсекелес фирмаға тауар немесе қызметті ауыстыру кезінде кездесетін шығындар. Бұл шығындар міндетті түрде ақшалай болмайды. Клиенттердің өтуін болдырмау үшін компания клиенттің ауысу кезіндегі қабылданатын және қаржылық шығындарын арттыратын түрлі стратегияларды қолдануы мүмкін. Ауысуға байланысты шығындар көбінесе үш санатқа бөлінеді: процедуралық, қаржылық және қарым-қатынастық. Процедуралық ауысу шығындары – ауысуды аяқтауға жұмсалған уақыт пен күш-жігерге байланысты шығындар. Фирма клиенттерін шығу үшін төлем жасауға мәжбүрлеп, қаржылық тұрғыдан да кедергі келтіре алады. Қарым-қатынастық ауысу шығындары – жаңа тауар немесе қызметті пайдалануды үйренумен байланысты туындайтын ыңғайсыздықтарды білдіреді.
Switching costs represent the expenses a consumer faces in the light of changing to the product or service to a competing firms. Switching costs are not strictly monetary. To forestall customers from defecting, a company might employ a number strategies that increases a customer's perceived and fiscal costs when switching. The costs associated with switching commonly fall under three categories; procedural, financial, and relational. Procedural switching costs credited to the time and effort spent in completing the change. A firm might financially deter their customers from leaving by enforcing an exit fee. Relational switching costs refer to the inconveniences that are evoked in learning to use the new product or service.