Кіріспе

Акамбаро (отоми: Mä'wada) – Мексиканың Гуанахуато штатының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Лерма өзенінің жағасында орналасқан қала және муниципалитет. Гуанахуато штатының 46 муниципалитетінің ең ежелгісі. Акамбаро бастапқыда пурепеча тайпасының қонысы болған, бірақ 1526 жылы испандықтар мен олардың одақтастары – отомилер шапқан. Акамбаро маңызды теміржол түйіні, аймақтық көлік орталығы және бүкіл елге танымал Акамбаро нанының туған жері ретінде белгілі. 2005 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 101 762 адам, ал қаланың өзінде 55 082 адам тұрды. Муниципалитеттің ауданы 877,8 км² (335,01 шаршы миль) және көптеген шағын ауылдарды қамтиды, олардың ішіндегі ең ірілері – Ирамуко және Паракуаро. Акамбаро муниципалитеті солтүстікте Тариморо және Джерекуаромен, оңтүстік-шығыста Тарандакуаомен, оңтүстікте Мичоакан штатымен, ал батыста Сальватиеррамен шектеседі.

Тарих

Акамбаро атауы пурепечан тілінде магуэйлер орны деген мағына береді. Бұл аймақтың алғашқы тұрғындары Мезоамерикадағы ең көне мәдениеттердің бірі – Чупикуаро мәдениетіне жатқан. Олардың пайда болуы шамамен б.з.д. 1200 жылға дейін соққан. Осы аймақта қазіргі жергілікті мұражайда көрсетілген құнды керамикалық археологиялық жәдігерлер табылды. Қала 1526 жылдың 19 қыркүйегінде кацик Дон Николас де Сан-Луис Монтанес тарапынан Сан-Франциско де Акамбаро деген атпен негізделді. Бұл қала қазіргі Гуанахуато штатындағы алғашқы испандық елді мекен болды. Францискан монахтары дінді тарату ісін қолға алды және бүгінге дейін сақталған керемет құрылыстарды, мысалы, Госпиталь ғибадатханасын (Templo del Hospital), 1527 жылғы мудежар стиліндегі су құбырын және 1750 жылғы Лерма өзені арқылы салынған тас көпірді тұрғызды. Жаңа Испания аумағындағы алғашқы бұқа күресі Акамбарода өтті, ал қала алаңындағы Фуэнте Таурина фонтаны осы спорттың Мексикаға әкелінуін еске салады. Акамбаро – Мексикадағы отаршылдық дәуірдегі толығымен сақталған су құбыры бар жалғыз қала. 18 ғасыр Акамбароға гүлдену әкелді. Осы кезеңде маңызды діни және қоғамдық ғимараттар салынды. Қаланың отарлық сәулетінің қалдықтары ретінде бірнеше ғибадатханалар, көпірлер және үйлер қалды. Акамбарода Мексика тәуелсіздігі тарихындағы маңызды оқиға болды. Дон Мигель Идальго 1810 жылдың 22 қазанында қалада тоқтады және Акамбароны Американың Ұлы Армиясы үшін әскери штаб деп жариялаған рәсімді өткізді. Идальгоға Американың Бас Генералы атағы берілді. Сол күні сегіз мың көтерілісші шеруге шықты, бұл қозғалыстың тез өсіп келе жатқанын көрсетті. Бір ай бұрын, 16 қыркүйекте, "Грито де Долорес" шақыруына жауап ретінде 800 адам ғана Долорес-Идальгода испандарға қарсы қару көтерген. Стратегиялық орналасуының арқасында Акамбаро Мексикадағы теміржолдың дамуына ықпал етті және Мексиканың Ұлттық теміржолдарының ірі түйіні, депосы және шеберханасы болды. Акамбарода Латын Америкасындағы бу локомотивтерін құрастыра алатын жалғыз толыққанды локомотивтерді жөндеу зауыты орналасқан. 1944 жылы Акамбароның механикалық шеберханасы Акамбаренс қоғамы тарихындағы маңызды кезеңнің символы болған La Fidelita 296 бу машинасының құрылысын аяқтады. "Фиделита" қазір Акамбаро теміржол мұражайының негізгі экспонаты болып табылады. Акамбароның бу дәуірінен қалған тағы бір естелік – қаланың шығысындағы үлкен тас жол торабының ортасында орналасқан үлкен локомотивтің моделі. Бұл модель бастапқыда теміржолшылардың Virgen del Refugio (қаланың қасиетті қамқоршысы) Акамбароға өркендеу мен жұмыс орындарын әкелгені үшін алғыс айту ретінде шіркеуге орнатылуы тиіс еді, бірақ модель шіркеу есігінен сыймады. Сондықтан оны сыртта орнатуға шешім қабылданды. Акамбаро археология саласында даулы мәселе ретінде танымал, өйткені ол 1944 жылы неміс археологы Вальдемар Юльсруд қаланың ең танымал нысаны – Серро-дель-Торо (Бұқа төбесі) маңынан табылған 32000-ға жуық саз мүсіндер жинағының көзі болып табылады. Мүсіндердің көбі қалжың деп саналады, өйткені олардың кейбіреулері динозаврларға ұқсайды (адам мен динозаврлар бірге өмір сүргенін көрсетеді) және олардың табылуы кейбір адамдар үшін жаратылыс теориясын қолдау үшін дәлел ретінде пайдаланылады. Юльсрудтың табылған көптеген жәдігерлері қазір Музео Вальдемар Юльсрудта көрсетілген. Чупикуаро мұражайында (Музео Фрей Бернардо Падилла деп те аталады) Чупикуаро халқының тарихы және жергілікті мезоамерикалық мәдениеттерге қатысты 4000-нан астам жәдігерлер бар Музео Локаль де Акамбарода да археологиялық артефакттар қойылған. Мұражайда Мексиканың отарлық дәуірі мен тәуелсіздік соғысына қатысты суреттер де бар. Акамбароның ең танымал экспорттық тағамы – "Pan de Acámbaro" (Акамбаро наны) – еврей шалағына ұқсас нан өнімі (Бұл ұқсастық кездейсоқ емес деп есептеледі). Pan de Acámbaro-ны шығаратын алты қалалық нан пісіруханасының ең үлкені Tio Sams (Сэм ағаның) болып табылады, ол осы өнімді өнертабы үшін өзіне есеп береді. Акамбароның жылдық нан жәрмеңкесінің суреттері.