Кіріспе

Көне Грецияда қолданылған шлем түрі

Коринф шлемі ежелгі Грецияда пайда болды және оның атын Коринф қала-мемлекетінен алды. Ол қоладан жасалған шлем, оның кейінгі үлгілері бас пен мойынның бүкіл бөлігін жауып, көздер мен ауызға арналған тіліктері болды. Үлкен қисайған қорғаныш мойынның артқы бөлігін қорғады. Шайқассыз кезде грек гоплиті ыңғайлы болу үшін шлемді жоғары көтеріп тағар еді. Осы әдет Италияда шлемнің тіліктері жартылай жабылатын бірнеше түрлердің пайда болуына әкелді, себебі шлем енді бетке кигізілмей, қалпақ сияқты тағылатын. Классикалық Коринф шлемі гректер арасында қолданыстан шығып, ашық түрлерге ұнағанмен, итало-коринфтік шлемдер біздің заманымыздың 1 ғасырына дейін қолданылып келді, оларды, мысалы, рим армиясы да пайдаланды.

Физикалық дәлелдер

Көрініп тұрғандай (көркемдік және археологиялық дәлелдерге сүйенсек), Архаикалық және ерте классикалық кезеңдердегі ең танымал дулыға, стиль біртіндеп ашық тракийлік дулығаға, халкидтік дулығаға және әлдеқайда қарапайым пилос түріне жол берді, оны өндіру арзан болды және ол коринфтік дулыға сияқты киюшінің көріс пен есту сезімдерін бұзған жоқ. Көне грек сыртқы ыдыстарында коринфтік дулығаның суреті жиі кездеседі. Коринфтік дулыға басқа дулығаларға қарағанда көбірек мүсінде бейнеленді; гректер оны даңқ пен өткенмен романтикалық байланыста деп санайтын болған. Римдіктер де оны құрметтеген, грек түпнұсқаларының көшірмелерінен бастап өздерінің мүсіндерін жасағанға дейін. Республикалық Рим армиясының сирек кездесетін бейнелеулеріне сүйенсек, Италияда коринфтік дулыға итальяндық, этрусктік коринфтік немесе апуло коринфтік дулыға деп аталатын жокейлік дулыға стиліне айналды, онда ерекше мұрындық және көз тіректері бетінде тек әшекейге айналды. Римдіктердің ежелгі грек идеяларын көптеп қабылдағанын ескерсек, бұл өзгеріс грек өнерінде кең таралған "маңдайдың үстіндегі" орналасудан шабыттанған болуы мүмкін. Бұл дулыға біздің заманымыздың I ғасырына дейін қолданыста болды.

Әдеби дәлелдер

Геродот өзінің "Тарихында" ежелгі Ливиядағы Тритон өзенінің жағасында өмір сүрген Махли және Аусея тайпалары туралы айта келіп, коринфтік қауырсынды (дулығаны) атайды (оның сипаттаған ежелгі Ливия бөлігі қазіргі Тунис жерінде болуы мүмкін). Тайпалар жыл сайын ең әдемі қыздардан екі команда таңдап, олар таяқ пен таспен күресіп жатқан. Олар грек толық жабдығымен, коринфтік қауырсынды (дулығаны) киген ең әдемі қызды таңдады. Бұл ритуалдық күрес құдайша Афинаға арналған мереке бөлігі болды. (Тарихтар, 4.180).