Кіріспе
Француз тарихшысы және мұражай кураторы Рене Груссе (5 қыркүйек 1885 – 12 қыркүйек 1952) – француз тарихшысы, Париждегі Чернуски және Гиме мұражайларының кураторы, сондай-ақ беделді Француз академиясының мүшесі болған. Ол Азия және Шығыс өркениеттері туралы бірнеше маңызды еңбек жазды, оның ең ірі еңбектері – «История крестовых походов и Французского королевства Иерусалима» (1934–1936) және «Дала империясы: Орталық Азия тарихы» (1939) – бұл еңбектер аталған тақырып бойынша негізгі анықтамалық еңбектер саналады.
René Grousset (5 September 1885 – 12 September 1952) was a French historian who was curator of both the Cernuschi Museum and the Guimet Museum in Paris and a member of the prestigious Académie française. He wrote several major works on Asiatic and Oriental civilizations, with his two most important works being Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem (1934–1936) and The Empire of the Steppes: A History of Central Asia (1939), both of which were considered standard references on the subject.
Өмірбаян
Гроссе 1885 жылы Гард департаментінің Аубе қаласында дүниеге келген. Монпелье университетінің тарих мамандығын бітірген ол көп ұзамай көрнекті мансабын бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз армиясында қызмет етті. 1925 жылы Гроссе Париждегі Гюме мұражайының қосымша консерваторы және Journal asiatique журналының хатшысы болып тағайындалды. 1930 жылға қарай ол Азия және Шығыс өркениеттері туралы бес маңызды еңбек жариялаған болатын. 1933 жылы ол Париждегі Чернуски мұражайының директоры және оның Азия өнері коллекциясының кураторы болып тағайындалды. Ол қытай буддисі Хюаньцзянның ортағасырлық қажылық сапары туралы маңызды еңбек жазды, оның Наланданың солтүстік Үндістан буддистік университетіне сапарының маңыздылығын ерекше атап өтті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Гроссе өзінің ең маңызды екі еңбегін – «Хистория крестовых походов» (1934–1936) және «Империя степьев» (1939) жариялаған еді. Виши үкіметі оны мұражайдағы лауазымынан босатқаннан кейін, ол жеке зерттеулерін жалғастырып, соғыс кезінде Қытай және моңғолдар туралы үш томдық еңбек шығарды. Франция азат болғаннан кейін ол Чернуски мұражайының кураторы қызметін қайта бастады және сонымен қатар Гюме мұражайының кураторы болып тағайындалды. 1946 жылы Гроссе Француз академиясының мүшесі болды. 1946–1949 жылдары Кіші Азия және Таяу Шығысқа арналған төрт соңғы еңбегін жариялады. 1952 жылы Гроссе 67 жасында Парижде қайтыс болды.
Сот шешімдері
Британдық тарихшы Кристофер Тайерман, Груссеттің "Крест жорықтары тарихы" жарық көрген кезде, бір жағынан, Груссеттің Леванттағы француз мемлекеті деп есептеген саяси жүйені талдамағаны үшін, екінші жағынан, шетелдегі қоғамдар арасындағы мәдени жақындастықты шамадан тыс көрсеткені немесе дұрыс емес бейнелегені үшін сынға ұшырағанын айтады. Америкалық тарихшылар Фредерик Данкальф және Джон Лайф Ла Монте ерекше қатаң болды. 1981 жылы неміс тарихшысы Ханс Эберхард Майер Груссеттің "Крест жорықтары тарихы" осы тақырыптағы жалпы еңбектердің ішінде "крест жорықтарын зерттеуде шаувинизм соңғы рет бетін көрсеткені" деп бағалады. Соңғы кезде Груссеттің ізбасарлары оның көзқарасы Францияның отаршылдық рөлі туралы ойларымен қалыптасқандығын атап өтті. 2001 жылы Жоэль Гурдон былай деп жазды: "Рене Груссе Францияның отаршылдық рөліне толыққанды арналған еңбек жазды. Ол отаршылдық саяхатты өзіне ең қасиетті құндылықтардың керемет үйлесімі деп қарастырады: христиандық, отан және мемлекет, тіпті республикалық идеалдар. Ол бұл идеалды орта ғасырларға көшіріп, крест жорықтарында мәңгілік Францияның 'цивилизациялық миссиясының' алғашқы көрінісін көреді". 2007 жылы француз ортағасырлық тарихшысы Пьер Аубе Груссе туралы былай деді: "Бұл тарихшы, өз заманының ең көрнекті шығыстанушыларының біліміне сүйенген, фактілерді анықтаудағы ғылымы сирек кездесетін тереңдікке ие, бірақ оларды түсіндіруде өте субъективті. Оның көзқарасы 1920-1930 жылдары өзінің маңызды еңбегін жасайтын кездегі отаршылдық утопиямен анықталған". Чернуски мұражайының директоры болған Вадим Элиссефф үшін Гроссе – "тарихи сананы" материалдық жағдайларға қарағанда, адамдардың психологиясына көбірек байланыстырған соңғы ұлы классик, оның жеке адамдардың өміріне физикалық және рухани ықпалын ғылым әлі толыққанды зерттемеген. Оның еңбектері көзқарастарының тереңдігімен және фактілердің анық, оңай оқылатын стильде берілуімен құнды."