Кіріспе
Австралиялық актер және комедиан Рой Рене (шын аты Генри ван дер Слюйс, 15 ақпан 1891 – 22 қараша 1954) – австралиялық комедиан және водевиль артисі. Мо Маккаки атты әжуалы кейіпкер ретінде Рене 20-шы ғасырдың басындағы ең танымал және сәтті австралиялық комедианттардың бірі болды және ол Чарли Чаплинге тең келген жергілікті суреткер еді.
Roy Rene (born Henry van der Sluys, 15 February 189122 November 1954) was an Australian comedian and vaudevillian. As the bawdy character Mo McCackie, Rene was one of the most well known and successful Australian comedians of the early 20th century, and the local answer to Charlie Chaplin.
Өмірбаян
Оңтүстік Австралия колониясының Аделаида қаласында туған Рене, голланд және ағылшын еврей ата-анасының жеті баласының төртіншісі болды. Генри ван де Слюйс (кейін әртүрліше "ван дер Слюйс" деп жазылды) деп аталған, 10 жасында "Гарри" Аделаида базарында өткен ән сайысында жеңіске жетті және 1905 жылы "Театр Рояльде" және кейін "Тиволиде" "Синдбад теңізші" пантомимасында кәсіби тұрғыда өнер көрсетті, онда ол қаралап, ән салып, биледі. Шамамен 1905 жылы Слюйс отбасы Мельбурнға көшті, Гарри (солай аталды) қысқа мерзімге жокей шәкірті болды, содан кейін жарыстарға үлкен қызығушылық танытты. Әкесінің қарсылығына қарамастан, 1908 жылдың шілдесінде ол Джеймс Бреннанның "Гайети" театрындағы водевильмен келісімшарт жасады. Орташа бойлы, қара шашы, ақ, тегіс терісі және үлкен, көңілді қоңыр көздері бар "Бой Рой" (оның сахналық аты) көрерменге әсерлі болатын. Бос уақытының көп бөлігін Гарри Рикардстың опера үйіндегі танымал ағылшын музыкалық зал комиктерін зерттеуге жұмсады. Мельбурнда сәттілікке жете алмаған ол 1910 жылы Сиднейдегі Бреннанның Ұлттық амфитеатрында өнер көрсетті және "Рой Рене" (француздық атақты клоунның құрметіне Рене) деген жаңа сахналық есімді қабылдады. Кейін ол Сиднейдегі J. C. Bain-нің қала маңындағы водевіліне қосылды және Буш труппаларымен Жаңа Оңтүстік Уэльс бойынша гастрольдік сапарлар жасады. 1914 жылы Сиднейдегі "Рельс алаңындағы" Бейннің "Принцесса" театрында ойнап жүргенде, Рене продюсер Бен Фуллердің назарына ілікті, ол оны Жаңа Зеландияға гастрольдік сапарға шақырды. Ол өзінің ерекше стильін дамытып, өзінің танымал белгісіне айналған қара-ақ макияжды жетілдірді. 1915 жылдың қарашасында Сиднейге оралған ол Сиднейдегі Фуллерс Ұлттық театрында Альберт Блетсоның ревю компаниясына қосылды.
"Стиффи" және "Мо" (1916-1925)
1916 жылдың шілдесінде Рене комедиан Нат Филлипспен бірігіп, "Стиффи және Мо" серіктестігін құрды. Бұл дуэт 1916 жылдың 8 шілдесінде Сиднейдегі Princess театрында тұңғыш рет сахнаға шықты. Филипс өзінің Stiffy the Rabbitoh кейіпкерін бірнеше жыл бойы Fullers' айналымында дамытып келді, онда ол комедиан және продюсер болып жұмыс істеді. Алғашқы қойылымда Филипс "What Oh Tonight" атты ревю жазды, онда ол өзінің серігін "Sol" деп атады. Рене бұл есімді ұнатып көрмеді, соңғы сәтте Princess театрының сахналық менеджері Билл Садлерден кеңес алды. Осыдан кейін "Мо" есімі оның өзінің екінші жағына айналды. "Стиффи және Мо" бірден үлкен сәттілікке жетті. Princess театрындағы маусым аяқталғаннан кейін олар Гранд Опера үйіне көшіп, "Буньип" пантомималық қойылымында басты рөлдерді ойнады. Алдағы он бес жыл ішінде (18 айлық үзіліспен) олар Австралияның ең танымал комедиялық дуеті ретінде беделдерін нығайтты. 1917 жылдың 29 наурызында Сиднейдегі Сент-Стефан пресвитериан шіркеуінде Генри ван дер Слюс актриса Дороти Дэвиске үйленді; балалары болмады, 1929 жылдың мамыр айында ажырасты. Нат Филлипстің Tabloid Musical Comedy Company (кейіннен Nat Phillips' Stiffy and Mo Company) компаниясы 1925 жылдың шілде айының ортасына дейін Fullers' австралиялық водевильдік айналымы бойынша үздіксіз гастрольдік сапарлар жасады. Аделаиданың Majestic театрында маусымның жартысы ғана өткенімен, Рой Ренемен Fullers театрымен жасалған келісімшарты аяқталуға тиіс еді және ол оны жаңартудан бас тартты. Содан кейін Филипс тағы екі ай Majestic театрында қалды, алдымен жеке комедиан ретінде, содан кейін Джо Мулланиді ансамбльден уақытша "Стиффи және Джо" дуетін құру үшін таңдады. Кейін ол қысқа мерзімге "Оскар Австралиялық" және "Перси Пом" (Гарри Гарри Хьюли "Перси" рөлінде) сынақтарын өткізді, бірақ 1926 жылдың басында Стиффи мен "Эрб" (Джек Келлауэй) дуетіне тоқтады.
"Бүгін мен бүгін" / "Блуетт пен Мо" / "Стиффи" және "Мо" (1926-1928)
Стиффи мен Мо компаниясынан кеткеннен кейін Рене «Give and Take» (америкалық комедиан Гарри Гринмен бірге) атты драмалық пьесада үлкен жетістікке қол жеткізді. Пьеса Мельбурн мен Сиднейде де көрсетілді. 1926 жылдың мамырында Рене Фред Блуеттпен бірлесіп (Блуетт және Мо ретінде) «Тиволи» сахнасында дебют жасады. Олар бастапқыда Сидней мен Мельбурнда өнер көрсетіп, содан кейін Брисбен мен Аделаиданы қамтыған ұлттық турнеге шықты. Олардың репертуарында кем дегенде екі эскиз болды, ең танымалсы – «Адмирал және теңізші» («Теңіздегі көңілді оқиғалар» деп те аталады), онда Мо адмирал рөлінде, ал Блуетт жоғары офицерлерінің бұйрықтарына наразы болған «көңілді матрос» рөлінде ойнады. Екінші эскиз «Оксфорд сөмкелері» деп аталды. 1927 жылдың қаңтар айының соңында Рене «Фуллерс» театрларымен бір жылға келісімшарт жасады және келесі айда Брисбендегі бұрынғы серігіне қосылды. Филипс сол кезде «Whirligigs» компаниясымен (Стиффи мен ‘Eрбпен бірге) «Империя» театрында маусымдық қойылымдар қойып жатқан еді. Сондықтан, Брисбендегі көрермендер маусым бойына Стиффи, Мо және ‘Eрб триосын тамашалады. Алайда, компания наурыздың ортасында Сиднейдегі «Фуллерс» театрында ашылғанда, онда тек Стиффи мен Мо ғана болды. «Стиффи мен Мо» тағы да бірнеше рет кассалық рекордтарды жаңартты, соның ішінде Жаңа Зеландиядағы турларында да. Кейбір тарихшылар Жаңа Зеландиядағы турды Стиффи мен Моның сахнадағы соңғы ортақ өнері деп жазады, бірақ 2000 жылдардың басында жүргізілген зерттеулер бұл дуэттің шын мәнінде 1928 жылдың 1-7 желтоқсаны аралығында Сиднейдегі «Фуллерс» театрында соңғы рет бірге ойнағанын көрсетті. Квинсленд штатындағы тур аяқталғаннан кейін Рене мен Гейл Мельбурнға барып, Кингс театрында Франк Нилдің «Clowns in Clover» қойылымында ойнады. Кингс театрындағы маусым басталғалы үш апта өткен соң, жұбайлар «Ана гусь» спектаклінің матинэлік көрсетілімдерін ұйымдастыруға басқа актерлермен бірге қатысты, сонымен қатар түнде «Clowns in Clover» спектаклінде де өнер көрсетті. 1930 жылдың 7 қаңтарында Рене перитониттен құлап қалды. Күдік тудырарлық жайт, бұл симптомдар Квинсленд штатындағы турдың соңында пайда болған, бірақ Мельбурнға оралғаннан кейін Рене медициналық көмек алуға уақыт таппады. Ол дереу ауруханаға жеткізілді, бірақ өліміне аздай ғана жетіп қалды. Операциядан кейін ол 15 сәуірге дейін ауруханада жатты. Бұл оның сыншылар тарапынан жағымсыз қабылдануына және күткеннен төмен кассалық табысқа да әсер етті. Кен Г. Холлдың режиссерлік жұмысы да сынға ұшырады. «Strike Me Lucky» сюжеті жалданған және жалдау ақысын төлей алмаған Мо МакИсаак пен өзін жетім қыз деп санайтын, бірақ шын мәнінде бай аристократтың қашып кеткен қызы Мириамның арасындағы достыққа негізделген. Спектакльдің атауы Рененің водевильдік ұранынан алынған. Келесі жылдың басында Рене Эрнест К. Роллстың сәнді «Rhapsodies of 1935» ревюінде Мельбурн қаласындағы «Аполлон» театрында ойнады. 1935-1936 жылдары Коннорс пен Полмен бірлесіп, ол Сидней мен Мельбурнда әртүрлі қойылымдарда өнер көрсетті, содан кейін ағылшын продюсері Уоллес Парнеллдің шақыруымен «Тиволиге» оралды. 1939 жылдың басында Рене «Тиволи» бас менеджері Фрэнк Нилмен келіспеушілікке түсіп, оның келісімшарты бұзылды: 1941 жылдың қаңтарында Нилдің қайтысынан кейін Парнелл оны дереу жұмысқа қайта алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Рене толы үйлерде өнер көрсетті, бірақ 1945 жылы оның келісімшарты жаңартылмады.
Радио жұлдызы
1946 жылы радиоға ауысқан Рене, Colgate Palmolive Pty Ltd компаниясымен «Calling the Stars» бағдарламасында Сиднейдегі 2GB театрында тікелей эфирде көрермен алдында өнер көрсету үшін келісімшартқа қол қойды; оның көпке мақтау келтірген «Маккаки Маншны» сегменті ерекше көзге түсті. Коффин көшесі, 13-те тұратын «Мо» туыстары, көршілері мен достарының өмірін қиындатқан қала маңындағы үй иесі болды. Кейін ол Джек Дейвимен бірге «Cavalcade» бағдарламасында және «Білімсіз болудің пайдасы бар» бағдарламасында профессор Маккаки рөлінде ойнады. Рене 1949 жылы Мельбурндағы Kings театрында «Маккаки сәттері» ревюінде қысқа ғана сахнаға оралды. 1950 жылы радио келісімшарты аяқталған кезде ол денсаулығының нашарлауына байланысты қиналды, бірақ 1951 жылы Австралия хабар тарату корпорациясы үшін «McCackie Manor» бағдарламасында бір рет пайда болды және 1952 жылы «The New Atlantic Show» бағдарламасында ойнап, қайтадан бүкіл елдің назарын аударды. Рене 1954 жылдың 22 қарашасында Кенсингтонда (Жаңа Оңтүстік Уэльс) атеросклероздық жүрек ауруынан қайтыс болды және Руквуд зиратының еврей бөліміне жерленді. Оның артында әйелі, ұлы мен қызы қалды. Шетелде көп танылмағанымен, «Мо» Сибил Торндайк және Джек Бенни сияқты қонақтармен Чарли Чаплиннің деңгейіндегі комедия генийі деп бағаланды. Ол австралиялық «лаир» образын бейнелейтін, әрқашан «ақша табуға» немесе «қызды бағындыруға» тырысатын, бірақ оның ең қызықты сәттері «әдемі» болғанда болды, мысалы, Ноэль Ковардтың «Жеке өмір» пьесасын Садимен бірге пародизациялағанда. Ол масон болған.
Мұрасы мен ықпалы
Рене есімі "Mo" сыйлығы арқылы мәңгі есте қалады, ол жыл сайын тікелей өнердегі үздіктерге табыс етіледі. Сыйлық иелеріне ұсынылатын мүсін Рененің Мо Маккаки бейнесінде жасалған. Гарри Макдональд 1977 жылы Стив Дж. Спирс жазған "Жас Мо" (Young Mo) театрлық қойылымында және 1980 жылдары телеарнада Рой Рене/Мо рөлін ойнады.