Қамқорлығыңыз Астында: Ескі Христиан Әні мен Дұғасы
Sub tuum praesidium
Көне христиан ән және дұғасы – «Твоей защите». Мария Анаға арналған ең ежелгі дұғалардың бірі, католиктер мен православиелерде қолданылады. Тарихы 3-9 ғасырларға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Христиандық әнұран және дұға. «Тәңірдің қамқорлығы астында» (Ὑπὸ τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν; Sub Tuum Præsidium) – ежелгі христиандық әнұран және дұға. Бұл – ең ежелгі Мариан дұғаларының бірі және әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан, Құдайдың анасы Марияға арналған ең көне сақталған әндердің қатарында. Бұл дұғаның маңызды бөлігін қамтитын 470 нөмірлі папирус алғашқыда 3- немесе 4-ғасырға жатқызылған; алайда, кейінгі ғалымдар оны 9-ғасырға дейін, тіпті одан да кейінгі мерзімге жатқызуды ұсынды. Папирустың жазылған уақыты әлі де нақты емес. Бұл ән Католик шіркеуі, Шығыс Православие шіркеуі және Шығыс Православие шіркеуінің жаттықтарында кеңінен танымал.
Christian hymn and prayer
Beneath Thy Protection (Ὑπὸ τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν; Sub Tuum Præsidium) is an ancient Christian hymn and prayer. It is one of the oldest known Marian prayers and among the most ancient preserved hymns to the Blessed Virgin Mary that is still in use. Papyrus 470, containing a substantial portion of the prayer, was dated initially to the 3rd or 4th century; however later scholars proposed much later datings, even as far as the 9th century. The dating of the Papyrus remains uncertain. The hymn is well attested among the believers of the Catholic Church, the Eastern Orthodox Church and Oriental Orthodoxy.
Қазіргі заманғы қолданысы
Шығыс православие және Шығыс католик шіркеулерінде қолданылатын Византиялық ғұрыпта, гимн – Ұлы ораза кезінде жексенбі және апта күндері кешке оқылатын кешкі аполитикионның соңғысы. Бұл, сондай-ақ, Ұлы оразадан басқа Аллилуйя күндері кешке оқылатын соңғы аполитикион. Грек тәжірибасында, ол әдетте Жаңа Византиялық әнмен орындалады. Армян ғұрыпында, гимн Теофания алдында оқылады және сонымен қатар күнделікті демалыс сағаты (Հանգստեան Ժամ) деп аталатын құрметті қызметте мадақтау ретінде қолданылады. Гимннің сәл өзгеше нұсқасы, күнделікті таңертеңгі (Առաւօտեան) және кешкі (Երեկոյեան) сағаттарда оқылатын Трисагионға қоса беріледі. Гимннің славян тіліндегі нұсқасы Ұлы оразадан тыс жерлерде де жиі қолданылады, оған «Пресвятая Богородице, спаси нас!» («Ең қасиетті Құдай анасы, бізді құтқара көр!») деген үш рет дұға тілеу қосылады. Бұл дұға украин православиесінде ерекше маңызға ие, себебі украиндықтар оны Құдай анасының араласуымен байланыстырады, ол украин дәстүрінде ерекше қасиетті. Гимн копт, армян, византия, амброзиан және римдік діни ғұрыптарда қолданылады. Католик шіркеуінің Римдік ғұрыпында ол, Ықыласқа толы Марияның кішкентай кеңсесінде Nunc Dimittis үшін антифон ретінде қолданылады, ал Сағаттар Литургиясында, Жайнамаз уақытынан кейін мариандық антифон ретінде қолданылуы мүмкін. Бұл дұға маристтер үшін ерекше маңызға ие және оны әлемнің түкпір-түкпіріндегі марист мектептері мен топтарында жиі естиді. Сондай-ақ, оны салезиандар Марияның Көмекшісі ретінде құрмет көрсету үшін қолданады. 2018 жылдан бері, Папа Франциск осы гимнді Розариймен және Киелі Михаилға дұғамен бірге, қазан айында (2018) түрлі жанжалдар мен айыптауларға қарсы шіркеудің бірлігін тілеу үшін оқуға шақырды. Ресми хабарламада ол «орыс мистиктері мен барлық дәстүрлердің ұлы қасиеттілері рухани дағдарыс кезінде «Sub Tuum Praesidium» деп дұға оқып, Құдай анасының қамқорлығына паналануды кеңес берді» деп қосты. Польшада бұл дұға көбінесе Розарийдің соңында оқылады.
In the Byzantine Rite used by the Eastern Orthodox and Eastern Catholic Churches, the hymn is the last apolytikion of Vespers celebrated during Great Lent on Sunday evenings and weekdays. It is also the last apolytikion of Vespers on other Days of Alleluia outside of Great Lent. In Greek practice, it is usually sung in Neo Byzantine chant. In the Armenian Rite, the hymn is sung on the Eve of Theophany and is also used as an acclamation in the daily compline service known as the Rest Hour (Հանգստեան Ժամ). A slightly different version of the hymn is appended to the Trisagion when the latter is chanted in the daily Morning (Առաւօտեան) and Evening (Երեկոյեան) Hours of the Daily Office. The Slavonic version of the hymn is also often used outside of Great Lent, with the triple invocation «Пресвятая Богородице, спаси нас!» ("Most Holy Theotokos, save us") appended. The prayer has a special importance in Ukrainian Orthodoxy because Ukrainians connect it to the Intercession aspect of the Mother of God, which in its turn is outstandingly hallowed in the Ukrainian tradition. The hymn is used in the Coptic liturgy, as well as in the Armenian, Byzantine, Ambrosian, and Roman Rite liturgies. In the Roman Rite of the Catholic Church it is used as the antiphon for the Nunc Dimittis at Compline in the Little Office of the Blessed Virgin Mary, and in the Liturgy of the Hours may be used as the Marian antiphon after Compline or Vespers outside of Eastertide. The prayer has a special significance for Marists, and it is often heard in Marist schools and groups around the world. It is also commonly used by the Salesians in honor of Mary Help of Christians. Since 2018, Pope Francis has asked to pray this hymn along with the Rosary and the Prayer to Saint Michael asking for the unity of the Church during October (2018) in the face of diverse scandals and accusations. In the official communiqué he added that "Russian mystics and the great saints of all the traditions advised, in moments of spiritual turbulence, to shelter beneath the mantle of the Holy Mother of God pronouncing the invocation 'Sub Tuum Praesidium'". In Poland this prayer is often popularly prayed at the end of the Rosary.