Даңқ жолы: 1966 жылғы баскетбол чемпионатына қадам

Кіріспе

2006 жылы Джеймс Гартнердің түсірген американдық спорттық драмасы

"Глори Роуд" – Джеймс Гартнердің режиссерлік жұмысы, 2006 жылы шыққан американдық спорттық драма. Фильм 1966 жылғы NCAA University Division баскетбол чемпионатына әкелген нақты оқиғаларға негізделген. Техас Батыс колледжінің (қазір Техас университеті Эль-Пасо, немесе UTEP) бас жаттықтырушысы Дон Хаскинс (Джош Лукас сомдаған) NCAA тарихында алғаш рет толық қара тізімдегі команданы жаттықтырды. "Глори Роуд" нәсілшілдік, кемсітушілік және студенттер спорты мәселелерін зерттейді. Джон Войт пен Дерек Люк сияқты актерлар да маңызды рөлдерде ойнайды. Фильм Walt Disney Pictures, Jerry Bruckheimer Films, Texas Western Productions және Glory Road Productions киностудияларының бірлескен өндірісі болып табылады. Ол Buena Vista Pictures арқылы кинотеатрларда, ал Buena Vista Home Entertainment бөлімшесі арқылы бейнежалдау нарығында таратылды. Фильм АҚШ-та 2006 жылдың 13 қаңтарында кең экрандарға шығып, сыншылардың әртүрлі пікірлеріне қарамастан, кассада 42 938 449 доллар жинады. "Глори Роуд" Humanitas Prize сыйлығына ие болды, сондай-ақ 2006 жылғы ең жақсы спорттық фильмі үшін ESPY сыйлығын жеңіп алды. 2006 жылдың 10 қаңтарында Hollywood Records музыка лейблі фильмнің түпнұсқа саундтрегін шығарды. Саундтректі музыкант Тревор Рабин жазды және оркестрледі. DVD нұсқасында трейлерлер, жаттықтырушы Хаскинстің ойыншыларымен және әріптестерімен кеңейтілген сұхбаттары, өшірілген көріністер және тағы да басқа қызықты материалдар бар.

Сюжет

Дон Хаскинс – Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы Техас Батыс колледжінің жаңа үйленген ерлер баскетбол жаттықтырушысы. Қажетті қаржылық ресурстар жетіспегендіктен, ол ұлттық чемпионатқа таласа алатын команда құру үшін нәсіліне қарамастан, ең жақсы ойыншыларды тартуға тырысады. Оның шақыртқан кейбір жігіттері дағдылы болғанымен, ұйымдастырылған командалық ойынға, әсіресе қорғаныс пен допты таратуға келгенде, тәжірибесіз. Ақырында, оның Техас Батыс «Майнерс» командасында жеті қара және бес ақ атлет болады; бұл теңгерім университет қызметкерлерінің көзіне түседі. Хаскинс ойыншыларын қатаң жаттығу бағдарламасына салып, олардың талаптарына сай жұмыс істемегендерін жұмыстан шығарумен қорқытады, сонымен бірге оларды біртұтас командаға біріктіруге тырысады. Жергілікті шағын командаларға қарсы алғашқы жеңістерден кейін Хаскинс өзінің қара терілі ойыншыларына алаңда көбірек еркіндік беруі керек екенін біледі. Бірақ командасының ерекше стильмен жеңіске жеткен сайын, бұрын колледж баскетболында сирек кездесетін стиль, оларға деген нәсілдік жеккөрушілік те арта түседі. Бұл оның отбасына қауіп төндіруге, ойыншының жолда ұрып-соғуға және соңында, олардың командасының мотель бөлмелерін расистердің бүлдіруіне әкеледі. Ұлғайып бара жатқан қорқыныштан команда тұрақты маусымның соңғы ойынын жеңіліспен аяқтайды, себебі қара терілі ойыншылар құмарлықпен ойнауын тоқтатады. Осылайша, Техас Батыс «Майнерс» 1966 жылғы тұрақты маусымды 23-1 есебімен аяқтап, 1966 жылғы NCAA турниріне елдегі екінші орынмен кіреді. NCAA финалында, Мэриленд штатының Колледж Парк қаласында, олар легендарлық жаттықтырушы Адольф Рупп басқаратын, елдегі жетекші Кентукки университетіне қарсы шығады. Рупп жақсы ұйымдастырылған және тәжірибелі, тек ақ атлеттерден тұратын «Wildcats» командасының қарсыласының ешқандай мүмкіндігі жоқ деп сенді. Шешуші ойын алдында Хаскинс батыл стратегиямен тәжірибе жасауға шешім қабылдайды, командасына ойынды толық қара терілі құраммен бастауды және ротациядағы қалған екі қара терілі ойыншыны ғана пайдалануды жоспарлап отырғанын хабарлайды. Көрінетіндей, жеңілуге тиіс жағдайда, Техас Батыс команда капитаны Гарри Флорнойдың жарақат алып ойынды доғаруы және олардың орталық ойыншысы Дэвид Латтиннің фол проблемаларына тап болады. Ықпалды ойында «Майнерс» бірінші кезеңнің соңында аздап көшбасшылықты сақтайды, бірақ екінші жартыда әсерлі ұрлау, допты қайтару және пас беру техникаларын қолданып, Кентуккиді 72-65 есебімен жеңеді. Фильм ойыншылардың Ел-Пасоға оралғаннан кейін, оларды шулы қарсы алатын көпшілікке шығуымен аяқталады.

Don Haskins is the newly wed men's basketball coach at Texas Western College in El Paso, Texas. Lacking necessary financial resources, he makes an effort to recruit the best players regardless of race to form a team that can compete for a national championship. Some of the young men he brings in possess skill, but are raw in talent when it comes to organized teamwork focusing on defense and ball distribution. In the end, his Texas Western Miners team comprises seven black and five white athletes; a balance that raises eyebrows among university personnel. Haskins puts his players through a rigorous training program, threatening to cut anyone who doesn't work as hard as he demands, while trying to integrate his players into a single team. Following initial victories against mediocre local teams, Haskins quickly discovers that he has to give his black players more free room on the court. Yet, the more victories his team achieves with its flamboyant style, up until this point rarely seen in college basketball, the more racial hatred mounts on his squad. This culminates in threats to his own family, the beating of a player while on the road and ultimately the vandalism of his team's motel rooms by racists while they are at an away game. Increasingly frightened, the team loses its last game of the regular season after the black players stop playing with passion. Thus, the Texas Western Miners finish the 1966 regular season with a 23–1 record, entering the 1966 NCAA tournament ranked second in the nation. Going on to the NCAA final, played at College Park, Maryland, they take on the top ranked University of Kentucky under legendary coach Adolph Rupp. Rupp, with a well organized and more experienced all white Wildcats squad, firmly believes that his opponent stands no chance. On the eve of the decisive game, Haskins decides to experiment with a bold strategy, informing his team that he intends to start an all black lineup in the game, and also only using the two other black players in the rotation. In the midst of seemingly insurmountable odds, Texas Western encounters mounting problems with forward and team captain Harry Flournoy leaving the game with an injury, and their center David Lattin in foul trouble. In a close game, the Miners narrowly lead at halftime, but finally manage to beat Kentucky 72–65 with some impressive steals, rebounding and passing techniques in the second half. The film ends with the players exiting the plane that brought them back to El Paso to the greeting of a raucous crowd.

Даму

"Glory Road" шынайы оқиғаға негізделген, және Техас-Уэстерн командасының бас жаттықтырушысы Дон Хаскинс 2005 жылы Hyperion Books баспасынан шыққан, ұлттық бестселлер атанған, сол аттас автобиографиясында осы оқиғаны сипаттаған. Кітапта Хаскинстің ойыншы кезіндегі өмірінің егжей-тегжейлі жазылуы (соның ішінде, қара нәсілді досымен өткізген бір ойын оның көзқарасын ашты) және әйелдер баскетбол командасын жаттықтыру тәжірибесі жайлы айтылады. Фильмдегідей, кітап 1966 жылғы Техас-Уэстерн ерлер баскетбол командасы мен чемпионаттың нәтижесіне тоқталады. Кітап жарық көрген алғашқы төрт айда бес рет қайта басылды және "New York Times Book Review" басылымынан "Редактор таңдауы" деп танылды. Сонымен қатар, "Glory Road" – UTEP кампусының Sun Bowl маңындағы көше атауы, ол 1966 жылғы NCAA чемпионатының құрметіне қайта аталды. Кейіннен ол бес қара нәсілді ойыншыны негізгі құрамға қою туралы шешімін сұрағанда, Хаскинс бұл шешімінің маңыздылығын азайтып айтты: "Мен бес қара жігітті қою туралы ойламадым. Мен жай ғана алаңға ең жақсы бес ойыншымды шығаруды қаладым. Мен тек ойынды жеңгім келді". Оңтүстіктегі колледжтер баскетбол командаларының нәсілдік бөлінуіне қарсы күреске үлкен үлес қосса да, ол кітабында: "Мен, әрине, нәсілдік прогреске ұмтылмадым немесе әлемді өзгертемін деп ойламадым" деп жазды. 1967 жылдан 1976 жылға дейін NCAA-да данк жасауға тыйым салынды, бұл Техас-Уэстерн командасының және UCLA ойыншысы Леу Альсиндордың (кейін Карим Абдул-Жаббар ретінде танымал) табысына байланысты болды, ол сол кезде NCAA құрамына кіруге лайықты болды. Фильмнің соңында команданың нағыз ойыншыларымен жасалған сұхбаттардан алынған көріністер көрсетіледі, соның ішінде Техас-Уэстерн командасын NCAA финалында жеңген қарсылас Кентукки университетінің ойыншысы, NBA бас жаттықтырушысы Пэт Райли де бар. Нағыз Дон Хаскинс фильмде бензин құю станциясының жұмысшысы рөлінде, ал Дэвид Латтин әскери казармадағы бармен рөлінде түсті. 1966 жылғы команданың ойыншылары: Дэвид Латтин, Бобби Джо Хилл, Вилли Кейджер, Вилли Ворсли, Джерри Армстронг, Орстен Артис, Невил Шед, Гарри Флорной, Того Райли, Луис Бодуэн, Дик Майерс және Дэвид Паласио. Команда толығымен Нейсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына ұсынылды және 2007 жылдың 7 қыркүйегінде, жаттықтырушы Дон Хаскинс даңққа ие болғаннан кейін он жыл өткен соң, даңқ залына енгізілді. Фильмде Техас-Уэстерн командасының өткізген маңызды ойыны көрсетілмеген. 1966 жылдың 18 наурызында "Miners" командасы Юта штатын 85:78 есебімен жеңіп, келесі күні ұлттық чемпионатқа жолдама алды. Фильмде команда Канзасқа қарсы аймақтық финалда ойнады, ал келесі ойын ұлттық чемпионат болды, бұл дұрыс емес. Сонымен қатар, фильмде Хиллдің Кентукки командасынан екі рет қатарынан доп ұрлаған эпизоды Кентукки төрт ұпаймен алда болғанда көрсетілген, бірақ шындығында бұл ұрлықтар "Miners" командасын 16:11 есебімен көшбасқа шығарды (айта кетейік, Техас-Уэстерн командасы ойынның қалған бөлігінде ешқашан артта қалған жоқ).

Glory Road was inspired by a true story, as described by Texas Western's head coach Don Haskins in his autobiography of the same title, a national bestseller released in 2005 by Hyperion Books. The book details Haskins' early life as a player (including a one on one game against a black friend that opened his eyes) and women's basketball coach. Like the film, it then focuses on the 1966 Texas Western men's basketball team and the aftermath of the championship. It was reprinted five times in its first four months of release and was selected as an "Editor's Choice" by the New York Times Book Review. Additionally, Glory Road is the name of a street on the UTEP campus near the Sun Bowl which was renamed to commemorate the 1966 NCAA championship. Later asked about his decision to start five black players, Haskins downplayed the significance of his decision. "I really didn't think about starting five black guys. I just wanted to put my five best guys on the court. I just wanted to win the game." Though credited with advancing the desegregation of college basketball teams in the South, he wrote in his book "I certainly did not expect to be some racial pioneer or to change the world." Dunking was banned in the NCAA from 1967 to 1976, not the least due to the success of the Texas Western team and UCLA player Lew Alcindor (better known later as Kareem Abdul Jabbar), who was just then becoming NCAA varsity eligible. Next to the closing credits, scenes from interviews with some of the real life players from the team are shown, including one player from the opposing University of Kentucky team beaten by Texas Western in the NCAA finals, NBA head coach Pat Riley. The real life Don Haskins was cast as an extra in the film as a gas station attendant, and David Lattin was cast as an extra as a military bartender. The players on the 1966 team were David Lattin, Bobby Joe Hill, Willie Cager, Willie Worsley, Jerry Armstrong, Orsten Artis, Nevil Shed, Harry Flournoy, Togo Railey, Louis Baudoin, Dick Myers, and David Palacio. The team was nominated in its entirety for the Naismith Memorial Basketball Hall of Fame, and was inducted on September 7, 2007, ten years after coach Don Haskins had already been enshrined. The movie skipped a crucial game that Texas Western had played. On March 18, 1966, the Miners defeated Utah 85–78 in the Final Four to advance to the national championship game the following night. In the movie the team played against Kansas in the regional final and the following game was the national championship, which is incorrect. In addition, it depicts the sequence of Hill stealing possessions from Kentucky twice in a row as if Kentucky was leading by four, rather than the real result of it leading to the Miners leading 16 11 (incidentally, Texas Western never trailed for the rest of the game).

Түсірілім

Фильмнің бірнеше көрінісі Техас университетінде (UTEP) түсірілді, ол бұрын Техас Батыс колледжі деп аталған еді. Сондай-ақ, көріністер Эль-Пасо қаласындағы Эль-Пасо орта мектебінде, Хэммондтағы Оңтүстік-Шығыс Луизиана университетінде, Луизианадағы Иезуит орта мектебі мен Дуглас орта мектебінде (бұрынғы Ф.Т. Николс орта мектебі), сондай-ақ Луизиананың Чалметте қаласындағы Чалметте орта мектебінде түсірілді. IHOP көрінісі Нью-Орлеанның батысындағы Авиажолдағы ескі «Авиажол моторлары» асханасында түсірілді. Фильмнің басында Форт-Уорт қаласындағы қыздар баскетбол ойыны үшін көрсетілген мектеп шын мәнінде Эль-Пасо орта мектебінің алдыңғы жағы, бұл бағаналардың үстіңгі бөлігіндегі өрнектер арқылы расталады. Баскетбол сауытының қоқыс жәшігі сахнасы Букер Т. Вашингтон орта мектебінде түсірілді, ол Нью-Орлеанда афроамерикалықтар үшін салынған алғашқы орта мектеп болды. Фильмнің басында Техас Батыс колледжінің кадрында Эль-Пасоның орталық алаңындағы Уэллс Фарго Плаза және Чейс Банк ғимараты жоғарғы сол жақ бұрышта көрінеді. Уэллс Фарго Плаза 1971 жылға дейін аяқталмаған, ал Чейс Банк ғимараты 1990 жылдардың басына дейін «Техас Коммерциялық Банкі» ғимараты болды. Сонымен қатар, Ральф Стренгис (бұрынғы «Даллас Старс» командасының ойын комментаторы) жанындағы комментатор рөлінде шағын сөйлеу рөліне ие болды. Бен Аффлек жаттықтырушы Дон Хаскинс рөліне бастапқыда таңдалған, бірақ бұрынғы міндеттемелеріне байланысты түсірілімнен бас тартуға мәжбүр болды. NBA ойыншысы Кирк Хинрихке фильмде рөл ұсынылды, бірақ ол «уақыт шектеулеріне байланысты» қатысудан бас тартты. Техас Батыс – Сиэтл университетінің баскетбол ойынының тікелей эфирінде комментаторлар адасып, Эль-Пасо станциясы KTSM орнына Таллахасси, Флоридадағы FM спорттық радиостанциясы WTSM-нің шақыру таңбаларын қолданды.

Дау

Кентукки Уайлдкетс жанкүйерлері мен басқа да Руппті қолдаушылар фильмде кем дегенде Ұлыбританияның жаттықтырушысы Адольф Руппті нәсілшіл ретінде көрсеткенін айтты, мысалы, Боби Джо Хиллдің Рупп оны командаға алмайтыны туралы сөздері осыны дәлелдейді. Оңтүстік-Шығыс конференциясындағы басқа командалар сияқты, Кентукки құрамасы да тек ақ спортшылардан тұрды, бірақ олар 1950 жылдардан бастап, SEC командаларының арасында қара терілі ойыншылары бар командалармен тұрақты түрде ойнауды бастады және он жылға жуық уақыт бойы осы салада жетекші болды. Алабама (1956) және Миссисипи штаты (1959, 1961) штаттық заң шығарушылардың немесе университет басшылығының интеграцияланған командалармен ойнау мүмкіндігіне байланысты шақырудан бас тартуынан кейін, олар NCAA турнирінде осы командалардың орнын алды. 1964 жылдан бастап Рупп Кентукки штатынан Вес Унселд пен Бутч Бердті, сондай-ақ тағы сегіз қара терілі спортшыны жұмысқа алды, олардың барлығы 1969 жылы Том Пейне Кентукки университетінің алғашқы қара терілі ойыншысы болғанға дейін ресми стипендия алды. Дисней тікелей кешірім сұрамады, керісінше, фильм деректі фильм емес екенін, фильмнің уақыт шектеулеріне байланысты оқиғаларды біріктіру қажет болғанын және Диснейдің ешқандай топты қасақана дұрыс емес көрсету ниеті болмағанын, сондай-ақ түсініспеушілік болған жағдайда кешірім сұрайтынын түсіндірді. Техас A&M–Commerce президенті фильмде мектептің көрсетілгенін ескере отырып, Диснейдің мектептің бейнесін қасақана жасағанын дәлелдеуге болатынына сену қиын екенін айтты.

Саундтрек

2006 жылдың 10 қаңтарында саундтрек Hollywood Records лейблі арқылы шығарылды. Фильмнің музыкалық қойылымын музыкант Тревор Рабин жасады, ал саундтректе әртүрлі әртістердің музыкасы орын алған.

Үй медиасы

Кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін, 2006 жылдың 6 маусымында АҚШ-та фильмнің кең экранды және толық экранды DVD нұсқалары жарық көрді. PlayStation Portable үшін фильмнің UMD нұсқасы да 2006 жылдың 6 маусымында шығарылды. 2006 жылдың 17 қазанында қалпына келтірілген, жоғары сапалы кең экранды Blu-ray нұсқасы қолжетімді болды. Арнайы мүмкіндіктерге: продюсер Джерри Брукхаймер мен режиссер Джеймс Гартнердің аудио түсіндірмелері; сценарийшілер Крис Кливленд пен Беттина Гиллойстың аудио түсіндірмелері; бұрынғы НБА жұлдызы Тим Хардавейдің қатысуымен Хаскинс командасының қатал жаттығуларын көрсететін "Surviving Practice" атты қысқа фильм және үздіксіз мәзірлер кіреді.

Сыни жауап

АҚШ-тағы басты сыншылардың арасында фильмге қарама-қарсы пікірлер болды. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, фильмнің Rotten Tomatoes сайтындағы мақұлдау деңгейі 152 рецензия негізінде 55% құрады, ал орташа бағасы 5.92/10 болды. Сайттағы консенсус: "Спорттық фильмдерге тән қалыпты сюжет болғанымен, бұл жеңіске жеткендер туралы оқиға өте шабыттандыратындығымен көзге түседі". Metacritic сайтында, сыншылардың рецензияларына 100 балдық шкала бойынша салмақталған орташа баға беріледі, Glory Road 33 рецензия негізінде 58 балл алды. Фильм 2006 жылы "Ең жақсы спорттық фильм" номинациясында ESPY сыйлығын жеңіп алды. Бұдан бөлек, 2006 жылы Glory Road Humanitas сыйлығына ұсынылды. 2007 жылы фильм Black Reel Awards сыйлығының "Ең үздік сценарий (адаптацияланған немесе түпнұсқа)" және "Ең үздік түпнұсқа немесе адаптацияланған ән" номинацияларына ие болды.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ-тағы тұңғыш аптасында 16 927 589 долларлық кассалық табыспен көшбасшы болды, алайда колледж баскетболына ешқандай қатысы жоқ кейбір елдерде тікелей DVD-ге шығарылды немесе тек телеарналарда көрсетілді. Фильм жалпы әлемдік кассада 42 938 449 доллар жинады.