Сток Генерация: Интернет алаясы және қаржы пирамидасы
Stock Generation
Stock Generation – 1998-2000 ж. аралығында жұмыс істеген қаржы пирамидасы. Виртуалды акциялармен сауда жасау арқылы жоғары табыс ұсынып, алдады. SEC тергеуі жүрді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Stock Generation (SG) – 1998 жылдан 2000 жылдың басына дейін Интернетте жұмыс істеген SG Ltd. компаниясы басқарған Понци схемасы. Stock Generation адамдарға нақты ақшаны пайдаланып «виртуалды компаниялармен» сауда жасауға мүмкіндік берді және инвестицияларға қанағаттандырмас деңгейде жоғары кіріс уәде етті.
Stock Generation (SG) was a Ponzi scheme operated by SG Ltd. that operated on the Internet from 1998 to early 2000. Stock Generation allowed people to trade "virtual companies" using real money and promised unsustainably high returns on investment.
Тарих
Веб-сайт 1998 жылдың қаңтарында құрылған және Кариб теңізі елі берген құмар ойындар лицензиясын пайдалана отырып, Доминикадан басқарылды. Алғашында АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржа комиссиясы "Сток генерация" компаниясының негіздеушілері мен иелерін (ресейлік MMM конгломератының мүшелері) бағалы қағаздар заңнамасын бұзғандары үшін айыптауға мүмкіндік таппады. 1999 жылдың соңында қатысушылар виртуалды акцияларын сатуда қиындықтарды бастан кешіре бастады. Соңында, 2000 жылы нарық "құлап" кетті. 2000 жылдың 20 наурызында SG серверді күтіп-жөндеу сылтауымен веб-сайтты жапты, сондай-ақ барлық ақша алу туралы өтініштерді бір жақты тәртіппен тоқтатты және ойынның 13-қағидасын қолданып, артықшылықты компаниядан басқа барлық компанияларда қатысушылардың шоттарындағы қаражатты күрт қысқартты. Мамыр айында Stock Generation басқа форумдарда оның заңдылығына күмән келтірген ойыншыларды жаба бастады. Сот алғашында Stock Generation пайдасына шешім шығарды, сайт нарықты инвестициялық құрал емес, "ойын" деп дұрыс сипаттағанын мәлімдеді. Бірақ, кейіннен Бірінші округтік апелляциялық сот бұл шешімді жойып, "SG веб-сайтында сипатталған артықшылықты компания акцияларына инвестиция салу мүмкіндігі – федералды бағалы қағаздар заңдарының қарауына жататын инвестициялық келісімшартқа шақыру болып табылады" деп шешім шығарды.
The website was established in January 1998 and was run from Dominica using a gambling license issued by the Caribbean country, and the U. S. Securities and Exchange Commission was initially unable to cite Stock Generation's founders and owners (members of the Russian conglomerate MMM) for securities violations. In late 1999, participants began to experience difficulties in redeeming their virtual shares. Finally, in 2000, the market "crashed". On March 20, 2000, SG took down the website on pretext of a server maintenance while unilaterally suspending all pending requests to withdraw funds and sharply reducing participants' account balances in all companies except the privileged company by invoking the game's Rule 13. By May, Stock Generation began banning players who started to question its legitimacy on other forums. The court initially ruled in favor of Stock Generation, stating that the site adequately described the market as "a game", not an investment vehicle. The United States Court of Appeals for the First Circuit later reversed the District Court, stating that "the opportunity to invest in the shares of the privileged company, described on SG's website, constituted an invitation to enter into an investment contract within the jurisdictional reach of the federal securities laws."
Операция
Stock Generation веб-сайтында 11 "виртуалды" компанияның акциялары саудаланды. Бұл компаниялардың әрқайсысының өз атауы мен логотипі болғанмен, көбінесе тізімдегі нөмірімен аталатын. 1-ден 8-ге дейінгі компаниялар таза "құмар ойыны" мақсатында саудаға шығарылды, себебі олардың акциялары кездейсоқ түрде өсе де, төменде де алуы мүмкін. Осы 8 компанияның веб-сайтында "сауда-саттық" жүргізуі Stock Generation компаниясына өзінің кәсіпорнын нақты қор нарығы немесе SEC ережелеріне бағынатын инвестициялық бизнес емес, онлайн құмар ойыны кәсіпорны деп мәлімдеуге мүмкіндік берді. 9-шы компания, "Алтын Наггетс" деп аталған, "ерекше құқыққа ие" компания болды, оның акцияларының құны ешқашан төмендемейтініне "кепілдік берілді". Күтілетін кіріс бастапқыда айына 10% (жылдық 215%) болды, бірақ кейіннен айына 7%-ға дейін төмендетілді (жылдық 125%). 2000 жылдың сәуір айының басында Stock Generation компаниясы барлық кепілдіктерге қарамастан, өзінің артықшылықты компаниясының акцияларын бұрынғы құнының 5%-ына құнсыздандырды. 10-шы және 11-ші компаниялар, MegaByte және "Жастық Көзі" аттарымен белгілі, ай сайынғы кірісті тиісінше 50% және 100% (кейіннен 40% және 70%) деп уәделеді. Сонымен қатар, 10-шы компанияның акциялары 50%-ға, ал 11-ші компанияның акциялары 100%-ға (мысалы, тікелей 0-ге дейін) құлдырауы мүмкін. Бұл ескерту, осы компанияларға қатысты ойынның негізгі ережелерінде (26-баптың 6-тармағы) көрсетілгендей, Stock Generation үшін бұл инвестициялық құрал емес, құмар ойыны сайты деген пікірін негіздеудің тағы бір жолы болды. Stock Generation ойын белсенді болған уақыттың басым бөлігінде 26.6-баптың құнсыздану шартын қолдануға құлшынбады. Оның орнына, олар басқа ережені қолдануды таңдады (әдеттегі 13-қағида), ол Stock Generation-ға жеке шоттардың қалдықтарын оларды қайта есептеу арқылы азайтуға мүмкіндік берді, егер барлық қаражат бастапқыда "ерекше құқыққа ие" 9-шы компанияға салынған болса. Мысалы, 11-ші компанияның акцияларына 50 долларлық бонусты инвестициялаған пайдаланушы, қаражатты бір жыл бойы сол жерде сақтап, содан кейін бірден қайтарып алуға тырысқан, оның балансы $204,800-ден (ай сайынғы 100%, аптасына екі рет есептелген) $157-ге (ай сайынғы 10%, аптасына екі рет есептелген) төмендеді, ал мәміле тарихы ол барлық қаражатты 11-ші компанияға емес, 9-шы компанияның акцияларына инвестициялағанын көрсетті. 13-қағида Stock Generation-ға бес немесе алты таңбалы сомадағы ақшаны алудан аулақ болуға мүмкіндік берді, осылайша жүйенің 2 жылдан астам уақытқа созылуына мүмкіндік берді, оның акцияларының бағасы 10 000 еседен астамға өсті (Stock Generation-ның алдыңғысы, MMM-ге қарағанда, ол шамамен 6 айға созылып, акцияларының бағасы "тек" 127 есеге өсті). Бас прокуратураның хабарландыру тақтасындағы шағымдардан көрінетіндей, 13-бапты қолдану 2000 жылдың басында кеңінен таралды, себебі ақшаны қайтарып алу сұранысы көбейді. 2000 жылдың 20 наурызында 13-бап барлық шоттарға қолданылды. "StockGeneration" веб-сайты онлайн пайдаланушыларға веб-сайттың "виртуалды қор биржасында" тіркелген он бір түрлі "виртуалды компаниялардың" акцияларын сатып алу мүмкіндігін ұсынады. SG осы қиял компаниялардың әрқайсысының сатып алу және сату бағасын екі апта сайынғы "раундтарда" өз бетімен белгіледі және инвесторлар кез келген мөлшерде акцияларды жарияланған бағамен сатып ала алады немесе сата алады деп кепілдік берді. SG өзінің виртуалды ұсыныстарында инвестордың сақтауға болатын қаражатының жоғарғы шегін белгілеген жоқ. SEC-тің шағымы SG-нің "ерекше құқыққа ие компания" деп атаған нақты виртуалды кәсіпорынның акцияларына бағытталған. SG әлеуетті сатып алушыларға артықшылықты компанияның акцияларына "ерекше назар аударуды" кеңес берді және осы акцияларға инвестиция салу "тәуекелсіз ойын" екенін мақтанып айтты. Осы мақсатта, оның веб-сайтында артықшылықты компанияның акциялары үнемі бағаланатыны жарияланды, олар "[артықшылықты компанияның] акциялар бағасын SG иелері қолдайды, сондықтан оның құны үнемі өседі; орташа есеппен ай сайын 10% (шамамен жылына 215%)". Бұл ұсыныстың сенімділігін арттыру және болашақ баға туралы алаңдаушылықты жою үшін SG артықшылықты компанияның акцияларының бағасын бір ай бұрын жариялады. SG акция бағасының төмендеуі теориялық тұрғыдан мүмкін екенін мойындағанмен, ол болашақ қатысушыларды "бағаның төмендеуіне қатысты ережелерге сәйкес [ерекше құқыққа ие компанияның акциялары бағасы] бір раундта 5%-дан артық төмендеуі мүмкін емес" деп сендірді. Бұл пікірді растау үшін ол артықшылықты компанияның акциялары бірнеше түрлі кіріс көздерінен қолдау тапқанын растады. SG-ның мәлімдемесінде жаңа қатысушылардың капитал ағыны ескі қатысушыларға, өздерінің виртуалды акцияларын сатуды қаласа, қаражат беруге мүмкіндік береді. Қосымша, SG өзінің веб-сайттарынан түсетін пайданың белгісіз бөлігін артықшылықты компанияның акцияларының бағасын сақтауға арналған арнайы резервтік қорға бөлді деп уәде берді. SG осы пайданың төрт көзден түсетінін мәлімдеді: (1) виртуалды қор биржасында жасалған әрбір мәміледен 1,5% комиссия алу; (2) виртуалды акциялардың сұраныс-ұсыныс айырмасы; (3) виртуалды қор биржасында тізімделген сегіз қиял компанияның акцияларының бағасын "шебер манипуляциялау"; (4) SG-нің үш басқа виртуалды компанияның акцияларын (оның ішінде артықшылықты компанияны) сату құқығы. Жағдайға қарсы қосымша шара ретінде, SG виртуалды қор биржасының үздіріксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін қолданылуы мүмкін қосымша тұрақтандыру қорларының бар екендігіне сілтеме жасады. SG-нің веб-сайтында "ірі жеңімпаздардың" тізімі, қатысушылардың пікірлері жазылған интернет-форум және жаңа қатысушыларды тарту сияқты әрекеттер үшін сыйлықтар ұсынылатын ынталандыру бағдарламаларының сипаттамалары бар болды (мысалы, SG-нің "тартқан ойыншының алғашқы үш төлемінің ең жоғарысының 20%, 25% немесе 30% төленеді" деген мәлімдемесі). Кемінде 800 АҚШ азаматы нақты ақша төлеп, қорғаушылардың виртуалды қор биржасында тіркелген виртуалды компаниялардың акцияларын сатып алды.
Stock Generation's website traded shares of 11 "virtual" companies. Each of those companies had its name and logo, but they were most often referred to by the number under which they were listed. Companies 1 to 8 were traded for purely "gambling" purposes, as their shares could go up and down randomly. Having those 8 companies "trading" on their website allowed Stock Generation to claim its enterprise as online gambling venture, rather than an actual stock market or any other investment related business, to which SEC rules would apply. Company 9, named Golden Nuggets, was the "privileged" company, with its shares "guaranteed" never to decrease in value. Promised return was originally 10% a month (215% annually), but was later reduced to 7% a month (125% annually). In early April 2000, Stock Generation, despite all previous guarantees, devalued its privileged company shares to 5% of their previous value. Companies 10 and 11, named MegaByte and The Fountain of Youth respectively, promised monthly returns of 50% and 100% (later 40% and 70%) respectively. At the same time, share prices could plummet 50% for company 10 and 100% (e. g. all the way down to 0) for company 11. That caveat, as defined in the basic rules of the game pertaining to these companies (Rule 26.6), was another way for Stock Generation to justify their claims that this was a gambling website, rather than an investment vehicle. Stock Generation was reluctant to invoke Rule 26.6's devaluation clause throughout most of the time the game was active. Instead they chose to apply another rule (known as Rule 13) which permitted Stock Generation to reduce individual account balances by recalculating them as if all the funds had been originally invested in the "privileged" company 9. For instance, a user that chose to invest their $50 sign up bonus in the company 11's shares, kept the funds there for a year and then sought to withdraw all at once, could see their balance going down from $204,800 (100% monthly rate, compounded twice a week) to $157 (10% monthly rate compounded twice a week) and the transaction history would state that he had invested all those funds in the company 9 shares rather than in the company 11. Rule 13 allowed Stock Generation to avoid massive five or six figure withdrawals, thus allowing the system to last over 2 years, with its share prices increasing over 10,000 fold (as opposed to Stock Generation's predecessor, the MMM which only lasted about 6 months, with its stock price increasing "only" 127 fold). Judging from the complaints on the SG bulletin board, application of rule 13 had become widespread by early 2000, as demands for withdrawals increased. On March 20, 2000, Rule 13 was applied to every account. "StockGeneration" website offering on line denizens an opportunity to purchase shares in eleven different "virtual companies" listed on the website's "virtual stock exchange." SG arbitrarily set the purchase and sale prices of each of these imaginary companies in biweekly "rounds," and guaranteed that investors could buy or sell any quantity of shares at posted prices. SG placed no upper limit on the amount of funds that an investor could squirrel away in its virtual offerings. The SEC's complaint focused on shares in a particular virtual enterprise referred to by SG as the "privileged company". SG advised potential purchasers to pay "particular attention" to shares in the privileged company and boasted that investing in those shares was a "game without any risk." To this end, its website announced that the privileged company's shares would unfailingly appreciate, boldly proclaiming that "[t]he share price of [the privileged company] is supported by the owners of SG, this is why its value constantly rises; on average at a rate of 10% monthly (this is approximately 215% annually)." To add plausibility to this representation and to allay anxiety about future pricing, SG published prices of the privileged company's shares one month in advance. While SG conceded that a decline in the share price was theoretically possible, it assured prospective participants that "under the rules governing the fall in prices, [the share price for the privileged company] cannot fall by more than 5% in a round." To bolster this claim, it vouchsafed that shares in the privileged company were supported by several distinct revenue streams. According to SG's representations, capital inflow from new participants provided liquidity for existing participants who might choose to sell their virtual shareholdings. As a backstop, SG pledged to allocate an indeterminate portion of the profits derived from its website operations to a special reserve fund designed to maintain the price of the privileged company's shares. SG asserted that these profits emanated from four sources: (1) the collection of a 1.5% commission on each transaction conducted on its virtual stock exchange; (2) the bid ask spread on the virtual shares; (3) the "skillful manipulation" of the share prices of eight particular imaginary companies, not including the privileged company, listed on the virtual stock exchange; and (4) SG's right to sell shares of three other virtual companies (including the privileged company). As a further hedge against adversity, SG alluded to the availability of auxiliary stabilization funds which could be tapped to ensure the continued operation of its virtual stock exchange. SG's website contained lists of purported "big winners," an Internet bulletin board featuring testimonials from supposedly satisfied participants, and descriptions of incentive programs that held out the prospect of rewards for such activities as the referral of new participants (e. g., SG's representation that it would pay "20, 25 or 30% of the referred player's highest of the first three payments") and the establishment of affiliate websites. At least 800 United States domiciliaries, paying real cash, purchased virtual shares in the virtual companies listed on the defendants' virtual stock exchange.