Арал теңізінің тартылуы, экологиялық апат, тұрғындардың денсаулығына қауіп. Кепкен теңіздің салдарынан Арал қаласының әлеуметтік-экономикалық жағдайы нашарлап, жұмыссыздық өсті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
қала
the city
Құлдырау
1960 жылдан бері Арал теңізінің тартылуына байланысты, негізінен мақта егісін суару үшін оған құятын өзендердің бағыттары өзгертілгендіктен, Кеңес кезеңінде Арал қазір Арал теңізінің солтүстік бөлігінен 12 шақырым қашықтықта толығымен құрлыққа айналды. Бірақ бұл көрсеткіш 2005 жылы бөгет салынысынан бұрын байқалған 100 шақырымнан кем. Арал халқының саны мен әлеуметтік-экономикалық маңызы күрт төмендеді, соның салдарынан жоғары деңгейдегі жұмыссыздыққа ұшырады. Соңғы 25 жылдан бері қала тұрғындары теңізді көре алмайды. Сонымен қатар, жергілікті халықтың денсаулығына қатысты ауыр мәселелер бар. Бұлар – тартылып бара жатқан сулардың әсерінен желге тараған зиянды химиялық заттар, сондай-ақ, мүмкін, Возрождение аралында қауіпсіз сақталмаған химиялық және биологиялық қарулардың салдарынан туындаған аурулар.
Since the retreat of the Aral Sea since 1960, due to diversion of the rivers flowing into it for irrigation, mainly of cotton, during the Soviet era, Aral is now completely landlocked about 12 km from the northern remnant of the Aral Sea, though this is less than the 100 km distance observed before the completion of a dam in 2005. Aral has greatly diminished in population and socioeconomic significance, resulting in high levels of unemployment. For the last 25 years it has not been possible to see the sea from the town. There are also serious health problems for the local population caused by airborne toxic chemicals exposed to the wind by the retreating waters and, possibly, from chemical and biological agents unsafely stored on the island of Vozrozhdeniya.
Арал шаңырағы ауруы
1971 жылы Аралда шешек індетіне байланысты үлкен денсаулық сақтау шаралары қабылданды. Аурудың жақын жердегі биологиялық қару сынақ алаңынан шыққан қаруланған шешек вирусынан туындағаны анықталған соң, бұл шаралар күшті күшейді. 2 аптадан кем уақыт ішінде Арал қаласының шамамен 50 000 тұрғыны вакциналанды. Ауруға ұғу мүмкіндігі бар адамдар үй карантиніне алынды, ал жүздеген адам қала шетіндегі уақытша жабдықталған орында оқшауланды. Қалаға кіру-шығу тоқтатылды, ал денсаулық сақтау қызметкерлері шамамен 54 000 шаршы фут тұрғын үй және 18 тонна тұрмыстық заттарды дезинфекциялады. Бастапқы індеттен Аралда 10 адам ауырып, олардың 3-і қайтыс болды.
In 1971, a massive public health response to a smallpox outbreak in Aral ensued once the disease was recognized as resulting from the release of weaponized smallpox from a nearby biological weapons test site. In less than 2 weeks, approximately 50,000 residents of Aral were vaccinated. Household quarantine of potentially exposed individuals was enacted, and hundreds were isolated in a makeshift facility at the edge of the city. All traffic in and out of the city was stopped, and approximately 54,000 square feet of living space and 18 metric tons of household goods were decontaminated by health officials. The original outbreak sickened ten people in Aral, of whom 3 died.
Климат
Аралдың суық қыстары мен ыстық жаздары бар суық шөлді климаты (Кёппен климаттық жіктелімі BWk).
Aral has a cold desert climate (Köppen climate classification BWk) with cold winters and hot summers.