Кіріспе

Жазу сиясын кептіруге қолданылатын ұнтақ

Пунц немесе құм – көбінесе кесілген кепте сүйегінен немесе сандарак шайырынан жасалған ұсақ ұнтақ. Оны сияны кептіру үшін де, жазу бетін тегістеу үшін де қолданған. Бұл қағаз "тегістелмеген" болғанда, яғни қаламмен немесе болат ұшымен жазуға қолайлы болу үшін бетін тегістеуге арналған жіңішке, желім тәрізді материал болмағанда, аса қажет болды. Сонымен қатар, ХХ ғасырдың соңында кең қолданылған милар пленкасына Rapidograph қаламдарымен сурет салу кезінде бетті дайындау үшін де пайдаланылды.

Тарих

19 ғасырда шабу ыдыстары немесе құм себуге арналған ыдыстар көбінесе үстіңгі жағында шағын ойысқа ие болды, соның арқасында шабу немесе құмды ыдысқа қайтарып, қайта қолдануға болатын. Бұл әдіс сияны жылдам кептіруге өте тиімді, және Тюдор дәуірінен бері қағазды кептіруге арналған құралдар болғанымен, 19 ғасыр бойы шабу немесе құм қолданыла берді, себебі ол көбінесе арзан болды.

Қол жазу және каллиграфия

Жұмсақ ұнтақ қағазға жазылған жазудың үстіне шашыратылады. Қаламсап немесе болат ұшты қалам қолданғанда, сондай-ақ 18-19 ғасырларда қолданылған сияларға ұқсас сиялар қолданғанда, және қалам сол дәуірдегі қолжазбаға тән жіңішке сызықтармен жазғанда, жазу 10 секунд ішінде қағазды дақ қалдырмастан бүктеуге жеткіліктідей кеуектенеді. Қағазға ұнтақ немесе құм себілген кезде оны ақырын қозғау, жазуға ұнтақ немесе құм жабыспауын және қағазды бүктемес бұрын артық құмды шайқап түсіруді қамтамасыз етеді.

Өнер және кестелеу

"Тігіп шабу" – бұл ұсақ тесіктері бар трафаретті қолданатын техника, көбінесе трафаретті тігіп жасалған дөңгелек құралмен (пранкер) тесіктелген үлгіге, матамен түсі қарама-қарсы келетін ұсақ ұнтақ (пранкер) себіледі, осылайша трафарет арқылы уақытша сурет пайда болады. Шамбре матасының ақшыл жағына көмір, ал қоңыр жағына бор қолданылады.