Кіріспе

Сүнни исламның алты кітабының үшінші хадис жинағы – Сүнн Әби Дауд (سنن أبي داود). Оны парсы ғалымы Әбу Дауд әл-Сиджистани жинаған.

Кіріспе

Әбу Дауд хадис тақырыбында жиырма бір кітап жинады және Мұхаммедтің сахабаларының амалымен қолдау тапқан хадистерді (хадис көпше түрі) бағалады. Ал, қарама-қайшы хадистерге тоқталар болсақ, ол "Хажға барушы үшін аң аулау арқылы алынған ет" деген тақырып астында: "Егер Пайғамбардан (с.а.у.) екі түрлі хабар келсе, онда оның сахабалары не қабылдағанын анықтау үшін зерттеу жүргізілуі керек" деп мәлімдеген. Ол Мекке халқына жолдаған хатында: "Мен жинағымдағы әрбір риуаяттағы кемшіліктерді көрсеттім. Бірақ егер мен бір хадисті түсіндірмей қалдырсам, онда ол сахих деп есептелуі керек, әрине, олардың кейбіреулері басқаларына қарағанда анығырақ" деп жазған. Мурсал хадисі (серігі түсіріліп, ізбасары тікелей Мұхаммедтен баяндайтын дәстүр) дәстүршілер арасында талқылау тақырыбы болды. Әбу Дауд Мекке халқына жолдаған хатында: "Егер Муснад хадисі (үзіліссіз дәстүр) Мурсал хадисіне қайшы келмесе, немесе Муснад хадисі табылмаса, онда Мурсал хадисі қабылданады, бірақ ол үзіліссіз тізбегі бар Муттасил хадисідей күшті деп есептелмейді" деген. Сунан Әбу Даудтағы дәстүрлер үш санатқа бөлінеді. Бірінші санатқа Бұхари және/немесе Мұсылман айтқан дәстүрлер кіреді. Екінші санаттағы дәстүрлер Бұхари немесе Мұсылманның талаптарына сай келеді. Осы жерде Бұхари: "Мен "Сахих Бухари" кітабыма тек сахих дәстүрлерді ғана қостым, ал одан да сахихларын артық ұзын болмауы үшін қалдырдым" дегенін естен шығармау керек.

Сипаттама

Әбу Дауд 500 мың хадис жинады, бірақ осы жинаққа бар болғаны 4800 хадис қосты. Сүннилер бұл жинақты алты маңызды хадис жинағының төртіншісі деп есептейді. Әбу Дауд хадистерді жинауға 20 жыл жұмсады. Ол өз заманының ең белгілі риуаятшыларымен кездесу үшін көптеген сапарлар жасап, олардан ең сенімді хадистерді алды, олар оған қандай жолмен жеткенін көрсетті. Автор бұрын ешкім жинамаған хадистерді жинағандықтан, оның сунаны ислам әлемінің көптеген елдеріндегі ғалымдар стандартты еңбек ретінде қабылдады, әсіресе Ибн әл-Қайсарани оны алты негізгі жинақтың ресми тізіміне енгізгеннен кейін. Әбу Дауд жас кезінде саяхаттап, хадистер жинауды бастады. Ол Таяу Шығыстың көптеген жерлеріне, соның ішінде Мысырға, Иракқа және Сирияға саяхат жасады. Әбу Дауд сондай-ақ имам Ахмад ибн Ханбалдан да білім алды.

Мазмұны

Мұхаммед Мухиддин Абд әл Хамидтің 1935 жылғы, Каирде жарық көрген 4 томдық басылымы хадис араб мәтінінің қалыпты тақырыптық жіктелуін береді. Сунна Әбу Дауд 43 "кітапқа" бөлінген.

Комментарийлер мен аудармалар

"Сұнан Әбу Дауд" көптеген тілдерге аударылған. Австралия ислам кітапханасы осы кітапқа араб, урду және индонезия тілдерінде 11 түсініктеме жинады. Халил Ахмад Сахаранпури жазған "Бадхл әл-Маджхуд фи халл Әби Дауд" – "Сұнан Әбу Даудқа" арналған ең жақсы түсіндірмелердің бірі, ол хадистерге 18 томдық түсініктеме.