Кіріспе

Жалақы қисығы – жұмыссыздық деңгейі мен жалақы арасындағы теріс байланыс, бұл айнымалылар жергілікті тұрғыда көрсетілгенде туындайды. Дэвид Бланчфлауэр мен Эндрю Освальдтың (1994, 5 б.) пікірінше, жалақы қисығы «Жұмыссыздық деңгейі жоғары аймақта жұмыс істейтін жұмысшы, жұмыссыздық деңгейі төмен аймақта жұмыс істейтін ұқсас білікті адамға қарағанда аз жалақы алады» деген фактіні қорытындылайды.

Жалақы қисығының түсіндірмесі

Жалақы қисығын түсінудің бір жолы мынадай. Әрбір адамның еңбек ұсынысы жалақымен тікелей байланысты, демек, сағаттық жалақы қанша жоғары болса, адам жұмыс істеуге сонша дайын. Дегенмен, әр адамның жалақыға бір сағатты демалыстан немесе тынығудан айыртуға дайын болуының шегі бар. Х – адамның жұмыс істей алатын ең көп сағаттары, ал $A – ол күтетін ең төменгі сағаттық жалақы мөлшері. $A-дан жоғары кез келген $B жалақысы жұмысшының күндік жалақысын жұмыс уақытын өзгертпестен арттырады. Егер сізге Х сағатынан артық жұмыс уақыты қажет болса, онда сіз көбірек адамдарды жұмысқа алуыңыз керек. Мысалы, сіз еңбек нарығынан Y сағат еңбек күшін сатып алуыңыз керек. Y = 4X деп есептейік. Бұл Y бір жұмысшының ұсына алатын ең көп еңбек күшінен төрт есе көп екенін білдіреді. Егер сіз сағатына $A төлесеңіз, онда сіз әрқайсысы Х сағат жұмыс істеуге 4 жұмысшыны жұмысқа ала аласыз. Алайда, еңбек нарығының жағдайына байланысты басқа да мүмкіндіктер бар:

Егер еңбек нарығында жұмыс орындары аз болса, жұмыссыздық жоғары болса және көптеген адамдар толық емес жұмыспен қамтылса (Х сағатынан кем жұмыс істейді), онда бұл жағдайда баға $A-дан төмен болуы мүмкін, өйткені жұмысшыдан Х сағат жұмыс істеуін сұрау өте қиын. Сіз әрқайсысы Х сағатынан аз жұмыс істейтін 4 жұмысшіден артық жұмысқа алып, ақша үнемдей аласыз. Егер еңбек нарығы тар болса және көптеген адамдар күніне Х сағат жұмыс істейтін болса, онда сағатына $A табатын адамдарды табу өте қиын. Сондықтан сіз сізге жұмыс істеуге біреуді тарту үшін басқа жердегі жалақы ұсынысына тең болуыңыз керек. Бұл жағдайдағы жалақы деңгейі бұрынғы сценарийге қарағанда жоғары болады. Қысқасы, жұмыссыздық деңгейі неғұрлым төмен және жұмыс күші неғұрлым аз болса, жалақы да соғұрлым жоғары болады. Керісінше, жұмыссыздық деңгейі жоғары болғанда осыған керісінше жағдай орын алады. Міне, осы жалақы қисығының мәні.

Жалақы қисығының әсері

Бұл тұжырым ел ішіндегі кейбір аймақтардағы жұмыссыздық деңгейінің басқа аймақтарға қарағанда жоғары болу себебін түсіндіру үшін пайдаланылады. Жұмысшылар жұмыссыздық деңгейі жоғары, жалақысы төмен аймақтардан жұмыссыздық деңгейі төмен, жалақысы жоғары аймақтарға көшіп кетуге мүмкіндігі бар, бірақ белгілі бір себептерге байланысты олай жасамайды. Жұмыссыздардың жұмыс орындары көп аймақтарға көшіп баруға құлықсыздығының бір себебі – үй иелігі. Жұмысшы үйін сату және көшуге байланысты шығындарға байланысты көшуден тартынған болуы мүмкін. Бланшфлауэр мен Освальд жүргізген халықаралық зерттеуде жұмыссыздық деңгейі мен үй иелігі деңгейі арасында оң корреляция анықталды. Алайда, соңғы кездегі кейбір микроэконометриялық деректер үй иелігі мен жұмыссыздық арасындағы байланыстың біршама күрделірек екенін көрсетеді. Жұмыспен қамтылған адамдар ипотека алуға шамасы жетеді, демек, өз үйін сатып алу ықтималдығы жоғары. Деректер жұмыспен қамтылған үй иелерінің жұмыссыз қалғанға дейін аз мүмкіндік бар екенін, сондай-ақ олардың тұрақты жұмыс орындарында жұмыс істеуіне байланысты жұмыс орнын ауыстыру ықтималдығы да төмен екенін көрсетеді. Жұмыссыз үй иелері жергілікті жерлерде жұмыс табуға бейім, ал көшіп кетуді талап ететін жұмыс табу ықтималдығы төмен. Жалпы картина мынаны көрсетеді: үй иелері көшіп-қонуға құлықсыз болғанымен, көбінесе жұмыспен қамтылған және демек, жұмыссыздық деңгейіне үлес қоспайды.