Кіріспе

Ұлыбританияда мұра салығы – мүлік аудару салығы болып табылады. Ол 1986 жылдың 18 наурызынан күшіне енді, бұрынғы капитал аудару салығын алмастырды. Консервативті саясатты зерттеу орталығы – "Салық қоры" мәліметінше, Ұлыбритания мұра салығы мөлшерлемесі бойынша әлемде төртінші орында тұр, бірақ халықтың өте шағын бөлігі ғана оны төлейді. 2020-21 салық жылында Ұлыбританияда тіркелген өлімдердің 3,7% мұралық салық бойынша міндеттемелерге әкеп соқты. Қытай, Ресей және Үндістан сияқты елдер мұра салығын қолданбайды, ал Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Норвегия және Израиль мұрагерлік салығын жоюды шешті.

Нил-бағалы жолақты

2007 жылғы 9 қазандағы қазынашылдың күзгі мәлімдемесінде мұрагерлік салық бойынша жеңілдіктер (жиі нөлдік ставкалары деп аталады) ерлі-зайыптылар мен азаматтық серіктестер арасында дереу ауыстырылатыны жарияланды. Осылайша, 2007/2008 салық жылында ерлі-зайыптылардың мұрагерлік салықтан алынатын сомасы 600 000 фунт стерлингті құрайды, ал жалғыз адамға арналған сома 300 000 фунт стерлингке тең болады. Бұл үлкейтілген соманың механизмі екінші жұбайдың қайтысымен, бірінші жұбайдың қайтысы кезінде пайдаланылмаған нөлдік ставканың пайызы екінші жұбайдың нөлдік ставкасына қосылады. Мысалы, егер 2007/2008 жылдары алғашқы жұбай (немесе азаматтық серіктес) 120 000 фунт стерлингті балаларына, ал қалған мүлкін жұбайына қалдырса, сол кезде мұрагерлік салығы төленбейді және 180 000 фунт стерлинг немесе нөлдік ставканың 60% пайдаланылмаған болып қалады. Кейін, екінші жұбай қайтыс болған жағдайда, нөлдік ставка жалғыз адамға арналған соманың 160% болады, сондықтан егер өмірден өткен жұбай 2007/2008 жылдары қайтыс болса, оның мұралық мүлкінің алғашқы 480 000 фунт стерлингі (300 000 фунт стерлингтің 160%) мұрагерлік салығынан босатылады. Егер өмірде қалған жұбай кейінгі жылы, нөлдік ставка 350 000 фунтқа жеткен кезде қайтыс болса, мұраның алғашқы 560 000 фунт стерлингі (350 000 фунт стерлингтің 160%) салықтан босатылады. Бұл шара 2007 жылғы 9 қазанда жесірлерге, жесірлерге және қайтыс болған азаматтық серіктестерге де қолданылды. Егер олардың қайтыс болған жұбайы немесе серіктесі өмірден өткен кезде мұрагерлік салықтан толық босатылмаған болса, онда сол жеңілдіктің пайдаланылмаған пайызы өмірде қалған жұбайы немесе серіктесі қайтыс болған кезде жалғыз адамға арналған сомаға қосылуы мүмкін. Бұл бірінші жұбайдың қайтыс болған күніне қарамастан қолданылады, бірақ егер ол қайтадан тұрмысқа шықса, арнайы ережелер қолданылады. Еуропалық адам құқықтары сотының 2006 жылғы шешіміне шағымданғаннан кейін шығарылған шешімде, жоғарыда аталған ереже бірге тұратын туыстарға қолданылмайды деп танылды. Мұндай жағдайларда маңызды фактор – қатынастың ұзақтығы немесе қолдау сипаты емес, шарттық сипаттағы құқықтар мен міндеттер жиынтығын қамтитын мемлекеттік міндеттеме болуы еді. Осы заңнамалық өзгеріске дейін екі нөлдік ставканы пайдалануды қамтамасыз етудің ең көп таралған тәсілі нөлдік ставка бойынша дискрециялық траст (қазір NRB Relevant Property Trust* деп аталады) деп аталды. Бұл екі өсиетте де айтылған, кім бірінші қайтыс болса, оның мүлкін отбасына емес, аман қалған жұбайына қалдырады. Аман қалған жұбай қажет болған жағдайда осы мүліктерді пайдалана алады, бірақ олар оның мүлкінің бір бөлігі болып табылмайды. Үкімет (а) әскери қызметте өмірін қиғандардың немесе (б) әскери қызметте алған жарақаттарынан, жарақаттан немесе аурудан қайтыс болғандардың өлімінен пайда табуға тырыспағандықтан, мұндай әскери қызметшілер мен олардың жұбайларының мүлкі мұрагерлік салығынан толық босатылады, тіпті егер ол миллиондаған фунт стерлингке жетсе де, егер (а) немесе (б) шарттары орындалса, және бұл босату содан кейін әскери қызметшінің жесіріне немесе жесіріне беріледі. Олардың (а) немесе (б) шарттарына сай екендігін британдық Қорғаныс министрлігінің "Joint Casualty and Compassionate Centre" (JCCC) өтініш арқылы растауы мүмкін. JCCC кейіннен HMRC-ге осы шешім туралы хабарлайды. Бұл босату әскери қызметпен байланысты емес себептерден қайтыс болған бұрынғы әскери қызметшілерге қолданылмайды.