Кіріспе

Үндістанның Лакшаддип аралдарындағы Миникой аралы, жергілікті тұрғындар Малику деп атайды. Вирингилимен бірге, ол Лакшаддип архипелагының ең оңтүстік атоллы – Малику атоллында орналасқан. Әкімшілік жағынан, бұл Үндістанның Лакшаддип одақтық аумағындағы халық санағы қаласы. Арал Керала штатының астанасы Тривандрумнан батысқа қарай 425 км қашықтықта жатыр.

Этимология

Миникой жергілікті тілінде Малику деп аталады, бұл Мальдив Республикасының ұлттық және ресми тілі. Бұл тіл Элу пракритінен тараған және сингала тілімен тығыз байланысты, бірақ өзара түсіністік жоқ. Дегенмен, Лакшаддип әкімшілігі Дивехи тілін Махл деп атайды. Бұл 1900 жылдарда Британдық Радж кезінде Миникойға келген британдық шенеуніктің қате түсінігінен туындады. Ол жергілікті тұрғынға тілінің атын сұрағанда, ол «Дхивехи бас» деп жауап берді. Шенеунік бұл тілді естімегендіктен, қыңырсынып қалды. Мұны байқаған арал тұрғыны, субконтиненттегі адамдар оңтүстік патшалығын (Мальдив аралдары) осылай атағанын білгендіктен, «Махалдеебу» деді. Сонда шенеунік тілді Маль деп жазды. Маликудың ежелгі атауы Махиладу, яғни «әйелдер аралы» деген мағынаны білдіреді. Махиладу Элу пракритіндегі «Махила ду» сөзінен шыққан, ол сөзбе-сөз «әйел аралы» дегенді білдіреді. Алайда, Малику атауы араб саудагерлерінің аралыққа қатысты қолданған «Jazirat al Maliku» («патша аралы») терминінен алынған деп саналады. Миникой аралдарының тұрғындары Бенгал шығанағының ар жағындағы Никобар аралдарында көптен бері қоныстанған. Бұл қоныс аурушылар Миникойға үнемі қайтып тұрған. Андаман және Никобар аралдары Мальдив және Миникойда каннибализммен байланысты болған, сондықтан Миникой және Мальдив аралдарының тұрғындары осы топтарды «Minikaa raajje» деп атаған, яғни «каннибалдар патшалығы». Бір британдық шенеунік Миникой тұрғынынан аралының атын сұрағанда, ол Маликудан екенін, бірақ көбінесе «Миникаа рааджиеде» (Никобар) тұратынын айтты. Шенеунік Малику мен Миникаа бір жер деп ойлап, осы тұрғынның үйінің атын «Миникаа» деп жазды. Кейіннен бұл ағылшын тілінде Minicoy болып өзгерді. Ол Тривендрум жағасынан батысқа қарай 400 км қашықтықта орналасқан. Атолл екі аралдан тұрады. Басты арал лагунаның шығыс және оңтүстік-шығыс жағында, рифтің шетінде жатыр. Оның солтүстік ұшынан оңтүстік нүктесіне дейінгі қашықтығы шамамен 10 км, ал оңтүстік жартысының ені 1 км-ге жуық, ал солтүстік жартысы 100 м-ден аспайтын тар құмдық. Миникойдың барлық жері кокос пальмаларымен жабылған. Аралдың ерекше белгілерінің бірі – 1885 жылы британдық билік кезінде салынған Миникой аралы маяғы. Басты аралдың оңтүстік жағында, ұзындығы 200 м-ге жуық Вирингили аралы орналасқан (;, сондай-ақ Кіші оспа аралы деп те аталады). Бұрын Миникойдағы мәжбүрлілер осы аралға қуылған және өте жағдайсыз өмір сүрген. Малику атолының солтүстік жағында екі кіреберісі бар лагуна орналасқан: солтүстік-шығыста Саалу Магу және солтүстік-батыста Кандимма Магу. Оның батыс жағында тар риф пен коралл тастар бар. Лагунаның ішкі бөлігі құмды және орташа тереңдікте, көбінесе 4 метрден аспайды. Мұнда кейбір коралл участалары бар. Бұл атолл Үндістанның Лакшаддип одақтық аумағының басқаруында. Тоғыз градустық арна Миникой мен Лаккадив аралдарын бөліп тұрады. Миникойға ең жақын арал – Мальдив Республикасындағы Туракуну. 1956 жылдан бері Үндістан үкіметі екі аралдың географиялық жақындығына және этнографиялық ұқсастығына қарамастан, олардың арасында тікелей саяхаттауға тыйым салған. Малику Канду – Мальдив аралдарындағы Миникой (Малику) мен Ихавандиппулу (Хаа Алиф атолы) арасындағы кең арнаның дәстүрлі атауы. Әскери-теңіздік карталарда ол Сегіз градустық арна деп аталады. Бұл арнаның басқа атаулары – Аддигири Канду және Мамале Канду. Ол ескі француз карталарында Courant de Malicut деген атпен көрсетілген.

Климат

Миникойда тропикалық саванна климаты (Кёппен климаттық жіктелімі Aw) басым, жыл бойы температура жоғары болады. Жауын-шашын жылдың көп бөлігінде жауады, тек қаңтардан наурызға дейін салыстырмалы түрде құрғақ болады.

Буддизм дәуірі

Аралдың "Саллибалу" деп аталатын аймағында, шамамен 800 жыл бұрынғы Миникойдың буддалық дәуірінен қалған іздер бар. Ең айқын археологиялық орындар – ступа мен оған байланысты басқа да құрылысқа жататын екі үйінді немесе үлкен қиратылыс қалдықтары. Бұл орындар 1980 жылдары Үндістанның археологиялық зерттеу қызметімен зерттелді. Қазба жұмыстары көптеген жаңалықтар әкелмеді, себебі бұл жерлер бұрын ауыр зақымдарға ұшыраған және тонауға ұшыраған болатын. Дегенмен, аймақта көп зақымдалған үлкен Будда басы табылды. "Саллибалу" атауы жергілікті халықтың "христиан кресі" деген атауынан шыққан, себебі жергілікті тұрғындар сол жерде "крест" белгісі бар жазу табылғанын айтады. Бірақ, бұл буддалық орындан табылған, Мальдив аралдарындағы археологиялық қалдықтардағы жазуларда жиі кездесетін крест пішіндес мандала немесе висваваджара болуы мүмкін. Жергілікті ауыз әңгімелерінде Мальдив аралдарынан келген Камборани және Кохоратаукамана есімді екі ханшайым Маликуға келгендігі айтылады. Олар келген кезде, бұрын сол жерде тұрған Тивару тайпасы Шри-Ланкаға көшіп кеткен. Камборани ұрпақтары бодун (жер және кеме иелері), ал Кохоратаукамана ұрпақтары ниамин (капитандар) болып табылады. Басқа әлеуметтік топтар олардың экипажының ұрпақтарынан құралған.

Шығыс Үндістан компаниясының билігі астында

16 ғасырға дейін Лаккадив аралдары қазіргі Үндістанның Керала штатындағы Чираккалдың Колатири Раджасының бағыныштылығында болды. Аймақта португалиялықтардың күшейіп, үстемдік құруымен Колатириге аралдардың егемендігін өздерінің мұрагерлік адмиралына, Колатунаду (Каннанор) Али Ражасына беру қажет болды. Дегенмен, Мальдив патшалары мен патшайымдары өздерінің мемлекеттеріндегі халқына қатысты бұйрықтар шығарды. Бұл "Малику (Миникой) мен Адду арасындағы" дегенді білдірді. Бұрын Адду Мальдив патшаларының иелігіндегі ең оңтүстік арал болған және Адду атоллында орналасқан. Мальдив патшасы Сири Кула Ран Мани (Мұхаммед IV сұлтаны) қол қойған және 1696 жылы шығарылған, Мальдив аралдарындағы Тиладуммати атоллындағы Финейде мешіт салу және күтіп ұстау туралы жарлықта ол "Малику мен Адду арасындағы жалғыз, бірегей билеуші" деп аталды.

Британдық Үндістанның тікелей билігі астында

1857 жылы Миникойға билік Шығыс Үндістан компаниясынан Үнді империясына көшті, себебі Виктория патшайымы император деп жарияланды. 1790 жылдың 18 желтоқсанында Али Раджа Каннаноре, Джунумабе Али Ади Раджа Биби II Маликуды Британдық Шығыс Үндістан компаниясы директорлар кеңесіне тапсырды. Али Раджаға Маликуды басқаруға рұқсат берілді, бұл үшін ол Шығыс Үндістан компаниясына салық төледі. Ол егемендікті беруді даулауын жалғастырды, бірақ 1824 жылы оның мұрагері Мариамбе Али Ади Раджа Биби Шығыс Үндістан компаниясының Малику (Миникой) үстінен билігін ресми түрде жазбаша мойындады. Дегенмен, ол және оның ұрпақтары салық төлеу жүйесін сақтады. 1795 жылдың 27 шілдесінде Мадрас президенттігінің генерал-губернаторы, Миникой қарастырылған аймақ, Джунумабе Али Ади Раджа Бибидің кокос талшығы саудасына монополиясын жойды. 1905 жылы Империяға болған қарыздардың ауыр салмағынан Мохамед Али Ади Раджа Каннаноре Миникойға билік ету және бақылау құқығын тапсыруға келісті. Ол ресми тапсыру алдында қайтыс болды. Қайта оралуға жасаған әрекеттен кейін, оның мұрагері Имбикчи Али Ади Раджа Биби 9 ақпанда Миникойды император Эдуард VII-ге тапсырды, бұл шешім 1 шілде 1905 жылға ретроспективті күшімен қолданылды. Осыдан кейін Миникой Малабар ауданына қосылды.

1956 жылғы плебисцит және Үндістанмен интеграция

1947 жылы тамызда Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, Үндістан императорының иеліктері келісілген шекара бойынша Үндістан Одағына немесе Пәкістанға берілді. Британдық Үндістанның князьдық мемлекеттерінің билеушілері Үндістанға немесе Пәкістанға қосылуды таңдауға құқылы болды. Миникой бұрын Британдық Радждың тәуелсіз иелігінде болғандықтан, Үндістан 1956 жылы Миникой халқы Үндістан Одағына қосылғысы келе ме, жоқ па, дегенді анықтау үшін референдум өткізді. Дауыс беру нәтижесінде Миникой халқының басым көпшілігі Үндістанға қосылуға дауыс берді.

Үндістанның орталық аумағы

Плебисциттен кейін, 1956 жылдың 1 қарашасында Миникой Лакадив, Миникой және Аминидиви аралдарының Одақтық аумағының құрамына енді, 1973 жылы Лакшадвип деп аталды. Осы кезде Мальдивтер әлі Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған жоқ.

Үндістан мен Мальдив теңіз келісімшарты

1976 жылдың желтоқсанында Үндістан мен Мальдив аралдары теңіз шекарасы туралы шартқа қол қойды, осы шарт бойынша Миникой аралы шекараның үндістандық жағына жатқызылды. Үндістан мен Мальдив 1976 жылы теңіз шекарасын ресми және бейбіт жолмен шешті, бірақ 1982 жылы Мальдив президенті Маумун Абдул Гаюмның бауыры Абдулла Хамид, көршілес Миникой аралының Үндістанға тиесілі екенін, Мальдивтердің бір бөлігі деп мәлімдеді; Мальдивтер дереу және ресми түрде аралға құқығы бар екенін жоққа шығарды. Үндістан мен Мальдив аралдары экономикалық және әскери салалардағы стратегиялық серіктестік және достық қарым-қатынастарын жалғастыруда.

Ауа

Агатти әуежайы – Лакшаддип аймағындағы жалғыз азаматтық әуежай. Агаттиден Миникойға жыл бойы тікұшақпен қатынауға болады. Кочиннен Агаттиге ұшу шамамен бір сағат тридцать минутқа созалады. Рейстер аптасына алты күн орындалады. Үндістан үкіметі Лакшаддип аймағында туризмді дамыту және туна балық аулау индустриясын жақсарту арқылы жергілікті халықтың тұрмыс деңгейін көтеру мақсатында Миникой аралында жаңа әуежай салуды жоспарлап отыр. Үкіметтік деректерге сәйкес, бұл әуежай коммерциялық рейстермен қатар, соғыс ұшақтары мен әскери көлік ұшақтарын да қабылдай алады.