Фрэнк Свифт: Манчестер Сити мен Англия құрамасының қақпашысы

Кіріспе

Фрэнк Виктор Свифт (26 желтоқсан 1913 – 6 ақпан 1958) – ағылшын футболшысы, «Манчестер Сити» және Англия құрамасының қақпашысы. Туған қаласы Блэкпулдің жанындағы жергілікті клубтарда карьерасын бастағаннан кейін, 1932 жылы Бірінші дивизиондағы «Манчестер Сити» клубымен келісімшарт жасады және кәсіби карьерасының барлық кезеңін осы клубта өткізді. Свифт 1933 жылы «Манчестер Ситидің» негізгі құрамына енді, 1934 жылғы Англия кубогының финалына қатысты, онда клуб «Портсмутты» 2:1 есебімен жеңіп алды. Үш жыл өткен соң Свифт «Манчестер Ситидің» чемпиондық маусымындағы барлық ойындарда ойнағандығы үшін Лига чемпиондығының медалін жеңіп алды. Соғыс Свифттың қарық шағындағы ойыншылық карьерасын бірнеше жылға тоқтатты, бірақ соғыс жылдары ол ел құрамасының құрамына шақырылды. Соғыстан кейін ол халықаралық аренадағы тұңғыш ойынын өткізіп, 1946 жылдан 1949 жылға дейін 19 рет құрама намысын қорғады. Свифт 1949 жылы футболдан кетуге бел буып, «News of the World» газетінде футбол тілшісі болып жұмыс істеді. Ол 44 жасында Мюнхендегі авиакатастрофада қаза тапты, бұл оқиғадан бұрын «Манчестер Юнайтедтің» Еуропа кубогындағы «Қызыл Жұлдыз» (Белград) клубымен өткен ойыны туралы хабарлаған еді.

Карьераның алғашқы жылдары мен 1930 жылдардағы табыстары

Англияның солтүстік-батысындағы жағалау қаласы Блэкпулда туған Свифттің алғашқы клубы «Блэкпул Газ Воркс» болды, онда ол кокс сақтаушысы болып жұмыс істеді. Содан кейін ол жақын жердегі «Флитвуд» клубында ойнады, осы кезде Свифт Футбол Лигасының бірнеше клубының қызығушылығын тудырды. Потенциалды ұсынушылардың ішінде «Блэкпул» (Фрэнктың ағасы Фред қақпашы болған), «Блэкберн Роверс», «Брэдфорд Сити» және «Манчестер Сити» клубтары бар еді. Свифтке алғашқы келісімшарт ұсынған «Манчестер Сити» болды, ол Англия футболының ең жоғары лигасы – Бірінші дивизионда ойнады. Алғашында 1932 жылдың қазан айында әуесқой ретінде келісімшартқа отырған он сегіз жастағы Свифт келесі айда кәсіпқойға айналды. Лэнгфордты келесі ойында Джеймс Николз ауыстырды, бірақ «Манчестер Сити» «Вулверхэмптон Уондерерс» клубынан 8:0 есебімен жеңіліс көріп, ол қиын жағдайға түсті. Соның салдарынан Свифтке Рождестволық екі ойында «Дерби Каунти» клубына қарсы ойнау мүмкіндігі берілді. Ол 25 желтоқсанда «Бейсбол Граундта» өткен дебюттік матчта төрт гол жіберді, бірақ келесі күні, 20 жылдығында, 2:0 есебімен жеңіске жетіп, қақпасын құрғақ ұстады. Дебюттік ойынынан кейін Свифт төрт маусымнан астам уақыт бойы бірінші команданың барлық матчтарында ойнады.

Оның алғашқы матчтарының бірінде, «Вест Бромвич Альбионға» қарсы, Свифт жеті гол жіберді. Бұл оның қайтадан шақырылмауы мүмкін деген ойға келді, бірақ Лэнгфорд тізе жарақаты салдарынан қатыса алмағандықтан, Свифт өз орнын сақтап қалды. Тұрақсыздыққа қарамастан, «Манчестер Сити» 1930-жылдардың күшті клубтарының бірі болды және Свифттің алғашқы маусымында клуб екінші жыл қатарынан Англия Кубогының финалына өтті. Осы кезеңде футбол матчтарына қатысушылардың саны рекордтық деңгейге жетті. Кубок жолында Свифт «Сток Сити» клубы «Мейн Роудқа» келгенде 84 569 көрерменнің алдында ойнады, бұл бүгінгі күнге дейін сақталған Англиялық клуб алаңындағы рекордтық көрсеткіш. «Хиллсборо» алаңындағы 72 841 (кіріс £5,566) қатысу рекорды да осы Кубок кезінде «Сити» клубымен орнатылды. Англия Кубогының жартылай финалында «Астон Вилла» клубы 6:1 есебімен жеңіске жетті, бұл Англия Кубогының жартылай финалындағы рекордтық көрсеткіш. Финалда «Манчестер Сити» «Портсмут» клубымен кездесті. Команданың ең жас және тәжірибесіз ойыншысы Свифт шаршаған сезімде болды. Ойын алаңы ылғалды болғандықтан, ол қолғап киюге бола ма, жоқ па, соны білмей қалды. «Портсмут» қақпашысы Джок Гилфилан қолғапсыз алаңға шыққанды көріп, ол да солай жасауға шешім қабылдады. «Портсмут» бірінші таймда Септимус Резерфордтың соққысымен алға шықты. Таймау кезінде Свифт киім ауыстыру бөлмесінде мұңайып отырып, голға және қолғап кимегеніне өзін кінәлі деп санады. Шабуылшы Фред Тилсон Свифттің рухын көтеруге тырысып, оған «келесі таймда екі гол соғамын» деп айтып, алаңдамауға кеңес берді. Тилсон екінші таймда екі гол соқты, екіншісі ойын аяқталуға бес минуттан аз уақыт қалғанда. Алайда Рождество клуб үшін шешуші кезең болды. 19 және 25 желтоқсанда өткен матчтарда Свифт бес гол жіберді, бірақ Бокс күні «Миддлсброға» қарсы жеңіліс ұзақ жеңіліссіз серияның басталуы болды. Сәуір айында «Сити» турнир кестесінде екінші орынға ие болды және лига көшбасшысы және сол кездегі басым клуб «Арсеналмен» кездесуге тура келді. Питер Доэрти команданы 2:0 есебімен жеңіске жеткізіп, «Сити» турнир кестесінің басына шықты. Чемпионатты жеңуден айырмашылығы, 1937-1938 жылғы маусым көңіл көшірмеді. «Манчестер Сити» бірнеше жоғары есепті жеңіске жетті, оның ішінде екі 7:1 есебі, бірақ жиі жеңіліске ұшырады. Маусымның соңғы күні клуб «Хаддерсфилд Таунмен» кездесті және матчқа төмендеу аймағынан төрт орынға дейін барды. 1:0 есебімен жеңіліс, төмендегі төрт команданың жеңісімен бірге, чемпион «Сити» басқа командаларға қарағанда көп гол соққанмен Екінші дивизионға түсті.

Though Swift quickly established himself as a fixture in the Manchester City first team line up, his performances were not all positive. In one of his early matches, against West Bromwich Albion, Swift conceded seven goals. This led Swift to believe he would not be picked again, but with Langford unavailable due to a knee injury, Swift kept his place. Despite inconsistency, Manchester City were one of the stronger sides of the 1930s, and in Swift's first season the club reached the FA Cup final for the second successive year. This period saw football match attendances reach an all time high. During the cup run Swift played in front of 84,569 people for Stoke City's visit to Maine Road, a record attendance for an English club ground which still stands today. Hillsborough's attendance record of 72,841 (receipts £5,566) was also set by City during this Cup run. The semi final, against cup favourites Aston Villa, ended in a 6–1 victory, a record for an FA Cup semi final. In the final, Manchester City faced Portsmouth. Swift, the youngest and most inexperienced of the team, was nervous. As the playing surface was wet, he was unsure whether or not to wear gloves. Seeing Portsmouth goalkeeper Jock Gilfillan take to the field without gloves, he decided to follow suit. Portsmouth took the lead in the first half through a Septimus Rutherford shot. At half time Swift slumped in the dressing room, blaming himself and his decision not to wear gloves for the goal. Forward Fred Tilson attempted to improve Swift's spirits by telling him not to worry as he would "plonk two in next half". Tilson duly scored two second half goals, the second with less than five minutes remaining. However, Christmas proved to be a turning point for the club. Swift conceded five goals in consecutive matches on 19 and 25 December, but a Boxing Day win against Middlesbrough was the start of a long unbeaten run. By April City were second in the table, and faced a fixture against Arsenal, league leaders and the dominant club of the period. Peter Doherty inspired the team to a 2–0 win, and City reached the top of the table. In contrast to the championship win, the 1937–38 season was one of disappointment. Manchester City achieved several high scoring wins, including two 7–1 scorelines, but frequently stuttered to defeat. On the final day of the season the club faced Huddersfield Town, and went into the match four places clear of the relegation zone. A 1–0 defeat, coupled with wins for all four of the teams immediately below meant reigning champions City were relegated to the Second Division despite scoring more goals than any other team.

Соғыс және кейінгі мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Свифт «Сити» клубында үздіксіз ойнады, соғыс уақытында 134 матч өткізді. Ол сонымен қатар Британ армиясына қосылды және ФА ұйымдастырған жобаның бөлігі ретінде Армияның дене шынықтыру мектебіне қабылданған бірнеше кәсіби футболшының бірі болды. Мектеп Альдершот ФК жанында орналасқан. Басқаларының арасында Мэтт Басби, Джимми Хаган, Джо Мерсер, Стэн Каллис, Клифф Бритон және Томми Лоутон болды. Свифт соғыс жылдарында «Ливерпуль» және басқа да бірнеше клубтарға шақырылған қонақ ойыншы ретінде ойнады. Ол сондай-ақ бірнеше құрама командаларында өнер көрсетті. 1943 жылдың 30 қазанында Ниниан Паркте Свифт Батыс командасының құрамында Кардифф Сити құрамасына қарсы ойнады, онда Лоутон мен Мерсер қонақ ретінде қатысты. Бұл матч Корольдік артиллериясының әскери тұтқындарына көмек көрсету мақсатында ұйымдастырылды. 1944 жылдың сәуірінде Эдинбургте ол Джек Роули, Лесли Комптон, Каллис, Мерсер, Хаган және Лоутоннан тұратын Британ армиясының құрама командасы үшін, ал қарсыластары Питер Доэрти, Стэнли Мэтьюс және Тед Дрейк ойыншыларын қамтыған Корольдік әуе күштерінің құрама командасына қарсы ойнады. Армия командасы 4:0 есебімен жеңіске жетті. 1944 жылдың 9 қыркүйегінде Виндзор паркінде Свифт Ирландияға қарсы өткен матчта 8:4 есебімен жеңіске жеткен Біріккен күштердің құрама командасы үшін өнер көрсетті. Бұл команда, іс жүзінде, Ұлыбритания құрама командасы болды және Басби, Мэтьюс, Лоутон, Муллен, Райх Картер және Стэн Мортенсен сияқты ойыншыларды қамтыды. Сол жылы ол Франция мен Бельгияға қарсы өткен матчтарда ФА қызметінің құрама командасы үшін де ойнады. 1945 жылдың мамырында Свифт Британ армиясының құрама командасымен бірге Еуропалық турнеге қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы маусымда «Манчестер Сити» екінші дивизионда жеңіске жетіп, жоғары лигаға қайта оралды. Осы процесте Свифт 35 матчта 17 рет қақпаны құрғысыз қалдырды, бұл көрсеткіш 40 жылға жуық уақыттан кейін ғана Алекс Уильямс 1985 жылы 20 рет қақпаны құрғысыз қалдырғанда жаңа рекордты орнатқанда еңсерілді. 1949 жылы Свифт 35 жасқа толды, бірақ Англия құрамасындағы орнын сақтап қалу үшін жеткілікті жақсы өнер көрсетті. Дегенмен, ол әлі де жоғары деңгейде ойнауға қабілетті болғанда зейнеткерлікке шығуды қалады, одан гөрі өнер көрсетуін тоқтатуды қаламады. Осы мақсатта ол 1948-1949 жылдар маусымының соңында зейнеткерлікке шығатынын жариялады. 7 мамырда «Хаддерсфилд Таунға» қарсы «Манчестер Сити» сапындағы соңғы матчын өткізді, содан кейін жанкүйерлер клубы ұйымдастырған шеру өтті. Тағы төрт матч оның мансабындағы жалпы матчтарының санын 338-ге жеткізді. Свифтті зейнеткерлікке шығуға мәжбүрлеу үшін басқа клубтардың, әсіресе «Манчестер Юнайтедтің» тырысып жатқанын білген «Манчестер Сити» басшылығы бірнеше жыл бойы Свифттің ойыншы тіркелмесін сақтап қалды.

During the Second World War, Swift continued to play regularly for City, making 134 wartime league appearances. He also joined the British Army, and was one several professional footballers to enlist at the Army School of Physical Training as part of a scheme devised by the FA. The school was based near Aldershot F. C. leading Swift to become one of several notable players to guest for the club. Others included Matt Busby, Jimmy Hagan, Joe Mercer, Stan Cullis, Cliff Britton and Tommy Lawton. He also guested for several other clubs during the war including Liverpool. He also played for several representative sides. On 30 October 1943 at Ninian Park, Swift played for a Western Command XI against a Cardiff City XI which featured Lawton and Mercer as guests. The game was a fundraiser for Royal Artillery prisoners of war. In April 1944 in Edinburgh he played for a British Army XI that included Jack Rowley, Leslie Compton, Cullis, Mercer, Hagan and Lawton and against a Royal Air Force XI that included Peter Doherty, Stanley Matthews and Ted Drake. The Army won 4–0. On 9 September 1944 at Windsor Park he played for a Combined Services XI in an 8–4 win against Ireland. This team was in effect a Great Britain XI and featured, among others, Busby, Matthews, Lawton, Mullen, Raich Carter and Stan Mortensen. In the same year he also represented an FA Services XI in games against France and Belgium. In May 1945 Swift also travelled with a British Army XI on a European tour. In the first season after the Second World War, Manchester City won the Second Division championship to secure their return to the top flight. In the process Swift kept a club record 17 clean sheets in 35 appearances, a mark which was not surpassed until nearly 40 years later, when Alex Williams broke the record by keeping 20 clean sheets in 1985. By 1949 Swift was 35 years old, but was still performing well enough to maintain his place in the England team. However, he decided that he wanted to retire while still capable of playing at the top level, rather than fading away. To this end he announced that he would retire at the end of the 1948–49 season. He made what he intended to be his last Manchester City appearance against Huddersfield Town on 7 May, which was followed by a parade in his honour organised by the Supporters' Club. Four further appearances took his career total to 338. Aware of attempts by other clubs to tempt Swift out of retirement, most notably by Manchester United, the Manchester City board continued to hold Swift's playing registration for several years.

Футболдан кейін

Жергілікті тамақтандыру компаниясының директоры қызметін атқарғаннан кейін Свифт журналистика саласында жұмыс істеді, ең әйгілісі – News of the World газеті. Свифт барлық уақыттағы ең үздік ағылшын қақпашыларының бірі саналады, Гордон Бэнкс пен Питер Шилтонмен бірге ағылшын футбол лигасының тарихындағы ең жақсы ойыншылардың бірі деп жиі айтылады. Манчестер Сити командасындағы оның орнын клубтасы және қақпашылардың аңызы Берт Траутман басты. 1998 жылы Свифт Англиядағы лигалық футболдың 100 маусымына арналған «Футбол лигасының 100 аңызы» тізіміне енді, осы құрметке Билли Мередит, Колин Белл және Берт Траутман сияқты Манчестер Ситидің басқа ойыншылары да ие болды. Сол жылы ол бұрынғы ойынында гол жібермесе де, Тед Дичбернге орын жоғалтты. Свифт 1947 жылы Ұлыбритания құрамасы атынан ФИФА-ға қайта оралған Отандық елдерді құттықтау мақсатында өткен «Еуропа қалғандарына» қарсы матчта да өнер көрсетті.

Ойын стилі

Райх Картер Франк Свифт туралы бірде былай деген: "Ол қақпада сонша үлкен көрінетін, шабуылшы ретінде оған қарсы гол соғуға тырысу – допты қамытқа салу сияқты еді". Свифттің саусақтарының арақашықтығы жеткілікті түрде үлкен болғандықтан, ол бір қолымен допты оңай ұстай алатын, соның нәтижесінде "Қуыру табасының қолдары" деген лақап аты берілді. Свифт жас кезінде оң аяғына жарақат алғаннан кейін сол аяғымен тепті. Дегенмен, мүмкіндігі болғанда допты қанатқа лақтыруды, алаң бойына тебуден гөрі артық көретін.

Сырттағы футбол

Свифттің үш ағасы, Кэтберт, Фред және Альф, және бір қарындасы, Элис болды. Фред де қақпашы, басқа командалардың арасында «Болтон Уондерерс» үшін ойнады. Бес бала Блэкпулдің «Блумфилд Роуд» стадионынан жақын жердегі үйде өсті. Футбол маусымы біткен соң Франк пен Альф туристер үшін Блэкпул жағалауында қайық саяхаттарын ұйымдастырды. Солардың бірінде ол болашақ әйелімен танысты. Олардың 1936 жылы туған қызы Жан және 1948 жылы туған ұлы Дэвид болды. Соғыс жылдары Свифт арнайы полицей болып, жол қозғалысын реттеуге жауапты болды. Ол Корольдік Әуе Күштеріне (RAF) тіркеліп, Нормандияға шабуылдан кейін Францияға барды, бірақ майданнан шалқап орналасты және жаумен қақтығысқа түспеді. Дегенмен, бұл оның өміріне қауіп төндірмеді, себебі 1944 жылы ол жолаушысы болған «Дакота» ұшағы жосықтан қалды. Свифт отбасының бірнеше мүшесі 2008 жылдың ақпан айында Мюнхендегі әуе апатының 50 жылдығына орай өткен «Манчестер дербиіне» қатысты. «Олд Траффордта» өткен ойынды «Манчестер Сити» жеңіп алды, ал «Манчестер Сити» жанкүйерлері бір минуттық үнсіздікті сақтады. Ойын соңында «Сити» жанкүйерлері бірнеше рет «Бір ғана Фрэнк Свифт бар!» деп шулады, ал «Юнайтед» жанкүйерлері қолдау көрсетіп, шапалақтады.