Кіріспе

Ұйқысыздықты емдеу үшін қолданылатын дәрі.

Медициналық қолданыстар

Залеплон ұйқысыздықты емдеуде шамалы тиімді, көбінесе ұйықтап кетудегі қиындықтармен сипатталатын жағдайларда. Залеплон ұйықтауға кеткен уақытты едәуір қысқартады, ұйықтау кешігуін жақсартады және осылайша ұйықтауды ұстап тұрудың орнына, ұйықтауға көмектеседі. Өте қысқа жойылма мерзіміне байланысты, залеплон ерте оянуды азайтуда тиімді болмауы мүмкін, бірақ түннің ортасында оянуды жеңілдету үшін қолданылуы мүмкін. Бензодиазепиндерге қарағанда, оның қолайлылығы бар және жанама әсерлері азырақ.

Арнайы популяциялар

Зелеплон қарт адамдарда ұзақ мерзімді қолдануға ұсынылмайды. Қарт адамдар зелеплонның когнитивтік бұзылыстар сияқты жағымсыз әсерлеріне көбірек сезімтал. Зелеплон қарт адамдарда жарақат алу қаупін арттыруы мүмкін. Жүктілік немесе бала емізу кезеңінде қолдануға болмайды, сондай-ақ алкоголь немесе есірткіге тәуелділік тарихы бар, психоздық аурулары немесе депрессиясы бар пациенттерге дәрігерлер ерекше назар қадаруы керек. Бұған қоса, кейбір мамандар осы препараттарды ұзақ мерзімді қолданудың тиімділігі мен қауіпсіздігін толық зерттеу қажет деп санайды, бірақ ұзақ қолдану адамға тікелей зиян келтіретінін көрсететін нақты дәлелдер жоқ.

Жағымсыз әсерлер

Залеплонның қолайсыз әсерлері бензодиазепиндердің қолайсыз әсерлеріне ұқсас, бірақ ертеңгі күні седацияның деңгейі төмендеу. Екі зерттеуде залеплон қолдану қазіргі нарықтағы басқа ұйықтау дәрілерімен салыстырғанда жол-көлік оқиғаларының көбеюіне әкелмейтіні анықталды. Ұйықтау таблеткалары, оның ішінде залеплон, өлім қаупінің жоғарылауымен байланысты. Кейбір мәліметтер залеплонның басқа бензодиазепиндерге немесе Z-дәрілерімен салыстырғанда химиялық тұрғыдан аз күшті екенін және кері әсерлердің азырақ болатынын көрсетеді.

Өзара әрекеттесулер

CYP3A4 бауыр ферменті – залеплонның шағын метаболизмі жолы, препараттың шамамен 9% метаболизденеді. Алдегид оксидазаның әлсіз тежегіші болып табылатын дифенгидрамин, залеплонның фармакокинетикасына әсер ететіндей дәлелдеме жоқ. Залеплон – GABAA рецепторларының оң модуляторлық орындарына жоғары сәйкес келетін лиганд, ол орталық нерв жүйесіндегі нейротрансмиссияның ГАМК-ергиялық тежелуін күшейтеді. Өте қысқа жартылай ыдырау кезеңі залеплонға басқа гипнотиктерге қарағанда ерекше артықшылық береді, себебі ол келесі күні жүргізу және басқа да нәтижеге байланысты дағдыларға қалдық әсер етпейді. Ұйқы архитектурасын бұзатын бензодиазепиндер мен зопиклоннан өзгеше, залеплон ұйқыны қалыпты ұйқы архитектурасын бұзбай шақырады. Бензодиазепиндерді залеплонмен немесе золпидем, зопиклон және эзопиклон сияқты басқа Z препараттарымен салыстырған рандомизацияланған, бақыланатын клиникалық сынақтардың мета-талдауы, залеплон мен бензодиазепиндердің ұйықтауға кеткен уақыт, ұйқының жалпы ұзақтығы, ояну саны, ұйқы сапасы, қолайсыз әсерлер, төзімділік, қайта ұйқысыздық және күндізгі сергектік тұрғысынан айқын және тұрақты айырмашылықтарын көрсетпеді. Залеплон ұйқысыздықты емдеуге арналған ультрақысқа әрекетті седативтік гипнотик препарат ретінде қарастырылуы керек. Залеплон δ жиілік диапазонында ЭЭГ қуат тығыздығын арттырады және θ жиілік диапазонындағы энергияны төмендетеді.

Фармакокинетика

Залеплон негізінен альдегид оксидаза арқылы 5-оксозалеплонға метаболизденеді, ал оның жартылай ыдырау мерзімі альдегид оксидазасын тежеуші немесе ынталандырушы заттардың әсерінен өзгеруі мүмкін. Зәр талдауына сәйкес, залеплонның шамамен 9% CYP3A4 арқылы метаболизденіп, дезэтилзалеплонға айналады, ал дезэтилзалеплон альдегид оксидаза арқылы жылдам метаболизденіп, 5-оксодезэтилзалеплонға айналады. Таза залеплон қатты күйде ақ немесе ақшыл түсті ұнтақ болып табылады, суда өте аз ериді, сондай-ақ этанол мен пропиленгликолда да аз ериді. Синтез 3-ацетилацетанилидті (1) N,N-диметилформамид диметил ацеталымен (DMFDMA) конденсациялаудан басталады, нәтижесінде энеамид (2) пайда болады. Анилидтік азот содан кейін натрий гидриді және этил йодид арқылы алкилденіп, 3 қосылысын береді. 3-амино-4-цианопиразолмен конденсацияның алғашқы қадамы энеамидтік функцияға қосылу-жою реакциясының тізбегі арқылы 5 сияқты уақытша аралық затты құру ретінде көрінеді. Циклданудан кейін біріккен пиримидин сақинасы қалыптасып, залеплон (6) алынады.

Рекреациялық пайдалану

Залеплон рекреациялық қолданысқа жарайтын дәрі болуы мүмкін және бензодиазепин мен бензодиазепинге ұқсас ұйықтау дәрілеріне тәуелділік тудыру қабілетімен бірдей екені анықталды. Кейбір адамдар әсерін тезірек сезіну үшін, мысалы, мұрынға шашу (инсуфляция) сияқты, дәрігердің тағайындаған тәсілінен өзгеше жолмен қолданады. Алдынғы есте сақтау жоғалу (антероградты амнезия) пайда болуы мүмкін, бұл адамға қабылдаған залеплон мөлшерін ұмыттырып, жоспарлағаннан артық дәрі ішуге әкелуі мүмкін.

Әуе қатынасы пайдалануы

Федералды авиация басқармасы залеплонды 12 сағаттық күту мерзімімен және аптасына екі реттен аспайтын жиілікте қолдануға рұқсат береді, бұл оны қолданғаннан кейін ең қысқа рұқсат етілген күту мерзіміне ие ұйқы дәрісіне айналдырады. 24 сағаттық ең қысқа екінші кезеңге зольпидем мен рамельтеон жатады. "Қолдануға болмайтын" гипноздық препараттар ретінде темазепам мен зольпидем қолданылады, олардың екеуі де ұзақ міндетті сауығу кезеңін талап етеді.