Кіріспе

Алабама штатының аймағы, бастапқыда қара топырақтан аталған. Қара белдеу – АҚШ-тың Алабама штатының аймағы. Бұл термин бастапқыда аймақтың бай, қара топырағын білдірді, оның көп бөлігі Vertisols топырақ тобына жатады. 19-шы ғасырда, аймақ мақта плантациялары үшін дамыған кезде, термин қосымша мағынаға ие болды, онда жұмысшылар – құл африкалық американдықтар еді. Америка Азамат соғысынан кейін көптеген бостандыққа шыққандар осы аймақта жалға алушы және бөліскен шаруалар ретінде қалды, көптеген округтерде халықтың басым бөлігін құрады. "Қара белдеудің" физикалық географиясы, осы мақтаға тәуелді аймақтың тарихымен байланысты, Оңтүстік АҚШ-тың әлдеқайда кеңірек аймағын қамтиды, Делавэрден Техасқа дейін созылады, бірақ Грузия, Алабама, Миссисипи және Луизиананың жоталы аймақтарындағы Қара белдеуге ортасталған. Антебеллум және Джим Кроу дәуірлерінде Қара белдеудің ақ элитасы Алабама штатының саясатына 1960 жылдарға дейін үстемдік етті, бұл тенденция қазірге дейін сақталып келеді. Басқа оңтүстік штаттарындағыдай, Алабама штатының ақ нәсілділер басымдығымен құрылған заң шығарушы органы сайлауға тіркелуге кедергі келтіретін заңдар мен конституция қабылдады, нәтижесінде көптеген қара және кедей ақ адамдар сайлау құқығынан айырылды. Штаттық заң шығарушы орган 1901 жылдан кейін АҚШ Жоғарғы Сотының 1960 жылдардағы бұйрығына дейін конгрестік және штаттық сайлау округтерін қайта бөлуді жүргізбеді. Ақ ауылдық элита, қалалардың өркендеуіне қарамастан, Бирмингем сияқты өнеркәсіптік қалалардың дамуына қарамастан, штаттағы үстемдігін сақтап келді. Монтгомери – Қара белдеудегі ең ірі қала, 1846 жылдан бері Алабама штатының астанасы болып табылады. Монтгомери, Сельма және Қара белдеудің басқа да аймақтары 1954 жылдан 1968 жылға дейінгі азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде афроамерикандық қоғамдық белсенділіктің маңызды орталықтары болды. 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заңға сәйкес қара халықтың сайлау құқығын қайта иеленуінен кейін, олар көбінесе Демократиялық партия кандидаттарын қолдады. Штаттың ақ халық басымдығымен қамтылған аймақтарында, 20-шы ғасырдың соңынан бері консерваторлар Демократиялық партиядан Республикалық партияға көшті. Алабаманың Қара белдеуі ұлттық мұра аймағы 2022 жылы ұлттық мұра аймақтары туралы заңмен құрылды және 2023 жылдың 6 қаңтарында президент Джо Байден қол қойды. Ұлттық мұра аймағы 19 округтегі қара халықтың тарихына, азаматтық құқықтар қозғалысына байланысты тарихи орындарды сақтауға және туризмді дамытуға көмектеседі.

Геология

Аймақтың астында, бор кезеңіне жататын Сельма тобының бор тақтасының үстінде қалыптасқан, құнарлы, қара топырақтың жұқа қабаты жатыр.

Тарих

Судың сенімді көзі болмағандықтан, алғашқы қоныс аударушылар белдеудегі қара топырақты өңдеуден аулақ болды. 1830 жылдары басталып, Үндістерді қоныстан шығарудан кейін, мақта плантациялары дамыды, олар Алабаманың ең ірі байлық көзіне айналған тауарлық өнімді өндірді. Америка Азамат соғысына дейін осы плантацияларда мыңдаған африкалық-американдық құлдар жұмыс істеді. Қара белдеу аймағы штаттағы ең жоғары халық тығыздығына ие болды және халқының көп бөлігі афроамерикандықтардан тұрды. Ақ плантаторлар және Қара белдеуден сайланған өкілдері мақта дәуірінде штаттық заң шығарушы органда саяси билікті орнатты. Ақ ауылдық элита штат көбірек қалаланған және өнеркәсіптік экономиканы дамыта бастағаннан кейін де үстемдігін ұзақ сақтап келді. Штаттық заң шығарушы орган 1901 жылдан 1972 жылға дейін халық санының өзгеруін және қалалық аймақтардың өсуін ескермей, аудандарды қайта бөлмелемеді. Бұл өзгеріс федералды соттың, Бейкерге қарсы Карр (1964) сияқты маңызды істерден кейінгі бұйрығымен ғана жүзеге асты. Штаттың ең ірі және ең өнеркәсіптік дамыған қаласы – Бірмингемнің тұрғындары, ақ және қара нәсілділер, ондаған жылдар бойы штаттық заң шығарушы органда жеткіліксіз өкілдік етілді. Қара белдеудің ең ірі қаласы Монтгомери 1846 жылы Алабаманың астанасы болып бекітілді. Алабама құлдар сақталған штаттардың географиялық орталығы болғандықтан, Монтгомери Америка Конфедерациясының алғашқы астанасы ретінде де тағайындалды. Аймақ Азамат соғысы кезінде майданнан алыс болғандықтан, соғыстың көптеген салдарынан сақталды. XIX ғасыр плантаторларының грек стиліндегі сарайларының көптеген үйлері, сондай-ақ плантациялардағы құлдардың тұрған жерлері бүгінге дейін сақталған. Демополистегі Гейнсвуд және Гринсборо қаласындағы Магнолия Гров саяхатшыларға ашық. Азат етілген құлдардың көптеген ұрпақтары азаттыққа қол жеткізгеннен кейін де жалға берілетін шаруалар мен жұмысшылар болып жұмыс істеді, бірақ көптегендері округтер арасында көшіп, қалаларға қоныстанды немесе басқа мүмкіндіктерді іздеп штаттан кетті. 1910-1920 жылдары мақта дақылдарына бұршақ қоңызының шабуылы көптеген егістерді және плантациялық жүйені жойды, бірақ мақта экономикасының әсері әлі де байқалады. Линчтерден және әлеуметтік қысымнан құтылу үшін, сондай-ақ бұршақ қоңызының таралуы мен ауыл шаруашылығының механикаландырылуынан кейін мыңдаған афроамерикандықтар Алабамадан Солтүстік және Орта Батыстың өнеркәсіптік қалаларына 20 ғасырдың бірінші жартысындағы Ұлы көші-қон кезінде кетті. Бірақ афроамерикандықтар ауылдық Қара белдеу округтерінде халықтың көп бөлігін құрай береді. Бүгінде "Қара белдеу" термині көбінесе ғалымдар мен БАҚ-та геологиялық сипаттама ретінде қолданылады. Азаматтық құқық қозғалысының маңызды оқиғалары Алабама штатының Қара белдеуінде болды. Олардың ішінде Роза Паркстің автобуста орын беруден бас тартуы, осыдан Монтгомери автобусын бойкоттау басталып, 1965 жылғы Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулер және Сельмадағы сайлаушыларды тіркеу реформалары, афроамерикандықтарға дауыс беруге мүмкіндік беру (Дауыс беру құқығы туралы заңға қараңыз) кірді. 19 ғасырдың соңында консервативті ақ демократтар штатта саяси билікті қайта иеленгеннен кейін олардың сайлау құқығынан айырылғандары мәлім болды. Ақ американдықтар сайлауға тіркелуді және дауыс беруді соншалықты қиындатқандықтан, көптеген қара және кедей ақ американдықтар ондаған жылдар бойы саяси жүйеден шеттетілді. Бүгінде Алабаманың ауылдық Қара белдеуіне АҚШ-тың ең кедей округтері кіреді. Кедейліктің жоғары деңгейімен қатар, аймақта халық санының төмендеуі, негізінен ауыл шаруашылығы ландшафты, төмен халық тығыздығы, жоғары жұмыссыздық, білім мен медициналық көмекке қолжетімділіктің төмендігі, нашар тұрғын үйлер және қылмыстың жоғары деңгейі байқалады.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша Алабама штатының 18 округтан тұратын Қара белдеу аймағында 589 041 адам (штаттың жалпы халқының 13,25%) тұрды. Аймақта 226 191 үй шаруашылығы және 153 357 отбасы тіркелді. Қара белдеу аймағының этникалық құрамы: 52,24% афроамерикандықтар (307 734 адам), 45,87% ақтар (270 175 адам), 0,25% американдық индейлер (1472 адам), 0,52% азиялықтар (3067 адам), 0,03% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер (153 адам), 0,31% басқа этникалық топтар (1850 адам) және 0,78% екі немесе одан көп этникалық топқа жататындар (4590 адам). Халықтың 1,09% -ын испаниялық немесе латын американдықтары құрады (6404 адам). Қара белдеу аймағындағы үй шаруашылығының орташа табысы 27 130 АҚШ доллары, ал отбасының орташа табысы 35 698 АҚШ доллары болды. Ер адамдардың орташа табысы 32 226 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 021 долларға тең. Аймақтың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 633 долларды құрады. 2007 жылдың 1 шілдесіндегі АҚШ халық санағы бюросының бағалауынша, аймақтың халқы 575 783 адамды құрады, бұл 2000 жылдан бері 2,25% төмендеуді көрсетеді.

Саясат

XX ғасыр мен XXI ғасырдың басындағы сайлау карталарында, сайлаушылардың Демократиялық партияға берген мызғымайтын қолдауының арқасында Қара белдеу "көк белдеу" ретінде көрсетілген. Бірмингем қаласының бір бөлігін есептемегенде, Алабама штатының 7-ші округінің шекарасы Қара белдеудің батыс аймағымен шамамен сәйкес келеді. Терри Сеуэлл (D) қазіргі уақытта АҚШ Өкілдер палатасында осы округтің өкілі болып табылады.