Кіріспе

Жапон мифологиясындағы құдай Умисачи Хико (海佐知毘古/海幸彦) – жапон мифологиясы мен халық ертегілерінде теңіздің молшылығының және соқыр балықшының құдайы. «Кодзикиде» ол Ходери но микото (火照命) деп, ал «Нихон Шокиде» Хо но сусори но микото (火闌降命) немесе Хо но сусери но микото (火酢芹命) деп аталады. Жапон мифологиясында ол кіші інісі Ямасачи Хико (Хоори)мен бірге келеді. Ол кіші інісіне балық аулауға арналған сымды қарызға бергенімен, інісі оны теңізде жоғалтып алады. Ходери сымды қайтаруды талап етеді, ешқандай өтемақыны қабылдамайды. Кейін Ходери, Хоориге (ол сиқырлы маржанмен толқындарды басқаруды үйренген) шабуыл жасағаннан кейін жеңіліп, кіші інісіне мәңгі қызмет етуге ант етеді.

Шежіресі

Кодзикиге сәйкес, Умисачи хико немесе Ходери ("От сәулесі") – Ниниги құдайы мен гүл ханшайымы Коноханасакуя-химэнің тұңғыш ұлы, ол бір жүктілікте үш балаға туды. Нихон Шокиде үштіктердің тууы бірнеше рет қайталанып, есімдері әртүрлі жазылған. Басты мәтінде үлкен бала бір жерде Хо но сусори но микото (火闌降[命]) деп, ал екінші жерде Хо но сусери (火酢芹[命]) деп көрсетілген. Қайсысы болса да, Хо но сусери "теңізден сыйлық алған" деп сипатталады. Нихон Шокидегі бір дерек оны ортаншы бала деп айтады. Гүл ханшайымы Коноханасакуя-химэ, соның ішінде Каму Ата Цу Химе (神阿多都比売) деген атпен де белгілі, Нинигимен некелескеннен кейін бір күннен соң жүкті екенін жариялады. Ниниги бұл баланың өзінен (аспандық ұлдан) емес, жер құдайларының (куни цу ками) бірінен туғанын күдіктенді. Бұл күдікке ашуланған ханшайым, әкесін анықтау үшін отқа сынаудан өтуге бел буды: ол өзін босандыру үйіне қамап, өртеп жіберетінін мәлімдеді, және егер бала Нинигинің тұқымынан болмаса, ешқайсысы тірі қалмайтынын айтты. Үш бала дені сау дүниеге келді, бірақ олар әртүрлі уақытта туды, ал оттың ең күшті болған сәтінде туған үлкені Ходери, яғни "От сәулесі" (Кодзики бойынша айтуынша) аталды, және бұрын айтқандай, Хо но сусори деген басқа атпен де танылды, бұл, мүмкін, "жалынды етек" дегенді білдіреді. Ходери осы ежелгі жылнамаларда Ака (Сацума және Осуми провинциялары) хаято тайпасының атасы ретінде жазылған.

Оқиға желісі

Ходери ағасы Хуримен бірге әдемі жігіт болып өсті. Әкесі Ниниги үлкен ұлы Ходериге теңіздің ырысымен бірге сиқырлы ілгек, ал кіші ұлы Хуриге сиқырлы садақ сыйлады. Осылайша, екеуі де өз ісінде табысқа жетер еді. Ходери сиқырлы ілгекпен күнінің көп бөлігін балық аулауға жұмсады, ол бұл істе өте шебер болды. Бірақ Ходери ағасы Хуридің қабілетімен орманға барып, жаңбыр болсын, күн болсын аң аулай алатынын көрді. Ал ол жаңбыр немесе қатты ауа райында қайығымен теңізге шыға алмайтын еді. Ходериді қызғаныш билеп алды, ол ағасының екі сыйлықтың жақсысын алғанын, ал өзі үлкен болғандықтан, үлкен сыйлыққа лайық екенін талап етті. Ходери Хуримен сыйлықтарын алмастыруды талап етті. Осылайша, ол садақты алып аңшы болып, ал Хури ілгекті алып балықшы болып, бақытсыздыққа ұшырар еді. Хури ағасының көңілін көтеру үшін сыйлықтарды алмастыруға келісті. Ходери тауларда аң аулап жүргенде, Хури күні бойы балық аулады, бірақ нашар балықшы екенін көрсетті. Ол тіпті ағасының сиқырлы ілгегін жоғалтып алды. Ал Ходери орманды сиқырлы садақпен аң аулаумен өткізді, бірақ садақтан атып шығарған жебесі нысанаға тимейтін. Көңілі қалған және ашуланған Ходери сыйлықтарын иесіне қайтаруды талап етті. Хури ағасына сиқырлы ілгегін жоғалтып алғанын айтты. Бұл жаңалықты естіген Ходери қатты ашуланып, ағасынан ілгекті тауып қайтаруын талап етті. Хури ағасының ілгегін таба алмады, сондықтан өзі сүйіп жүрген қылышын алып, оны көптеген бөліктерге бөлді. Осы қылыш сынықтарынан Хури 500 балық аулау ілгегін жасап, ағасына сыйлады. Бірақ Ходери сиқырлы ілгегін таппай қалғандықтан, ашуы одан да күшейді. Егер ол ілгекті таппаса, бауырын өлтіретінін айтып қорқытты. Ағасының сиқырлы ілгегін іздеп жүргенде, ол теңіздің қамы Оватацуми но Камидің қызы, әдемі принцесса Тойотама Химеге ғашық болып, оны әйелі етіп алды. Хури ағасымен болған жағдайды қайын атасына түсіндірді. Оватацуми но Ками теңіздегі барлық балықтарды сарайына шақырып, Хури үшін жоғалған ілгекті тапты. Оватацуми но Ками жаңа күйеу баласына екі бағалы тас сыйлады: біреуі толқындарды көтеруге, екіншісі төмендетуге арналған. Ал ілгектің иесіне бақытсыздық әкелетін сиқырлы лағым жасады. Ходери ағасының үйге келгенін көргенде, оған шабуыл жасады. Хури оған қарсы тұрып, толқындарды көтеретін бағалы тасын қолданып, оны суға батыруға тырысты. Суға батып бара жатқан Ходери бауырынан өмірін сақтап қалуын өтінді. Сонда Хури екінші бағалы тасты пайдаланып, толқындарды төмендетіп, ағасының өмірін құтқарып қалды. Хуридің құтқаруынан кейін Ходери ағасына өзінің және ұрпақтарының Хури мен оның балаларына мәңгілік қызмет ететініне ант берді. Ходеридің ұрпақтары – бүгінге дейін сарайды күзетіп жүрген Хаято тайпасы.