Кіріспе

Мавританияның патшайымы, б.з.д. 25-5 жылдар аралығында. Мысыр патшасы Клеопатра VII және Марк Антонийдің қызы Клеопатра Селена – грек Птолемейлік патшайым Клеопатра VII мен римдік триумвир Марк Антонийдің жалғыз қызы. Антиохия және Александриядағы сыйлықтарда ол Киренаика мен Ливияның патшайымы атанды. Антоний мен Клеопатраның Актиум шайқасында жеңіліске ұшырағаннан және б.з.д. 30 жылы Мысырда өз-өзіне қол жұмсағаннан кейін Селена мен оның бауырлары Римге әкелінді және Октавианның қарындасы, Октавия кішінің үйіне орналастырылды, ол оның әкесінің бұрынғы әйелі болған. Селена Нумидия және Мавритания патшасы Джуба II-ге үйленді. Ол Мавританияның үкіметтік шешімдеріне, әсіресе сауда және құрылыс жобаларына зор ықпал етті. Олардың билігі тұсында ел өте байыды. Олардың ұлы және мұрагері – Мавритания патшасы Птолемей. Олардың немересі Друзилла арқылы Птолемей әулеті римдік ақсүйектермен көптеген буын бойы араласып, бірікті.

Балалық шақ

Клеопатра Селена шамамен б.з.д. 40 жылы Египетте, патшайым Клеопатра VII-нің жалғыз қызы ретінде дүниеге келді. Оның екінші аты ("ай" көне грек тілінде) оның егіз інісі Александр Гелиос ("күн" көне грек тілінде) есімдеріне қарама-қарсы келеді. Ол Александрияда Птолемей ханшайымына лайық тәрбиеленіп, жоғары білім алды. Егіздерді әкесі, Триумвир Марк Антоний, б.з.д. 37 жылы анасымен саяси кездесу кезінде ресми түрде мойындады. Олардың кіші інісі Птолемей Антоний Филадельфос шамамен бір жылдан кейін дүниеге келді. Анасы Селенаның үлкен жартылай бауыры Кесарионға, яғни Клеопатра мен Юлий Цезардың ұлына үйленуін жоспарлаған. Келесі екі жыл ішінде Антоний Клеопатраға және олардың балаларына триумвирлік билігімен үлкен жерлер сыйлады. Б.з.д. 34 жылы Александриялық сыйлықтар кезінде, көпшілік ерлі-зайыптылардың күміс платформада алтын тақтарда отырғанын, ал олардың төменінен кішірек тақтарда Цезарь, Клеопатра Селена, Александр Гелиос және Птолемей Филадельф отырғанын көру үшін жиналды. Антоний Клеопатраны Патшалар патшайымы деп жариялады, Цезарьді Юлий Цезардың нағыз ұлы және Мысыр патшасы деп жариялады, содан кейін Селена мен оның бауырларына өздерінің патшалықтарын сыйлады. Ол Киренаика мен Ливияны билеушісі болды. Балалардың ешқайсысы өздерінің жерлерін басқаруға жеткілікті жаста болған жоқ, бірақ олардың ата-аналары болашақта солай етуді ниеттенгендері анық болды. Бұл оқиға, сондай-ақ Антонийдің Клеопатрамен некелесуі және Октавианның (болашақ Рим императоры Цезарь Августың) үлкен әпкесі Кіші Октавиямен ажырасуы, Рим Республикасының соңғы соғысына әкелген шешуші кезең болды. Б.з.д. 31 жылы Актиум шайқасында Антоний мен Клеопатра Октавианнан жеңіліске ұшырады. Б.з.д. 30 жылы Октавиан Мысырға келген кезде, ерлі-зайыптылар балаларын жіберді. Кесарион Үндістанға аттанды, бірақ жолда оның тәрбиешісі сатқындық жасап, римдік әскерлер ұстап алып, өлім жазасын берді. Клеопатра Селена, Александр Гелиос және Птолемей Филадельфос оңтүстікке, Фиваға жіберілді, бірақ жолшыбай римдік сарбаздар ұстап алып, Александрияға қайтарды. Осы уақытта Октавиан әскерімен Мысырға басып кірген кезде олардың ата-аналары өз-өзіне қол жұмсады. Анасы Клеопатра VII мен үлкен жартылай бауыры Кесарионның өлімі Селена мен Александрды Мысыр тағының номиналды мұрагерлері ретінде қалдырды, екі аптадан кейін патшалық Рим империясына ресми түрде қосылды, Птолемей әулетінің және фараондық Мысырдың соңына сызық салды.

Римдегі өмір

Октавиан Римге оралғанда, ол тұтқынға алынған Клеопатра Селенаны және оның тірі қалған бауырларын да тұтқын ретінде әкелді. Мысырды бағындырғанын тойлап өткізген жеңіс шеруінде, ол егіздерді алтын зымқырындармен ай және күндей киіндіріп, анасының қолында аспи ұстаған бейнесінің артынан шығарды. Зымқырындар соншалықты ауыр болғандықтан, балалар оларда жүре алмады, бұл римдік көрермендердің көптеген адамдарынан күтпеген қайырымдылық сезімін тудырды. Мысыр тәуелсіз мемлекет ретінде өмір сүруін тоқтатқаннан кейін, Селена мен оның бауырларымен не істеу керектігі мәселесі туындады. Ешқандай тірі туысы қалмағандықтан, балаларға қамқорлық жасау жауапкершілігі Августқа жүктелді, ол өз кезегінде оларды Октавияға Палатин төбесіндегі үйінде тәрбиелеуге тапсырды. Олардың арасында әкелерінің марқұм әйелі Фулвиядан туған ағасы Іул Антоний, әкелерінің Октавиядан туған екі қарындасы Антония, сондай-ақ Октавияның бұрынғы некеден туған үлкен балалары – Марк Клавдий Марцелл және оның екі қарындасы Клаудия Марцелла Үлкен және Клаудия Марцелла Кіші де болды. Клеопатра Селена – Птолемей әулетінің тірі қалған жалғыз өкілі. Оның бауырлары туралы тарихи деректерде ешқандай мәлімет жоқ, олар аурудан немесе кісі өлтіруден қайтыс болған деп есептеледі.

Экономика

Клеопатра Мавритания саудасын қолдады. Патшалық Жерорта теңізі аймағында, әсіресе Испания және Италиямен маңызды экспортты дамытты. Олардың өнімдеріне балық, жүзім, інжу-маржан, інжір, астық, ағаштан жасалған жиһаз және моллюскалардан алынған қызғылт түсті бояу кірді. Тингис (қазіргі Танжер) қаласы Геркулес тіректерінде (қазіргі Гибралтар бұғазында) маңызды сауда орталығына айналды. Мавритания монеталарының құндылығы мен сапасы Рим империясының барлық аймақтарында танылды.

Құрылыс жобалары

Клеопатраның сәулет өнерін қолдауы – эллинистік стиль мен римдік стиль арасындағы кезеңдік өзгерісті көрсетеді. Кесария мен Волубилис қалаларындағы құрылыс және мүсін жасау жобалары ежелгі Мысыр, грек және рим сәулет өнерінің үйлесімін танытады. Бұл құрылыстардың арасында Александрия Фарсының үлгісінде салынған маяк, теңіз жағасында орналасқан патша сарайы және римдік және мысырлық құдайларға арналған көптеген храмдар болды. Оның анасының мұрасын белсенді түрде насихаттауы, замандас Август өлеңдерінде таратылған теріс бейнеге қатысты күрт қайшылықты құрады.

Мұра

Клеопатраның күйеуі мен ұлы Птолемей одан кейін өмір сүрді, олар 23 жылы Джуба қайтыс болғанға дейін Мавританияны бірге басқарды. Птолемей 40 жылға дейін билік жүргізді, сосын оны анасының үлкен немере інісі, император Калигула өлтірді, ол Мавританияның байлығына қызғанышпен қарады. Калигуланың мұрагері, император Клавдий, Птолемейдің мұрагерлері болмағанын пайдаланып, Мавританияны Рим провинциялары – Мавритания Цезаренсис және Мавритания Тингитанаға айналдырды. Осыдан кейін Клеопатра, Джуба және Птолемей көбінесе ұмытылды. Клеопатра Селена Филис Т. Смиттің "Палатин төбесінің қыздары" романының маңызды кейіпкері. 2016 жылы жарық көрген осы романның үшінші бөлімінде өзін Патра деп атайтын кейіпкер, қазіргі заманда өмір сүретін вампир ретінде бейнеленеді және ол романның қарсыласы болып табылады. Клеопатра Селена 2023 жылы Ұлыбританиядағы Sky History және АҚШ-тағы Curiosity Stream телеарналарында көрсетілген "Ежелгі Египет патшайымдары" деректі-ойындық телесериалының "Клеопатраның қызы" атты эпизодының тақырыбы болды. Ол бала және ересек ретінде тиісінше Фатима Езахра Фатих және Дайана Мадейрамен бейнеленді.