Кіріспе
Британдық философ Дженифер Хорнсби, FBA (1951 жылы туған) – сана, іс-қимыл, тіл философиясымен қатар феминистік философия саласындағы британдық философ. Қазіргі уақытта ол Лондон университетінің Биркбек философия мектебінде профессор қызметін атқарады. Ол қазіргі аналитикалық философиядағы дәстүрлі көзқарастарға қарсы шығуымен және порнографияның әсерін зерттеу үшін Дж. Л. Остиннің сөйлеу актілері теориясын пайдалануымен белгілі.
Jennifer Hornsby, FBA (born 1951) is a British philosopher with interests in the philosophies of mind, action, language, as well as feminist philosophy. She is currently a professor at the School of Philosophy, Birkbeck, University of London. She is well known for her opposition to orthodoxy in current analytic philosophy of mind, and for her use of J. L. Austin's Speech Act Theory to look at the effects of pornography.
Білім және мансап
Хорнсби Бернард Уильямстың жетекшілігімен Кембридж университетінен философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды. Ол сонымен қатар Оксфордтан бакалавр (BA) және Лондоннан философия магистрі (MPhil) дәрежелерін алды. 17 жыл Оксфорд университетінде сабақ бергеннен кейін ол Лондонның Бёркбек колледжіне көшті. 1996-1997 жылдары Аристотель қоғамының президенті қызметін атқарды.
Философиялық еңбектері
Хорнсбидің жұмысы негізінен сана философиясы, іс-қимыл, тіл және феминистік философия салаларына қатысты.
Іс-шаралар
Хорнсбидің әрекет теориясына Дональд Дэвидсонның философиясы зор ықпал етеді. "Әрекеттер" (1980) кітабында ол әрекеттер – тері бетінің астында жүз беретін оқиғалар деп тұжырымдайды. Бұл пікір "барлық әрекеттер – дене қозғалысы" деген қағидадағы екіұштылыққа негізделген. Бұл екіұштылықтың себебі "қозғалу" сөзінің транзитивті немесе интранзитивті етістік ретінде қолданылу мүмкіндігінде. Сондықтан, мұндай етістіктерді қамтитын сөз тіркестері де екіұшты: мысалы, "тудың қозғалысы" сөйлемі, біреудің туды жылжыту әрекетіне, немесе тудың өзінің қозғалысына қатысты болуы мүмкін. Біз біреудің не істегені туралы сұраққа жауап берерде әрдайым транзитивті етістіктерді қолданамыз, мысалы, "Джек қолын қозғады", ал "Джек қолы қозғалды" демейміз (егер соңғысы біріншісінің дұрыс екенін білдірмесе). Осылайша, "барлық әрекеттер – дене қозғалысы" деген қағида тек "қозғалыс" сөзі транзитивті мағынада қолданылса ғана дұрыс. Осы екіұштылықты ескерген Хорнсби, егер A VT B болса, онда A B-ны VI етіп тудырады ("T" және "I" әрі қарай транзитивті және интранзитивті қолданыстарды ажырату үшін қолданылады) дейді. Егер Джек байрақты көтерсе (T), онда ол байрақтың көтерілуіне (I) себеп болды. Себеп пен нәтиже ерекше болу керек болғандықтан, Джек қолын көтеруі (T) мен Джек қолының көтерілуі (I) арасын да ажыратуымыз керек, ал біріншісі екіншісіне себеп. Демек, әрекеттер – дене қозғалыстары (T), олар дене қозғалыстарын (I) тудырады. Соңғы қадам – физиологиядан білетінімізді айту, дене қозғалыстарының себептері терінің астында болатын оқиғалар. Сондықтан, әрекеттер тері бетінің астында жүзеге асады. Бұл тұжырым басқа бір тұжырыммен біріктіріледі: "негізгі" мағынасындағы әрекеттің ең негізгі сипаттамасы – тырысу. Бұл оқиғаларды жекелендірудің кең мағыналы көзқарасынан туындайды, оған сәйкес оқиғалар – көптеген жолдармен сипатталатын мәліметтер. Сипаттамалар сипатталатын оқиғаның нәтижесіне байланысты ерекшеленеді, осыған орай олар таңдалады. Мысалы, есікті қатты жабу оқиғасы мен мысықты ояту оқиғасы бірдей болуы мүмкін. Бірінші сипаттама оқиғаны есіктің жабылуына байланысты анықтайды. Екінші сипаттама оқиғаны мысықтың оянуына байланысты анықтайды. Сұрақ мынадай: әрекеттер болып табылатын оқиғаларды қандай да бір нәтижелерге сілтеме жасамай анықтап алуға бола ма? Хорнсбидің жауабы – әрекеттерді тырысу ретінде сипаттауға болады. Мен қолымды көтеруге тырысамын, егер сәтті болсам, қолым көтеріледі. (Дегенмен, барлық тырысулар әрекет емес екенін ескеру керек, тек табыстылары ғана.)
Құрметтер
Хорнсби Норвегия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі. 2017 жылдың шілдесінде ол Ұлыбританияның гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар ұлттық академиясы – Британ академиясының (FBA) мүшесі болып сайланды. 2018 жылдың сәуірінде Америка өнер және ғылым академиясының халықаралық құрметті мүшесі болып сайланды.
Ақыл және іс-әрекет
"Әрекеттегі аномалия", Дональд Дэвидсон философиясы, ред. Льюис Э. Ханн (Тірі философтар кітапханасы, Open Court, Чикаго, ИЛ, 1999), 623–36. "Жеке және жеке емес: Деннеттің бастапқы айырмашылығын қорғау", психологиялық түсіндірулер бойынша жаңа эсселер, ред. М. Элтон және Дж. Бермудес (Философиялық зерттеулердің арнайы саны), 2000, 6–24. "Агенттік және әрекеттер", Агенттік және әрекеттер, ред. Х. Стюард және Дж. Хайман (Кембридж университетінің баспасы, 2004), 1–23. "Шеттетуші агенттер", Табиғаттану мәселесі, ред. М. Де Каро және Д. Макартур (Гарвард университетінің баспасы, 2004), 173–87.
Тіл және феминизм
"Сөйлеу әрекеттері мен порнография", Әйелдер философиясы шолуы, 1993. Сюзан Дуйер редакторылығымен "Порнография мәселесі" кітабында қайта басылды (Wadsworth, 1995) 220–32. "Иллокуция және оның маңызы", "Сөз актісі теориясының негіздері: философиялық және лингвистикалық перспективалар" кітабында, ред. С. Л. Цохатзидис (Routledge) 1994, 187–207. "Күшінен айырылған сөйлеу", "Тіл, білім және шындық туралы феминистік көзқарас" (Философиялық тақырыптар 23.2) ред. С. Хаслангер (Арканзас университеті баспасы, 1995) 127–47. "Сөз бостандығы және иллокуция" (Рэй Лэнгтонмен бірге) Құқықтық теория 4 (1998): 21–37. "Тіл философиясындағы феминизм: коммуникативті сөз актілері", М. Фрикер және Дж. Хорнсби редакторылығымен "Философиядағы феминизмге арналған Кембридж жолдасы" (Cambridge University Press, 2000) 87–106. "Қалай ойлау керек – кемсітетін сөздер туралы", "Фигуративті тіл" (Midwest Studies in Philosophy, XXV), ред. П. Френч және Х. Уэттштейн (Blackwell Publishers, 2001) 128–41. "Сөз бостандығы және жек көру сөйлеуі: тіл және құқықтар", Р. Эгиди, М. Делл'Утри және М. Де Каро редакторылығымен "Нормативтілік, фактілер және құндылықтар" (Quodlibet, Macerata, 2003) 297–310.
Шындық пен метафизика
"Ақиқат: Тұлға теориясы", Аристотель қоғамының еңбектері 97 (1997) 1–24. Майкл Линчтің басып шығарған "Ақиқат" кітабында қайта басылды (MIT Press, 2001) 663–81. "Фактілермен жұмыс істеу", Стивен Нилдің "Фактілермен бетпе-бет" жөніндегі симпозиумында, "Философия және феноменологиялық зерттеулер" (жариялануға дайын, 2005). "Физикализм, тұжырымдамалық талдау және сенім актілері", Фрэнк Джексонның құрметіне арналған "Ақылдар, әлемдер және шарттылықтар: Мақалалар", ed. I. Равенскрофт (Оксфорд университетінің баспасы, жариялануға дайын [2005]). "Ақиқатты жасаушылықсыз ақиқат", "Ақиқатты жасаушылар", eds. Х. Биби және Дж. Додд (Оксфорд университетінің баспасы,