Жүруге көмектесетін құрал – жүргіш (walker) немесе тіреу құрылғысы. Қартаюға байланысты қиындықтарда тепе-теңдік сақтауға, жылдам жүруге көмектеседі. Тарихы, түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүруге көмектесетін құрал
An apparatus to help one walk
Жүруші (солтүстік америкалық ағылшын тілінде) немесе жүретін тіреу (британдық ағылшын тілінде) – жүру кезінде тепе-теңдікті немесе тұрақтылықты сақтауға көмектесетін құрылғы, көбінесе жасқа байланысты қозғалыс қабілетінің төмендеуіне, соның ішінде осалдыққа байланысты. Жүрушінің тағы бір жиі қолданылатын атауы – Zimmer (тіреу), Zimmer Biomet компаниясының тіркелген тауар белгісі, бұл компания мұндай құрылғылар мен буын алмастыруға арналған бөлшектердің ірі өндірушісі. Жүретін тіреулердің алдыңғы жағында екі дөңгелек болады, сонымен қатар үш немесе төрт дөңгелекті дөңгелекті жүрушілер де бар, олар роллатор деп те аталады. Жүрушілер 1950 жылдардың басында пайда бола бастады. АҚШ-тағы алғашқы патент 1953 жылы Ұлыбританияның Стретфорд қаласынан Уильям Криббс Роббқа 1949 жылдың тамызында британдық патент кеңсесіне тапсырылған "жүруге көмек" құрылғысы үшін берілді. Екі дөңгелекті нұсқаға 1957 жылдың мамырында АҚШ патенті берілді, ал "жүруші" деп аталған алғашқы дөңгелексіз дизайнды 1965 жылы Огайо штатының Цинциннати қаласынан Элмер Ф. Райс патенттеді. Қазіргі жүрушілерге ұқсайтын алғашқы жүруші 1970 жылы Калифорния штатының Ван-Найс қаласынан Альфред А. Смит патент алды. 2023 жылы сынақтан өткеннен кейін алғашқы ашық кодты жүрушінің дизайны жарияланды, оны төмен құнмен 3D принтерде цифрлық түрде көшіруге, жекешелендіруге және массасын 20%-ға азайтуға болады.
A walker (North American English) or walking frame (British English) is a device that gives support to maintain balance or stability while walking, most commonly due to age related mobility disability, including frailty. Another common equivalent term for a walker is a Zimmer (frame), a genericised trademark from Zimmer Biomet, a major manufacturer of such devices and joint replacement parts. Walking frames have two front wheels, and there are also wheeled walkers available having three or four wheels, also known as rollators. Walkers started appearing in the early 1950s. The first US patent was awarded in 1953 to William Cribbes Robb, of Stretford, UK, for a device called "walking aid", which had been filed with the British patent office in August 1949. Two variants with wheels were both awarded US patents in May 1957, and the first non wheeled design that was called a "walker" was patented in 1965 by Elmer F. Ries of Cincinnati, Ohio. The first walker to resemble modern walkers was patented in 1970 by Alfred A. Smith of Van Nuys, California. In 2023, designs for the first open source walker were released after testing that could be digitally replicated with a low cost 3D printer, customized and reduced mass by 20%.
Дизайн
Негізгі конструкция - бұл белге дейін жететін, шамамен 12 дюйм (30 см) тереңдікте және пайдаланушыдан сәл кеңірек жеңіл металл қаңқа. Жүруге көмектесетін құралдар балаларға арналған (педиатриялық) немесе семіз адамдарға арналған (бариатриялық) сияқты басқа да өлшемдерде болуы мүмкін. Қазіргі заманғы жүруге көмектесетін құралдардың биіктігі реттеледі және пайдаланушыға ыңғайлы биіктікте орнату керек, бірақ қолдарында сәл иілуді сақтауға мүмкіндік беруі тиіс. Бұл иілу қолмен жүргенде қолға қан ағынының қалыпты болуын қамтамасыз етеді. Жүруге көмектесетін құралды пайдаланатын адамның күші мен мүмкіндіктеріне байланысты алдыңғы екі тірегіне дөңгелектер орнатылуы немесе орнатылмауы мүмкін. Алдыңғы жағында дөңгелектері бар жүруге көмектесетін құралдың артқы тіректерінде роликтер немесе сырғанауға арналған элементтер жиі кездеседі; сонымен қатар, жабысқақ табаншақтар сияқты тіректерге жабысатын және сырғанауға бейімделген, сондай-ақ тесіктері бар теннис доптары да қатты ағаш, эпоксид және линолеум едендері бар мекемелерде қолданылады.
The basic design consists of a lightweight frame that is about waist high, approximately 12 inches (30 cm) deep and slightly wider than the user. Walkers are also available in other sizes such as pediatric (for children) or bariatric (for obese persons). Modern walkers are height adjustable and should be set at a height that is comfortable for the user, but will allow the user to maintain a slight bend in their arms. This bend is needed to allow for proper blood circulation through the arms as the walker is used. The front two legs of the walker may or may not have wheels attached, depending on the strength and abilities of the person using it. It is also common to see caster wheels or glides on the back legs of a walker with wheels on the front; additionally felt products adapted to glide with the legs such as adhesive feet, along with tennis balls with holes cut into them to place them onto the legs are also utilized on surfaces such as hardwood, epoxy and linoleum flooring common to institutions.
Қолдану
Адам алдынан және екі жағынан қоршаумен жүреді, ал қолдары қоршаудың үстінен ұстап қосымша қолдау көрсетеді. Дәстүр бойынша, жүргіш көтеріліп, пайдаланушының алдындағы аз қашықтыққа қойылады. Пайдаланушы содан кейін оған қадам басып, осы процесті қайталайды. Дөңгелектері мен сырғанауыштары бар жүргішті көтерудің орнына итеруге болады. Бұл жүргішті пайдалануды жеңілдетеді, себебі оны көтеру үшін қол күші қажет болмайды. Бұл қол күші аз адамдарға тиімді. Жүргішті көбінесе аяқ немесе арқа жарақатынан жазылып жатқандар қолданады. Оны жүру қиындықтары немесе шамалы тепе-теңдік бұзылыстары бар адамдар да жиі пайдаланады. Сонымен қатар, hemi walker – бұл дәстүрлі жүргіштен шамамен екі есе кішкентай, бір қолы немесе қолының қимылы шектеулі немесе жоқ адамдарға арналған. Бұл жүргіштер төрт тірегі бар таяққа (бір тірегі бар таяқтан өзгеше) қарағанда тұрақтырақ, бірақ оны пайдалана алатындарға дәстүрлі жүргіштердей кеңінен ұсынылмайды.
The person walks with the frame surrounding their front and sides and their hands provide additional support by holding on to the top of the sides of the frame. Traditionally, a walker is picked up and placed a short distance ahead of the user. The user then walks to it and repeats the process. With the use of wheels and glides, the user may push the walker ahead as opposed to picking it up. This makes for easier use of the walker, as it does not require the user to use their arms to lift the walker. This is beneficial for those with little arm strength. A walker is often used by those who are recuperating from leg or back injuries. It is also commonly used by persons having problems with walking or with mild balance problems. Also related is a hemi walker, a walker about half the size of a traditional walker which is intended for use by persons whose dexterity is limited or non existent in one hand or arm. These walkers are more stable than a quad cane (a cane with four points that touch the ground, as opposed to one), but are not recommended as highly as a traditional walker for those who can use it.
Қарақшалы гибрид
2012 жылы көмекші таяқ пен жүргіш арасындағы қашықтықты қысқарту мақсатында жасалған жүргіш-таяқ гибриді ұсынылды. Гибридтің екі тірегі бар, ол таяқтың бермейтін бүйірлік (оң-солға) қолдауды қамтамасыз етеді. Оны пайдаланушының алдына екі қолмен, жүргіш сияқты қолдануға болады, бұл таяққа қарағанда қолдау деңгейін жоғарылатады. Оны бір немесе екі қолмен, алдыңғы және бүйірлік жағынан қолдануға болады, сондай-ақ қабаттарға көтерілуге көмектеседі. Гибрид әдетте төрт тірегі бар және екі қолмен төрт бағытта қолдау беретін жүргіштің орнын басуға арналмаған.
A walker cane hybrid was introduced in 2012 designed to bridge the gap between an assistive cane and a walker. The hybrid has two legs which provide lateral (side to side) support which a cane does not. It can be used with two hands in front of the user, similar to a walker, and provides an increased level of support compared with a cane. It can be adjusted for use with either one or two hands, at the front and at the side, as well as a stair climbing assistant. The hybrid is not designed to replace a walker which normally has four legs and provides four way support using both hands.
Роликтер
Жүргіштерге қатысты тағы бір тәсіл – 1978 жылы швед Айна Вифальк ойлап тапқан рольлятор, оны дөңгелекті жүргіш деп те атайды. Вифальк полиомиелитпен ауырған. Бастапқыда бұл өнімнің фирмалық атауы болғанмен, "рольлятор" көптеген елдерде дөңгелекті жүргіштердің жалпылама атауына айналды және бірнеше еуропалық елде ең көп қолданылатын жүргіш түрі болып табылады. Рольлятор үш немесе төрт үлкен дөңгелектен, тұтқалардан және пайдаланушыға қажет болғанда тоқтап, демалуға мүмкіндік беретін орнатылған орындықтан тұрады. Рольляторлар көбінесе сауда сөмкесімен де жабдықталады. Рольляторлар дөңгелекті стандартты жүргіштерге қарағанда көбінесе күрделірек болады. Олардың биіктігін реттеуге болады, жеңіл салмақты, бірақ стандартты жүргіштерге қарағанда мықтырақ. Тұтқалары қолмен басқарылатын тежегіштермен жабдықталған, оларды көтеріп немесе төмен итеріп, рольляторды дереу тоқтатуға болады. Тежегіштерді рольляторды маневрлеу үшін де пайдалануға болады: рольляторды бір жаққа бұратын кезде сол жақтан тежеу арқылы бұрылу радиусын қысқартуға болады. 2000 жылдардағы зерттеулер жастардың, әдетте отыздағы жастағылардың, рольляторларды пайдалануының артып келе жатынын көрсетті, олар жас адамдар арасында жаяу жүрудің жаңа стандартын белгілеп отыр. Зерттеушілер бұл рольляторды пайдалануға байланысты қалыптасқан стигманы жеңілдетуге көмектеседі деген қорытынды жасады. Вифальктің рольяторының норвеж жасалған нұсқасы 2011 жылы "Өмір ғылымдары және медицина" класында Red Dot Design Award сыйлығын жеңіп алды. Рольляторлар мен жүріп тұруға көмектесетін құралдарға еуропалық EN ISO 11199 2:2005 стандарты қолданылады.
A different approach to the walker is the rollator, also called wheeled walker, invented by the Swede Aina Wifalk in 1978. Wifalk had polio. Although originally a brand name, "rollator" has become a genericized trademark for wheeled walkers in many countries, and is also the most common type of walker in several European countries. The rollator consists of a frame with three or four large wheels, handlebars and a built in seat, which allows the user to stop and rest when needed. Rollators are also often equipped with a shopping basket. Rollators are typically more sophisticated than conventional walkers with wheels. They are adjustable in height and are light weight, yet sturdier than conventional walkers. The handlebars are equipped with hand brakes that can be lifted or pushed downward to instantly stop the rollator. The brakes can also be used in maneuvering the rollator; by braking one side while turning the rollator towards that side a much tighter turning radius can be achieved. A study in the 2000s found an increase in the use of rollators by young people "usually in their thirties who are setting a new standard for walking among young people". The researchers conclude that this might be helpful in alleviating the stigma that using a rollator currently carries. A Norwegian made version of Wifalk's rollator won the 2011 Red Dot Design Award in the "Life science and medicine" class. The European norm for walking aids EN ISO 11199 2:2005 applies to rollators and walking frames.
Мүгедектер үшін иттерді серуендетуші
Бұл жүргіш иттерге қолдау мен тұрақтылық береді, сонымен бірге оларға артқы аяқтарына ішінара сүйенуге және оларды қолдануды жалғастыруға мүмкіндік береді. Ол артқы аяқтарының қимыл-қозғалысы қиын (немесе тұрақсыз) иттерге арналған. Бұл оларға артқы аяқтарын жаттықтыруға көмектеседі және қалған қимыл-қозғалысын сақтауға, ал кейбір жағдайларда оны жақсартуға да мүмкіндік береді.
This type of walker provides support and stability to the dogs, while allowing them to rely partly on their hind legs and continue using them. It is suitable for dogs with mobility problems with hind legs (or unstable). It also helps them to exercise their back legs and can help maintain any partial mobility they may have left or, in some cases, help to improve it.