Кіріспе
Аптаның еңбекке және демалысқа арналған бөліктері
Аптаның жұмыс күндері мен демалыс күндері еңбек және демалыс аптасының бір-бірін толықтыратын бөліктері болып табылады. Заңдық жұмыс күндері (британдық ағылшын тілінде) немесе жұмыс аптасы (американдық ағылшын тілінде) – аптаның жеті күнінің жұмыс істеуге арналған бөлігі. Әлемнің көп бөлігінде жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, ал демалыс күндері сенбі мен жексенбі болып табылады. Жұмыс күні – жұмыс аптасының кез келген күні. Білім беру орындары сияқты басқа да мекемелер көбінесе осы үлгіні қабылдайды. Белгіленген демалыс күндері нақты күнтізбелік күндерге, белгілі бір уақыт аралығына және/немесе жұмыс аптасының аймақтық анықтамасына байланысты әртүрлі анықтамаларға ие (мысалы, жұма күні сағат 17:00-ден бастап жексенбі күні сағат 18:00-ге дейін). Кейде «демалыс күні» термині аптаның соңғы жұмыс күнінен кейінгі уақытты да қамтиды. Кейбір христиан дәстүрлерінде жексенбі – «демалыс және құдайға сыйынған күн». Яһудилердің Шаббаты немесе Киелі кітаптағы демалыс күні жұма күні күн батқаннан сенбі күні қараңғы түскенге дейін созылады. Осының салдарынан Израильде демалыс күні жұма-сенбі күндері сақталады. Тарихи түрде, кейбір мұсылман елдері бейсенбі-жұма демалыс күндерін енгізген. Бүгінде осы елдердің көпшілігі сауда-саттық және ынтымақтастықты дамыту мақсатында Сауд Арабиясы мен БАӘ сияқты жұма-сенбіге немесе сенбі-жексенбіге көшкен. Христиандардың құдайға сыйынған күні аптасына бір күн ғана, бірақ оған дейінгі күн (яһудилердің демалыс күні) 20-шы ғасырда демалыс күні ретінде де қабылдана бастады. Бұл өзгеріс апта ішіндегі жұмыс сағаттарының азаюымен бірге жүрді. «Демалыс күні» ұғымы алғаш рет 19-шы ғасырдың басында Ұлыбританияның индустриалды солтүстігінде пайда болды. Кейбір елдер бір күндік демалыс күнін қабылдады, яғни тек жексенбіде (жеті елде), тек жұмада (Джибути, Иран және Сомалиде) немесе тек сенбіде (Непалда). Дегенмен, көптеген елдер екі күндік демалыс күнін қабылдады, олардың күндері діни дәстүрге байланысты өзгеше: жұма және сенбі (17 мұсылман елінде және Израильде), сенбі және жексенбі (көптеген елдерде) немесе жұма және жексенбі (Бруней Дар-Уссалам, Индонезияның Аче провинциясы және Малайзияның Саравак штатында), ал жұмыстан кейінгі кешкі уақыт көбінесе демалыс күнінің бір бөлігі деп есептеледі. Апталық жұмыс күндері мен сағаттарын азайту туралы ұсыныстар әлеуметтік және экономикалық пайдалар күтіліп отырғандықтан, әлі де қарастырылуда.
Тарих
Тарих бойына жалғасып келе жатқан жеті күндік цикл, ай фазаларына ешқандай назар бөлмей, тұрақты демалыс күніне ие болған, ең алдымен, б.з.б. 6 ғасырда, яғни соңғысы б.з.б. 6 ғасырға дейін дамыған, яһудилерде пайда болды деп есептеледі. Ежелгі Римде (б.з.б. 753 – 476 ж.б.) әр сегіз күнде нундинае тойланатын. Бұл базар күні болатын, онда балалар мектептен босатылып, шаруалар егістіктегі жұмысты тоқтатып, қалаға өз өнімдерін сатуға немесе діни қағидаларын орындауға келетін. Француз революциялық күнтізбесінде (1793–1805) он күндік апталар (декадалар деп аталады) болды, ал декаданың бірі – он күннің бірі бос күн ретінде қарастырылды. 1929 жылдан 1940 жылға дейін Кеңес Одағы бес және алты күндік жұмыс апталарын пайдаланды, демалыс күні жұмысшыға түс немесе сан арқылы белгіленетін. Қытай империясының Хань әулеті кезінде шенеуніктер әр 5 күнде бір рет демалысқа шығар, ол «демалу және шаш жуу күні» деп аталды. Оксфорд ағылшын сөздігі «демалыс» терминінің алғашқы қолданылуын 1879 жылғы британдық «Notes and Queries» журналымен байланыстырады. 1908 жылы АҚШ-та Жаңа Англия мақта фабрикасы еврей жұмысшыларының сенбі күні, жұма күні күн батқаннан сенбі күні күн батқанға дейін жұмыс істемеуі үшін алғашқы бес күндік жұмыс аптасын енгізді. 1926 жылы Генри Форд жұмысшыларға көбірек демалыс берудің, демалыс пен сауда сияқты бос уақытты көбірек өткізуге ынталандыратынын түсініп, өзінің автомобиль зауыдарын барлық сенбі және жексенбі күндері жапты. 1929 жылы Американың Біріккен киім жұмысшылары бес күндік жұмыс аптасын талап еткен және алған алғашқы кәсіподақ болды. АҚШ-тың қалған бөлігі баяу ілесіп кетті, бірақ 1938 жылғы Әділ еңбек стандарттары заңының 40 сағаттық жұмыс аптасын белгілейтін ережесі күшіне енген 1940 жылға дейін екі күндік демалыс күні бүкіл елде қабылданбады.
Ұзындығы
Дамыған елдерде жұмыс аптасының ұзақтығы азайып келеді. АҚШ-та азаматтық соғыстан бұрынғы кезеңнен 20-ғасырдың басына дейін жұмыс аптасының ұзақтығы баяу қысқарды. 1900 мен 1920 жылдар аралығында, әсіресе 1913 және 1919 жылдар аралығында апталық жұмыс сағаттары шамамен сегіз пайызға төмендеді. 1926 жылы Генри Форд жұмысшылардың жалақысын төмендетпестен, бұрынғы басылымды алты күндік еңбек аптасының орнына бес күндік жұмыс аптасына стандарттады. 1920 жылдары жұмыс істелген сағаттар аптасына шамамен 49 сағатқа дейін тұрақталды, ал Ұлы депрессия кезінде 40 сағаттан төмен түсті. «Жаңа экономика қоры» жұмыссыздық, жоғары көміртегі шығарылымдары, төмен әл-ауқат, бекінген теңсіздік, шамадан тыс жұмыс, отбасылық күтім және бос уақыттың жалпы жетіспеушілігі сияқты мәселелерді шешу үшін стандартты жұмыс аптасын 21 сағатқа дейін қысқартуды ұсынды. Экономикалық және саяси зерттеулер орталығы жұмыс аптасының ұзақтығын қысқарту климаттың өзгеруін тежейді және қоршаған ортаға басқа да пайда әкеледі деп мәлімдейді. Массачусетс университетінің зерттеуіне сәйкес, жұмыс аптасынан бір күннің алынуы адамзаттың көміртегі ізін шамамен 30 пайызға азайтады. 21-ғасырда «Жаңа экономика қоры» әлеуметтік саясат бөлімінің жетекшісі Анна Кут және британдық социолог Питер Флеминг сияқты мамандар аптасына үш күндік жұмыс аптасын енгізуді ұсынды. Оны енгізудің пайдалы тұстары: жұмыс пен жеке өмірдің теңгерімін жақсарту, отбасымен көбірек уақыт өткізу, денсаулықты және әл-ауқатты арттыру, тұрақтылықты жоғарылату (мысалы, көміртегі шығарылымдарын азайту арқылы), еңбек өнімділігін арттыру, шамадан тыс жұмыс, жұмыссыздық және артық тұтынуды азайту.
Кестені
Table: Hours per week and per day by nation or territory
Nation or territory Typical hours worked per week Working week Typical hours worked per day
Afghanistan 48 Sunday–Thursday 8
Albania 40 Monday–Friday 8
Algeria 40 Sunday–Thursday 8
Angola 40 Monday–Friday 8
Argentina 40 Monday–Friday 8
Armenia 45 Monday–Friday 9
Azerbaijan 40 Monday–Friday 8
Austria 40 Monday–Friday 8
Australia 38 Monday–Friday 7.6
Bahrain 40 Sunday–Thursday 8 (6 during Ramadan for Muslim employees)
Bangladesh 40 Sunday–Thursday 8
Benin 40 Monday–Friday 8
Belarus 40 Monday–Friday 8
Belgium 38 Monday–Friday 7.6
Bolivia 40–48 Monday–Saturday (Many people work Saturdays either half day or full day) 8
Brazil 44 Monday–Friday 8.5
Brunei 40 Monday–Thursday and Saturday 8
Burundi 50 Monday–Friday 10
Bulgaria 40 Monday–Friday 8
Canada 40 Monday–Friday 8
Cambodia 40 Monday–Friday 8
Cameroon 50 Monday–Friday 10
Chile 45 Monday–Friday 9
People's Republic of China 42 Monday–Friday 8
Congo, Democratic Republic of 40 Monday–Friday 8
Côte d'Ivoire 40 Monday–Friday 8
Croatia 40 Monday–Friday 8
Colombia 48 Monday–Friday /Monday–Saturday 10
Costa Rica 48 Monday–Friday 8
Czechia 40 Monday–Friday 8
Denmark 37 Monday–Friday 7.4
Djibouti 40 Saturday–Thursday 6.7
Dominican Republic 40 Monday–Friday 8
Egypt 40 Sunday–Thursday 8
Equatorial Guinea 48 Monday–Saturday 8
Ethiopia 40 Monday–Friday 8
Estonia 40 Monday–Friday 8
Eswatini 40 Monday–Friday 8
Finland 38 Monday–Friday 7.6
France 35 Monday–Friday 7
Gabon 40 Monday–Friday 8
Gambia 40 Monday–Friday 8
Germany 38.5 Monday–Friday 8
Ghana 40 Monday–Friday 8
Greece 40 Monday–Friday 8
Honduras 44 Monday–Saturday 8 (many people work on Saturday half day)
Hungary 40 Monday–Friday 8
Hong Kong 40–48 Monday–Saturday 8 (many people work on Saturday either a half day or full day)
India 48–66 Monday–Saturday (some institutions work on alternate Saturdays) 10 (many people work on Saturday either half day or full day)
Indonesia 40–48 Monday–Friday (exception of Aceh)Monday–Thursday and Saturday(Aceh) 8, many people work a 6 day week with 7 hour days.
Iran 44 Saturday–Thursday 8 (many people work on Thursday half day)
Iraq 40 Sunday–Thursday 8
Ireland 40 Monday–Friday 8
Israel 44.5 Sunday–Thursday 8.9
Italy 40 Monday–Friday 8
Japan 40 Monday–Friday 8
Jordan 45 Sunday–Thursday 9
Kazakhstan 40 Monday–Friday 8
Kuwait 35 (25 during Ramadan) Sunday–Thursday 7 (5 during Ramadan)
Kenya 40 Monday–Friday 8
Laos 40 Monday–Friday 8
Latvia 40 Monday–Friday 8
Lebanon 40 Monday–Friday 8, Most of the people have a six day workweek, with Saturday as a partial workday.
Lesotho 40 Monday–Friday 8
Libya 40 Sunday–Thursday 8
Lithuania 40 Monday–Friday 8
Luxembourg 40 Monday–Friday 8
Madagascar 40 Monday–Friday 8
Maldives 40 Sunday–Thursday 8
Malawi 40 Monday–Friday 8
Mali 40 Monday–Friday 8
Malta 40 Monday–Friday 8
Mauritania 40 Monday–Friday 8
Malaysia 44 Sunday–Thursday(Johor, Kedah, Kelantan, Terengganu)Monday–Friday (Other states) 8 [Saturday 4 (except Sarawak)]
Mexico 48 Monday–Saturday 8
Mongolia 40 Monday–Friday 8
Morocco 44 Monday–Friday 8
Mozambique 40 Monday–Friday 8
Myanmar 40 Monday–Friday 8
Nepal 42 Sunday–Friday 7 (5 on Friday and 6 in Winter)
Netherlands 40 Monday–Friday 8
New Zealand 40 Monday–Friday 8
Nigeria 40 Monday–Friday 8
North Korea 48 Monday–Saturday 8
Norway 37.5 Monday–Friday 7.5
Oman 40 (30 during Ramadan) Sunday–Thursday 8 (6 during Ramadan)
Pakistan 54 Monday–Saturday 9 (including 1 hour lunch and prayer break).
Palestine 45 Saturday–Thursday 8
Philippines 45–54 Monday–Saturday 9 (including 1 hour lunch break)
Poland 40 Monday–Friday 8
Portugal 40 Monday–Friday 8
Qatar 40 (25 During Ramadan) Sunday–Thursday 8 (5 during Ramadan) (Line staff work 48 hours of the week, Saturday–Thursday)
Romania 40 Monday–Friday 8
Russia 40 Monday–Friday 8
Rwanda 40 Monday–Friday 8
Saudi Arabia 40–48 (and 30–36 during Ramadan) Sunday–Thursday 8 (6 during Ramadan)
Senegal 40 Monday–Friday 8
Serbia 40 Monday–Friday 8 (including a half hour lunch break)
Singapore 44 Monday–Friday 9
Slovakia 40 Monday–Friday 8
Spain 40 Monday–Friday 8
Sri Lanka 40 Monday–Friday 8
South Africa 40 Monday–Friday 8
South Korea 40 Monday–Friday 8
Somalia 45 Saturday–Thursday 8
Sudan 40 Sunday–Thursday 8
Suriname 39.5 Monday–Friday 8; Monday–Thursday 7:00 – 15:00 / Friday 7:00 – 14.30
Sweden 40 Monday–Friday 8
Switzerland 41 Monday–Friday 8.2
Syria 40 Sunday–Thursday 8
Seychelles 40 Monday–Friday 8
Taiwan 40 Monday–Friday 8; The Labor Standards Act stipulates that a worker shall have one mandatory day off and one flexible rest day in every seven days. See One fixed day off and one flexible rest day policy.
Tanzania 40 Monday–Friday 9
Togo 40 Monday–Friday 8
Thailand 40 Monday–Friday 8
Trinidad and Tobago 40 Monday–Friday 8
Tunisia 40 Monday–Friday 8
Turkey 45 Monday–Friday 9
Ukraine 40 Monday–Friday 8
United Arab Emirates 40–48 (30–36 during Ramadan) Monday–Friday 8 to 9 (regular hours minus 2 hours during Ramadan for all employees)Federal and local government agencies and schools work Monday to Thursday with half days on Fridays, except for local government employees and private schools in Sharjah, which operate only Monday to Thursday. Private companies determine their own workweeks; some allow employees to follow the local public sector workweek as long as they compensate for lost hours during the workweek.
United Kingdom 37.5 Monday–Friday 7.5
United States 40 Monday–Friday 8
Uganda 48 Monday–Saturday 8
Uzbekistan 40 Monday–Friday / Monday–Saturday 8
Venezuela 40 Monday–Friday 8
Vietnam 40 Monday–Friday 8
Yemen 40 Sunday–Thursday 8
Zambia 40 Monday–Friday 8
Zimbabwe 40 Monday–Friday 8; Most people work half a day on Saturday
Эфиопия
Ресми үкіметтік жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін; күніне 8 сағат, жұма күні 7 сағат, жалпы аптасына 39 сағат. Ресми жұмыс уақыты сағат 08:30-дан 17:30-ға дейін, түскі үзіліс сағат 12:30-дан 13:30-ға дейін 1 сағат. Жұма күні түскі үзіліс сағат 14:00-ден 18:00-ге дейін, мұсылмандардың жұма намазына қатысуына мүмкіндік беру үшін. Сенбі және жексенбі күндері мемлекеттік демалыс күндері. Жеке сектор көбінесе басқа кестемен жұмыс істейді, олардың көпшілігі сенбі күні жұмыс істейді.
Марокко
Ислам мемлекеті болғанына қарамастан, Марокко көптеген Таяу Шығыс елдерінде қабылданған жұмыс аптасы үлгісін қолданбайды. Мароккодағы стандартты жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, ал сенбі мен жексенбі күндері мемлекеттік демалыс болып табылады.
Оңтүстік Африка
Оңтүстік Африкада жұмыс аптасы дәстүрлі түрде дүйсенбіден жұмаға дейін, сенбі күні жарты күн жұмыс істелінетін, ал жексенбі – мемлекеттік мереке болған. Алайда, 2013 жылдан бері жұмыс аптасының түсінігіне бірнеше өзгеріс енгізілді. Апта 5 жұмыс күнінен бастап, одан да көп болуы мүмкін. Бірақ аптасына жұмыс істеуге болатын ең көп сағат саны 45 сағаттан аспайды.
Бразилия
Жалпы ереже бойынша, Бразилияда жұмыс аптасы 44 сағатқа дейін белгіленеді, ол әдетте дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады, ал сенбі мен жексенбі демалыс күндері болып табылады. Алайда, Бразилия заңнамасы қызметкерлерге сенбі немесе жексенбі күндері жұмыс істеуге мүмкіндік береді, егер апталық жұмыс уақыты 44 сағаттан аспаса және қызметкер кем дегенде бір күнді демалысқа ие болса. Мұндай жағдай көбінесе сауда орталықтарында, супермаркеттерде және дүкендерде кездеседі. Заң сонымен қатар кәсіподақтарға белгілі шектеулер ішінде әртүрлі жұмыс апталарын келісуге құқық береді, бұл келісімдер кәсіподақтың еңбек саласына міндетті болады. Күнделікті еңбек ақысы екі сағатқа дейін артық жұмыс істеуге рұқсат береді, бұл жағдайда жалақысы қосымша төленеді.
Чили
Чилиде жұмыс аптасы шамамен 45 сағатқа дейін созылады, көбінесе дүйсенбі-жұма күндері жұмыс жасалады, бірақ сенбі күні жұмыс істеу де жиі кездеседі. Бөлшек сауда орындары көбінесе дүйсенбіден сенбіге дейін жұмыс істейді, ал ірі мекемелер аптаның жеті күні де ашық болады.
Колумбия
Жалпы алғанда, Колумбияда аптасына 48 сағат жұмыс уақыты қарастырылған. Кәсіпорынға байланысты, адамдар әдетте дүйсенбіден жұмаға дейін бес күн күніне максимум 8 сағат немесе дүйсенбіден сенбіге дейін алты күн күніне сегіз сағат жұмыс істейді. 2021 жылы Үкімет апталық жұмыс уақытын 48-ден 42 сағатқа дейін қысқарту туралы заң қабылдады, ол 2023 және 2026 жылдар аралығында кезең-кезеңімен күшіне енеді.
Мексика
Мексикада ресми түрде 48 сағаттық жұмыс аптасы (8 сағат × 6 күн) дүйсенбіден сенбіге дейін болады, бірақ көптеген салаларда тұрақты түрде аптасына толық алты күн жұмыс істеу сирек кездеседі. Көптеген салалар мен кәсіптерде сенбі күні жарты күн жұмыс істеу қалыпты жағдай. Көптеген мемлекеттік қызметкерлердің жұмыс аптасы бес күн, дүйсенбіден жұмаға дейін, және көптеген кеңсе қызметкерлері де осы кестеге сүйенеді. Көптеген ірі қалалардағы дүкендер мен сауда орындары сенбі және жексенбі күндері ашық болады.
Америка Құрама Штаттары
ХХ ғасырдың басынан бері АҚШ-та жұмыс аптасы әдетте дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады, аптасына 40 сағат, ал сенбі және жексенбі демалыс күндері болып саналады. Бірақ, шындығында жұмыскерлердің бар болғаны 42% ғана аптасына 40 сағат жұмыс істейді. Толық жұмыс күнімен жұмыс істейтін қызметкерлердің орташа жұмыс аптасы 47 сағатқа жетеді. Бөлшек сауда дүкендері мен мейрамханалар көбінесе сенбі күні және жиі жексенбі күні де жұмыс істейді, бірақ кейбір жерлерде заңмен тыйым салынған (көгілдір заңға қараңыз). Көбінесе жұмыс берушілер қызметкерлеріне икемді жұмыс кестесін ұсынады. Кейбір мемлекеттік және корпоративтік қызметкерлер енді 9/80 жұмыс кестесімен жұмыс істейді (екі апта ішінде 9 күнде 80 сағат) – әдетте дүйсенбіден бейсенбіге дейін 9 сағат, бір жұма күні 8 сағат, ал келесі жұма күні демалыс. Ал кейбір мемлекеттік немесе корпоративтік қызметкерлер 10/40 кестесі бойынша 4 күн бойы күніне 10 сағаттан жұмыс істейді, көбінесе жұма күні демалысқа шығады. Денсаулық сақтау, құқық қорғау органдары, көлік, бөлшек сауда және басқа да қызмет көрсету салаларындағы жұмыстарда қызметкерлердің демалыс күндері жұмыс істеуі немесе кезектік жұмыс істеуі жиі талап етіледі.
Австралия
1948 жылдың 1 қаңтарынан бастап, Ұлттық келісім және төрелік сотының шешімімен бес күндік, 40 сағаттық жұмыс аптасы жалпыға бірдей енгізілді. 1927 жылдан бастап, Amalgamated Engineering Union ұсынған сот ісі бойынша, кейбір салаларда 44 сағаттық жұмыс аптасы қолданылды, ол әдетте сенбі күні жарты күн ретінде есептелді. Бұл шешім «салалар бойынша жұмыс уақытын біртіндеп және кең ауқымда қысқартуға» алып келді, нәтижесінде 1939 жылы еліміз бойынша 44 сағаттық жұмыс аптасы орнатылды. Австралияда жұмыс аптасы дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады. Күнделікті жұмыс уақыты сегіз сағатты құрайды. Мысалы, екі аптада үш жұмыс күні жұмыс істеу шамамен жиырма төрт сағатқа (дәстүрлі үзілістерді, көбінесе екі сағатқа дейін, ескере отырып немесе ескермей). Кейбір адамдар қосымша жұмыс істейді, оларға қосымша төлем төленеді, әсіресе демалыс күндері жұмыс істегендерге. Көптеген штаттарда дүкендер аптаның жеті күні жұмыс істейді, жұмыс күндері сағат 9:00-дан 17:30-ға дейін, ал кейбір штаттарда бейсенбі және жұма күндері «кешкі сауда» күндері болады, онда сауда кешкі 21:00-де аяқталады. Көптеген супермаркеттер мен төмен деңгейдегі универмагтар түнгі жарыққа дейін ашық болады, ал кейбіреулері үздіксіз жұмыс істейді. Мейрамханалар мен кинотеатрлар кейбір мереке күндерін қоспағанда, кез келген уақытта жұмыс істей алады. Барлар әдетте аптаның жеті күні жұмыс істейді, бірақ жергілікті муниципалитеттердің жұмыс уақытына қатысты шектеулері бар. Банктер дүйсенбіден жұмаға дейін жұмыс істейді, ал кейбір бөлімшелер сұраныс жоғары аймақтарда сенбі күндері (кейбір жағдайларда жексенбі күндері) ашылады. Пошта (Австралия поштасы) бөлшек дүкендерге сәйкес дүйсенбіден жұмаға дейін жұмыс істейді, бірақ кейбір сауда орталықтарындағы бөлшек пошта бөлімшелері сенбі және жексенбі күндері жұмыс істей алады. Батыс Австралияда бөлшек сауда орындары жексенбі күндері сағат 11:00-ден 17:00-ге дейін жұмыс істеуге шектеледі, бұл жоғарыда айтылғандардан ерекше жағдай.
Қытай
Қытайда бес күндік жұмыс аптасы бар, бұрын сенбі күні жұмыс істеу қалыпты жағдай болған. Қытай 1 мамыр 1995 жылы екі күндік сенбі-жексенбі демалысын енгізді. Көптеген мемлекеттік қызметкерлер (лауазым иелері мен өндіріс менеджерлерін қоса алғанда) аптасына 5 күн жұмыс істейді. Көптеген өндіріс орындары сенбі күні де жұмыс істейді. Дегенмен, көптеген дүкендер, мұражайлар, кинотеатрлар мен сауда орындары сенбі, жексенбі және мереке күндері ашық болады. Банктер демалыс күндері мен көптеген мемлекеттік мерекелерде жұмыс істейді. 1995 жылға дейін бастауыш және орта мектептерде сабақтар көбінесе дүйсенбіден сенбіге дейін кестеленген, бірақ 1990 жылдары кейбір мектептер сенбі күні жартылай күнге ауысып, немесе бес және алты күндік апталардың арасында алмастыра бастады. 1 қыркүйек 1995 жылы үкіметтің 6 (немесе 5,5) күндік жұмыс аптасынан 5 күндік жұмыс аптасына өтуі міндеттелді, бірақ кейбір жоғары мектептерде әлі де стандартты емес кестелік тәжірибелер сақталған. Қытайдағы мемлекеттік мерекелер Грегориан немесе қытай күнтізбесіндегі белгілі бір күндерге, басқа елдердегідей дүйсенбі немесе жұма күндеріне қарамай, бекітіледі. Сондықтан, мемлекеттік мерекелер көбінесе ұзақ демалыс күндерін тудырмайды. Осы себепті, мемлекеттік мерекелердің алдында үкімет демалыс күндерін апта ішіндегі күндерге ауыстырып, ұзақ үзіліс жасауға мүмкіндік береді. Мереке күні мен демалыс күнінің орнын ауыстыру жиі кездеседі, соның нәтижесінде үш немесе жеті күндік демалыс кезеңдері құрылады. Жақын орналасқан сенбі немесе жексенбі жұмыс күніне айналдырылуы мүмкін. Мысалы, егер мереке сейсенбіге түсетін болса, дүйсенбі мереке күні ретінде ауыстырылып, азаматтар алдыңғы сенбіде жұмыс істеуге міндетті болады, бұл үшін үш күндік демалыс (жексенбіден сейсенбіге дейін) және алдыңғы аптада алты күндік жұмыс аптасы (сенбіден сенбіге дейін) туындайды. Демалыс күндерін ауыстыру шаралары жыл сайын өзгеріп отырады және үкімет жыл соңында келесі жылға қатысты жариялайды. Қытайдың Хэбэй, Цзянси және Чунцин сияқты бірқатар провинциялары мен муниципалитеттері компанияларды 2,5 күндік демалыс жасауға шақырып, жаңа саясаттар қабылдады. Аталған жоспарға сәйкес, мемлекеттік мекемелерге, мемлекеттік компанияларға, бірлескен кәсіпорындарға және жеке компанияларға жұма күні түскі үзілісте жұмыстан босатуға және дүйсенбі күні жұмысқа қайтуға мүмкіндік беру үшін ынталандырулар қарастырылған.
Гонконг
Гонконгта жергілікті кәсіпорындардың жұмыс аптасы дүйсенбі күні сағат 9-да басталып, сенбі күні сағат 13-те аяқталады, алайда көптеген қызметкерлердің сенбі күндері кезекпен демалысы болады. 2006 жылы көптеген мемлекеттік мекемелер бес күндік жұмыс аптасын енгізгеннен кейін, көптеген көпұлтты компаниялар мен ірі жергілікті кәсіпорындар да соған қосылып, жұмыс күнін сағат 9-дан 17-ге дейін ұзартты, осылайша бес күндік жұмыс аптасын қабылдады. Аталған ресми жұмыс уақытына қарамастан, көптеген қызметкерлер әлі де штаттан тыс жұмыс істейді, әсіресе қаржы, қызмет көрсету және шығармашылық салаларында 12 сағаттық жұмыс күні жиі кездеседі. Бөлшек сауда саласындағы мейрамханалар, дүкендер, кинотеатрлар, сондай-ақ мұражайлар мен кітапханалар сияқты көптеген коммерциялық мекемелер сенбі, жексенбі және көптеген мемлекеттік мерекелерде жұмыс істейді. Мектептерде әдетте сенбі күндері сабақтар өткізілмейді, бірақ оқушылар қосымша сабақтар немесе толықтыру курстары үшін сенбі күні мектепке баруы мүмкін.
Үндістан
Кеңсе жұмыстарының көп бөлігі дүйсенбі күні басталып, сенбі күні аяқталады. Жұмыс кестесі аптасына 48 сағат, ал жексенбі күні демалыс болып табылады. Дегенмен, көптеген мемлекеттік кеңселер мен бағдарламалық қамтамасыз ету саласы бес күндік жұмыс аптасын ұстанады. Көлік, қонақжайлылық, денсаулық сақтау сияқты барлық маңызды салалар мен қызметтер кезеңмен жұмыс істейді. Орталық мемлекеттік кеңселер бес күндік жұмыс аптасын ұстанады. Әр айдың бірінші және үшінші сенбі күндері облыстық әкімдіктер жарты күн жұмыс істейді, ал екінші және төртінші сенбіде демалады. Бірақ Батыс Бенгалия, Раджастан, Бихар, Пенджаб, Дели, Тамил Наду және Махараштра штаттары дүйсенбі-жұма жұмыс аптасын ұстанады. Жеке секторда әдетте жарты күн жұмыс күні болмайды, адамдар әдетте 8 сағаттан екі немесе үш ауысым жұмыс істейді. Көптеген мектептер дүйсенбіден сенбіге дейін аптасына алты күн жұмыс істейді. 2015 жылдың 1 қыркүйегінен бастап, Үндістандағы банктерде екінші және төртінші сенбі күндері демалыс болады.
Иран
Ирандағы стандартты жұмыс аптасы сенбі күні басталып, бейсенбі күні аяқталады. Бейсенбі күндері көбінесе жарты күн жұмыс істеледі. 8-ден 5-ке дейін жұмыс істейтін көптеген жеке кәсіпорындар бейсенбі күні екі күндік демалысқа шығады – бейсенбі және жұма. Бұл вариациялар жұмыс берушілерге жұмыс уақытын таңдауда икемділік береді, соның арқасында аптасына 44 сағат жұмыс істеудің заңдық талабы орындалады. Дегенмен, сауда орындары әдетте жұма күні де жұмыс істейді. 2015 жылы президент Хасан Рухани елдегі өте аз еврей халқы үшін сенбі күнін демалыс күні деп мойындады, бұл еврей студенттеріне жұмыстан және ересектерге мектептен үйде болуға рұқсат берді.
Израиль
Израильде заң бойынша жұмыс аптасының ұзақтығы 42 сағатқа белгіленген. Көбінесе жұмыс аптасы бес күнді – жексенбіден бейсенбіге дейін, күніне 8,4 сағаттан тұрады, ал одан артық жұмыс уақыты қосымша жұмыс деп есептеледі. Жұмыс орындарының аз бөлігі аптасына алты күн – жексенбіден жұмаға дейін жұмыс істейді. Көптеген израильдіктер заңмен рұқсат етілген шекте 12 сағаттан аспайтын қосымша жұмыс істейді. Көптеген кеңселер мен кәсіпорындар бес күндік жұмыс режимінде жұмыс істейді, бірақ көптеген дүкендер, пошта бөлімдері, банктер және мектептер ашық болады, ал қоғамдық көлік аптаның алты күні жұмыс істейді. Сенбі күні барлық дерлік кәсіпорындар жабылады, шұғыл қызметтерден басқа, көптеген мемлекеттік қызметтер, соның ішінде қоғамдық көлік те қолжетімсіз болады. Дегенмен, кейбір дүкендер, мейрамханалар, кафелер, ойын-сауық орындары мен фабрикалар сенбі күні ашық жұмыс істейді, сондай-ақ бірнеше автобус және такси бағыттары да жұмыс істейді. Сенбі күні жұмыс істейтін қызметкерлер, әсіресе қызмет көрсету саласының қызметкерлері, мемлекеттік қызметкерлер және ұшқыштарға, демалыс күндері ауыстырылады. 2014 жылы ерлердің орташа жұмыс аптасы 45,8 сағат, ал әйелдердің – 37,1 сағатты құрады.
Жапония
Жапонияда стандартты кеңсе жұмыс аптасы дүйсенбіден басталып, жұмада аяқталады, аптасына 40 сағат. Бұл жүйе 1980 мен 2000 жылдар аралығында кеңінен таралды. Одан бұрын, Жапониядағы жұмысшылардың көп бөлігі дүйсенбіден жұмаға дейін толық жұмыс күні жұмыс істеп, сенбі күні жарты күн жұмыс істеген, яғни аптасына 45-тен 48 сағатқа дейін жұмыс істеген. Мемлекеттік мектептер мен мекемелер (қалалық кеңселерден басқа) әдетте сенбі күні жарты күн ашық болады. Көбінесе құрылысшылар, әсіресе үй салушылар аптасына алты күн жұмыс істейді, бірақ жас жұмысшыларды тарту мақсатында бес күндік жұмыс аптасын енгізуге әрекеттер жасалып жатыр.
Ливан
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, жалпы аптасына 40 сағат. Бірақ кейбір мекемелер сенбі күні қосымша 4 сағат жұмыс істейді. Ірі сауда орталықтары сенбі және жексенбі күндері ашық болады, ал көптеген шағын дүкендер жексенбі күні жабылады.
Малайзия
Кейда, Келантан, Тереңгану, Джохор және Саравак штаттарын қоспағанда, Малайзия штаттарының көпшілігі дүйсенбіден жұмаға дейінгі жұмыс аптасын ұстанады. Түскі үзіліс әдетте жұма күні сағат 12:15-тен 14:45-ке дейін мұсылмандарға намаз оқуға мүмкіндік береді. Кедах, Келантан, Тереңгану және Джохор штаттары жексенбіден бейсенбіге дейінгі жұмыс аптасын ұстанады. Саравак штатында дүйсенбіден бейсенбіге және сенбіге дейін үздіксіз жұмыс аптасы сақталады.
Моңғолия
Моңғолияда жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, қалыпқы ең көп жұмыс уақыты 40 сағатты құрайды. Көптеген дүкендер демалыс күндері де ашық болады, ал көптеген ірі сауда желілері тіпті жексенбі күні де толық жұмыс режимінде жұмыс істейді. Жеке кәсіпорындар сағат 9:00-ден 18:00-ге дейін жұмыс істейді, ал мемлекеттік мекемелер толық жұмыс күні бойы жұмыс істеуі мүмкін.
Непал
Непал Непал Самбаты (NS) күнтізбесін қолданады, онда демалыс күні сенбіде, ал аптаның жұмыс күндері жексенбіден жұмаға дейін. Жұмыс аптасы жексенбіде басталып, жұма күні аяқталады. Непалдағы мектептер сенбі күні демалады, сондықтан оқушылар көбінесе жексенбіден жұмаға дейін сабаққа барады. 2012 жылдың қараша айында Ішкі істер министрлігі электрмен жабдықтау, сумен қамтамасыз ету және телекоммуникация сияқты маңызды қызметтерді ұсынатын мекемелерден басқа, барлық мемлекеттік кеңселер үшін аптасына екі күндік демалыс жоспарын ұсынды. Бұл ұсыныс Непал үкіметінің бұрынғы ұсынысын, яғни 2069 жылғы Жүктемені азайту жұмыс жоспарын (Load shedding Reduction Work Plan 2069 BS) ілеспеледі, ол мемлекеттік кеңселер үшін бес күндік жұмыс режимін енгізуге бағытталған, бұл шара жүктемені азайту мәселесін шешуге арналған. Аталған ұсыныс Әкімшілік комитетте талқыланды; жеке кеңселер мен білім беру мекемелерін де қамтитыны әлі белгісіз.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда жұмыс аптасы көбінесе дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 8:30-дан 17:00-ге дейін болады, бірақ көптеген салаларда (особылап құрылыс саласында) сенбі күні жарты күн жұмыс істеу кең таралған, әдетте сағат 8:00 немесе 9:00-ден шамамен 13:00-ге дейін. Супермаркеттер, сауда орталықтары, жекелеген сауда дүкендері және, соңғы кезде, банктер аптаның жеті күні де ашық болады.
Филиппин
Филиппинде Еңбек кодексінің 91-бабы жұмысшыларға аптасына кем дегенде бір демалыс күнін қарастырады; демалыс күнін таңдау құқығы ұжымдық келіссөздерді ескере отырып, жұмыс берушіге беріледі. Көптеген жұмысшылар міндетті демалыс күні ретінде жексенбіні таңдайды. Дегенмен, мемлекеттік органдар, банктер және көптеген қызмет көрсету емес мекемелер бес күндік (дүйсенбіден жұмаға дейін) жұмыс аптасын сақтайды.
Сингапур
Сингапурда қалыпты жұмыс аптасы – 5 күндік, ол дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 8:30-да басталып, 17:00-ден 18:00-ге дейін аяқталады. Кейбір компаниялар сенбі күні жарты күн жұмыс істейді. Дүкендер, супермаркеттер және сауда орталықтары аптаның жеті күні де, көптеген мемлекеттік мерекелерде де жұмыс істейді. "Шетелдік жұмысшылар", мысалы, үй шаруасындағы жәрдемшілер мен құрылысшылар (әдетте Филиппин мен Үндістаннан), көбінесе аптасына 6 күн жұмыс істейді, олар үшін жексенбі жалғыз демалыс күні. Оңтүстік Кореяда қызметкерлер аптасына ең көп 40 сағат жұмыс істей алады, бірақ ең көп 12 сағатқа дейін қосымша жұмыс істеуге рұқсат етіледі. 2023 жылдың наурыз айында жұмыс аптасын 69 сағатқа дейін ұзарту ұсынысы болды, бірақ ол қабылданбады.
Тайланд
Таиландта жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, аптасына максимум 44-48 сағатқа дейін (сенбі күні жартылай немесе толық күн болуы мүмкін). Дегенмен, мемлекеттік кеңселер мен кейбір жеке компаниялар американдық және еуропалық стандарттағы дүйсенбіден жұмаға дейінгі жұмыс кестесін қабылдау арқылы жаңартылды. Қазіргі уақытта Пхукеттегі сәнді жағажай курорттарының 50%-ы бес күндік жұмыс аптасына көшкен. Қалған 50%-ның 23%-ы жұмыс аптасын 6 күннен 5,5 күнге дейін қысқарту сияқты шаралар арқылы 6 күндік жұмыс аптасын реформалауға қадам жасады.
Вьетнам
Вьетнамда стандартты жұмыс аптасы 48 сағаттық, алты күндік болып табылады. Дүйсенбіден жұмаға дейін толық жұмыс күні, ал сенбі күні – жартылай жұмыс күні. Жұмыс әдетте сағат 8:00-де басталып, дүйсенбіден жұмаға дейін 17:00-ге дейін, ал сенбі күні 12:00-ге дейін жалғасады. Бұл бір сағаттық түскі үзілісті қамтиды. Үкіметтік мекемелер мен банктер дүйсенбіден жұмаға дейін бес күндік жұмыс аптасын ұстанады.
Еуропа
Еуропада стандартты толық жұмыс аптасы дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады. Көптеген сауда дүкендері сенбі күні жұмыс істейді. Ирландия, Италия, Финляндия, Швеция, Нидерланды және Еуропаның бұрынғы социалистік елдерінде ірі сауда орталықтары жексенбі күні ашылады. Германия сияқты еуропалық елдерде дүкендердің жұмыс уақытын реттейтін заңдар бар. Көбінесе дүкендер жексенбі күндері және күннің түнгі сағаттарынан таңғы сағаттарына дейін жабылуға тиіс.
Австрия
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін күніне 8 сағат. Сенбі күні дүкендер ашық. Заң бойынша, жексенбі күні дүкендердің көбі ашық болмайды. Дегенмен, нан пісіретін дүкендер, жанармай құю станциялары және теміржол станцияларындағы дүкендер сияқты кейбір ерекшеліктер бар, әсіресе Вена, Грац, Зальцбург және Линц сияқты ірі қалаларда.
Беларусь
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін. Жұмыс уақыты күніне 8 сағаттан, ал аптасына 40 сағаттан аспауы керек (жылдық орташа есеп бойынша).
Бельгия
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін. Жұмыс уақыты күніне 8 сағаттан, ал аптасына 38 сағаттан аспауы керек (орташа жылдық есеп бойынша). Жексенбі күні дүкендердің көпшілігі жабық.
Болгария
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне сегіз сағаттан, аптасына қырық сағат. Көптеген дәріханалар, дүкендер, барлар, кафелер және мейрамханалар сенбі және жексенбі күндері жұмыс істейді.
Қазақстан
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне жеті жарым сағат (+30 минут түскі үзіліс), аптасына 37,5 сағат (немесе түскі үзіліс жұмыс уақытына есептелсе, аптасына 40 сағат). Көптеген дәріханалар, дүкендер, барлар, кафелер және мейрамханалар сенбі және жексенбі күндері ашық болады.
Чехия
Толық жұмыс күні әдетте дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне сегіз сағаттан, аптасына қырық сағаттан тұрады. Көптеген дүкендер мен мейрамханалар сенбі және жексенбі күндері де ашық болады, бірақ қызметкерлер әдетте аптасына қырық сағат жұмыс істей береді.
Дания
Данияда ресми жұмыс аптасы 37 сағат, жұмыс күні дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 6:00-дан 18:00-ға дейін. Мемлекеттік мекемелерде ұжымдық шарттар бойынша күн сайын 30 минуттық тамақ үзілісі қарастырылады, сондықтан жұмыс істеуге қажетті уақыт 34,5 сағатты құрайды. Жеке компанияларда 30 минуттық тамақ үзілісі көбінесе ескерілмейді. Жұмыс күні әдетте дүйсенбіден бейсенбіге дейін 7,5 сағат, ал жұма күні 7 сағатқа созылады. Кейбір шағын дүкендер дүйсенбі күні жұмыстан жабылады.
Эстония
Эстонияда жұмыс аптасы дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады. Әдетте жұмыс аптасы қырық сағатқа дейін созылады. Көптеген дәріханалар, дүкендер, барлар, кафелер және мейрамханалар сенбі және жексенбі күндері де жұмыс істейді. Жеті күндік мерзім ішінде қызметкер орташа есеппен 48 сағаттан аспауы тиіс, бірақ қызметкермен келісім бойынша және бұл келісім әділетсіз болмаса, орташа есеппен 52 сағатқа дейін жұмыс істеуге рұқсат етіледі. Егер қызметкер келісілген уақыттан артық жұмыс істесе, ол еңбекақысы бойынша қосымша жұмыс уақыты болып есептеледі. Қосымша жұмыс уақыты есептеу кезеңінің соңында есептеліп, ақылы демалыспен немесе жалақының 1,5 еселенген мөлшерінде төленеді.
Финляндия
Финляндияда жұмыс аптасы дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады. Заң бойынша толық жұмыс күні аптасына кемінде 32, көбінесе 40 сағаттан аспауы тиіс. Сауда және қосымша қызмет салаларында, мысалы, апталық жұмыс уақыты еңбек шарты бойынша үштен он аптаға дейінгі мерзімде орташа есеппен есептелуі мүмкін. Банктер мен кеңселер сенбі және жексенбі күндері жабық. Көптеген дүкендер сенбі күні жұмыс істейді, ал кейбіреулері жексенбі күні жабылады.
Франция
Стандартты жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, аптасына ең көп 35 сағат жұмыс істеуге рұқсат етіледі (одан асып жұмыс істеген жағдайда қосымша төлем жасалады). Дүкендер сенбі күні де ашық болады. Кішкентай дүкендер жұмыскерлерінің сенбіде жұмыс істегеніне өтемақы ретінде жұмыс күндері (әдетте дүйсенбіде) жабылуы мүмкін. Заң бойынша, префекттер жексенбі күні белгілі бір дүкендердің, мысалы, барлардың, кафелердің, мейрамханалардың және нан пісіретін орындардың жұмыс істеуіне рұқсат бере алады, бұл дүкендер дәстүрлі түрде күн сайын ашық болады, бірақ жексенбіде тек таңертең ғана. Жұмыскерлер жексенбіде жұмыс істеуге міндетті емес. Мектеп оқушылары дәстүрлі түрде сәрсенбі күні демалысқа шығады немесе жарты күн оқиды, осы уақытты аптаның қалған күндерінде ұзарту арқылы немесе кейде сенбі күні жарты күн оқу арқылы толықтырады. Алайда, 2013-2014 жылдары жаңа заңнама қабылдануына байланысты бұл практика кеңінен таралмайтын болды.
Германия
Көптеген жұмыс орындарында жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат; алайда, көптеген адамдар жұма күні жұмыстан ертерек шығады. Заң бойынша, сенбі жұмыс күні (Werktag) саналады, бұл маңызды, себебі көптеген ережелерде жұмыс күндері мен жексенбі/мереке күндері үшін ерекше талаптар бар, мысалы еңбек заңында. Дүкендердің жұмыс уақытын заңмен (Ladenschlussgesetz) реттейді. Дүкендер дүйсенбіден сенбіге дейін ашылуға рұқсат етіледі, және көпшілігі сенбі күні ашық болады. Жексенбі күні дүкендер әдетте ашық болмайды. Бірақ, кейбір ерекшеліктер бар: нан пісіретін дүкендер, гүл дүкендері және газет-журнал сататын дүкендер бірнеше сағатқа ашылуы мүмкін. Сонымен қатар, көбінесе саяхатшыларға қызмет көрсететін дүкендер, мысалы, теміржол вокзалдары мен әуежайлардағы дүкендер, сондай-ақ жанармай құю станциялары ашық болуы мүмкін. Ресторандар, тіпті тек алыпсатарлық тамақ сататындар да, дүкендер ретінде қарастырылмайды және жексенбі күні ашылуға рұқсат етіледі.
Грекия
Стандартты жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін. Мемлекеттік қызметкерлердің жұмыс уақыты 07:00-ден 15:00-ге дейін. Дүкендер әдетте дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 09:00-ден 21:00-ге дейін, ал сенбі күндері 09:00-ден 20:00-ға дейін жұмыс істейді. Жексенбі күні дүкендердің ашылуы өте сирек, бірақ мамырдан қазанға дейін туристік орындардағы дүкендер сағат 11:00-ден 20:00-ға дейін ашылуы мүмкін.
Венгрия
Венгрияда жұмыс аптасы дүйсенбіден басталып, жұма күні аяқталады. Толық жұмыс уақыты әдетте аптасына қырық сағат деп есептеледі. Офис қызметкерлері үшін жұмыс күні көбінесе сағат 8-ден 9-ға дейін басталып, келісімшарт пен түскі ас уақытына байланысты сағат 16:00-дан 18:00-ге дейін аяқталады. Мемлекеттік қызметкерлердің қырық сағаттық жұмыс уақытына түскі ас уақыты кіреді. Олардың жұмыс кестесі әдетте дүйсенбіден бейсенбіге дейін (08:00-ден 16:30-ға дейін) 8,5 сағаттан және жұма күні (08:00-ден 14:00-ге дейін) 6 сағаттан тұрады.
Ирландия
Ирландияда жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, негізгі жұмыс уақыты сағат 09:00-ден 17:30-ға дейін. Бөлшек сауда дүкендері әдетте бейсенбі күні сағат 21:00-ге дейін ашық болады. Көптеген азық-түлік дүкендері, әсіресе қалалық аймақтарда, сағат 21:00-ге дейін немесе одан кеш ашылады, ал кейбір супермаркеттер мен шағын дүкендер тәулік бойы жұмыс істей алады. Дүкендер әдетте сенбі күні күні бойы, ал жексенбі күні қысқартылған жұмыс кестесімен (әдетте 10:00-12:00 мен 17:00-19:00 аралығында) ашық болады.
Италия
Италияда 40 сағаттық жұмыс уақыты ережесі қолданылады: дүйсенбіден жұмаға дейін, сағат 09:00-ден 18:00-ге дейін, бір сағаттық түскі үзіліспен. Жексенбі күні әрдайым демалыс болып табылады; сенбі күні де көбінесе демалыс күні, бірақ көптеген жоғары мектептерде студенттердің кестесі аптасына 6 күнге дейін жайылуы мүмкін, алайда бұл тек таңертеңгі сағаттармен шектеледі. Бұрын дүкендер сағат 13:00-ден 16:00-ға дейін жабылып, әдетте 19:00-ге дейін немесе 20:00-ге дейін ашық болатын. Дүкендердің жұмыс уақыты жақында өзгертілді және енді иесінің қалауынша белгіленеді; сауда орталықтары әдетте әр күн сайын сағат 08:00-ден 09:00-ға дейін 20:00-ге дейін жұмыс істейді.
Латвия
Латвияда жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, аптасына 40 сағатқа дейін шектелген. Дүкендер көбінесе демалыс күндері ашық болады, көптеген ірі сауда желілері сенбі және жексенбі күндері де толық жұмыс режимінде жұмыс істейді. Жеке кәсіпорындар әдетте сағат 9:00-ден 18:00-ге дейін жұмыс істейді, алайда мемлекеттік мекемелер және басқаларының жұмыс күні 17:00-де аяқталуы мүмкін.
Литва
Литвада аптасына 40 сағаттан аспайтын жұмыс аптасы бар. Дүкендер көбінесе демалыс күндері ашық болады, көптеген ірі сауда желілері тіпті жексенбі және мереке күндері де толық жұмыс істейді (бірақ Рождество мен Пасхада дүкендер әдетте жұмыс уақытын қысқартады). Жеке кәсіпорындар көбінесе сағат 9:00-ден 18:00-ге дейін жұмыс істейді, алайда мемлекеттік мекемелер және басқаларының жұмыс күні 17:00-де немесе 16:00-де аяқталуы мүмкін.
Люксембург
Люксембургте стандартты жұмыс аптасы аптасына 40 сағат, күніне 8 сағаттан тұрады. Дүйсенбіден жұмаға дейін стандартты жұмыс күндері болып табылады, алайда көптеген дүкендер мен кәсіпорындар сенбі күні де жұмыс істейді (бірақ жұмыс уақыты шектеулі). Жексенбідегі сауда қатты шектеулі және көбінесе тек таңертең ашылатын азық-түлік дүкендерімен ғана шектеледі. Алайда, Люксембург қаласында дүкендер айдың бірінші жексенбісінде, сондай-ақ жыл соңында (жаңа жылдық сауда маусымында) Люксембург қаласы мен басқа да ірі қалаларда демалыс күндері ашылуы мүмкін. Елдің солтүстігінде және шекаралық қалаларда орналасқан бірнеше сауда орталықтарына (мысалы, KNAUF, MASSEN және Pall Center Pommerloch) жыл бойы дерлік әр күні жұмыс істеуге рұқсат беріледі.
Нидерланды
Нидерландыда стандартты жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін (36–40 сағат) болады. Дүкендер көбінесе сенбі күні және жиі жексенбі күні ашық болады, бұл орналасқан жеріне байланысты. Дүйсенбі күні таңертең дүкендер көбінесе түске дейін ашылмайды.
Польша
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, аптасына 40 сағат. Ірі сауда орталықтары сенбі және жексенбі күндері ашық, ал көптеген шағын дүкендер жексенбі күндері жабылады. Саудаға тыйым салынған алғашқы жексенбі күні 2018 жылдың 11 наурызында болды. Осы күнден бастап барлық сауда орталықтары мен дүкендерге ай сайынғы бірінші және соңғы жексенбіде ғана сауда жасауға рұқсат берілді. 2019 жылы қосымша шектеулер сауданы әр айдың соңғы жексенбісімен шектеді. 2020 жылы жексенбі күнінен басқа барлық күндері сауда жасауға тыйым салынды, оның ішінде Рождество мен Пасха мерекелеріне дейінгі күндер де. Нан пісірушілер, кондитерлер, жанармай құю станциялары, гүл дүкендері, пошта бөлімшелері, теміржол станциялары және әуежайлар бұл тыйымнан босатылады. Дүкен иелері өздері қызмет көрсеткен жағдайда дүкендерін аша алады. Жаңа қағидаларды бұзғандарға 100 000 PLN (23 900 EUR; 29 250 USD) көлемінде айыппұл салынады. Қайталап бұзушыларға бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы мүмкін.
Португалия
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, аптасына 40 сағат (мемлекеттік қызметкерлер үшін күніне 7 сағат, аптасына 35 сағат). Көшедегі дүкендер көбінесе сенбі күні таңертең ашық болады, ал сауда орталықтары әдетте әр күн ашық болады (сенбі және жексенбі күндерін қоса).
Румыния
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, жалпы аптасына 40 сағат. Дүкендер сенбі және жексенбі күндері ашық болады. Демалыс жұма күні басталып, дүйсенбі күні аяқталады.
Ресей
Ресейде қалыпты жұмыс аптасы дүйсенбі күні басталып, жұма күні аяқталады, күніне 8 сағат жұмыс істеледі. Федералды заң бойынша жұмыс аптасының ұзақтығы 5 немесе 6 күн болуы мүмкін, бірақ жұмыс істелген сағаттар 40 сағаттан аспауы тиіс. Барлық жағдайларда жексенбі демалыс күні болып табылады. 5 күндік жұмыс аптасында жұмыс беруші аптаның қай күні екінші демалыс күні болатынын өзі таңдайды. Көбінесе бұл сенбі күні, бірақ кейбір ұйымдарда (көбінесе мемлекеттік органдарда) дүйсенбі күні болады. Осылайша мемлекеттік мекемелер қалыпты жұмыс кестесі бар адамдарға сенбі күні қызмет көрсете алады. Ресейде жұмыс істемейтін мерекелер бар, олардың барлығы белгілі бір күндерге сәйкес келеді. Заң бойынша, егер мұндай мереке әдеттегі демалыс күнімен сәйкес келсе, келесі жұмыс күні демалыс күні болып жарияланады. Ресми мереке тұрақты демалыс күнінің орнын баса алмайды. Үкімет жыл сайын жұмыс кестесін оңтайландыру мақсатында мерекелерге жақын жұмыс апталарын өзгерте алады. Мысалы, егер 5 күндік жұмыс аптасында мереке сейсенбі немесе бейсенбі күніне келсе, жұмыс аптасы тиімді болу үшін қайта құрылады. Көлік қызметкерлері, дүкен сатушылары және күзетшілер сияқты мамандықтарда ерекшеліктер бар. Көп жағдайларда тәуелсіз схемалар қолданылады. Мысалы, қызмет көрсету саласы көбінесе X арқылы Y схемасын (орыс тілінде: X через Y) пайдаланады, онда әрбір жұмысшы X күн жұмыс істейді, ал келесі Y күн демалады.
Сербия
Сербияда жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат (30 минуттық үзіліс қоса алғанда), жалпы аптасына 40 сағат. Дүкендер сенбі және жексенбі күндері ашық болады, көбінесе жұмыс уақыты қысқа болады, алайда көптеген ірі дүкендер мен сауда орталықтары апта күндері мен демалыс күндері бірдей режимде жұмыс істейді.
Словакия
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, жалпы аптасына 40 сағат. Ірі сауда орталықтары сенбі және жексенбі күндері ашық, ал көптеген шағын дүкендер жексенбі күні жабылады. Барлық дүкендер мемлекеттік мерекелерде заң бойынша жабылады, бірақ жанармай құю станцияларына және дүкен иелері өздері тікелей ашып сатуға шешім қабылдаған дүкендерге рұқсат беріледі; әдетте қала шеткері мен аймақтарындағы шағын азық-түлік дүкендері.
Кеңес Одағы
Бұрынғы Кеңес Одағында стандартты жұмыс аптасы 41 сағатты құрады: дүйсенбіден жұмаға дейін 8 сағат 12 минут. 1960 жылдардың ортасынан бұрын стандартты жұмыс аптасы 6 күнге созылып, 41 сағатты құрады: дүйсенбіден жұмаға дейін 7 сағат, сенбі күні 6 сағат.
Испания
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, аптасына 40 сағат. Көптеген кеңселер мен жұмыс орындарында дәстүрлі жұмыс уақыты 9:00-дан 13:00-ге дейін, содан кейін 14:00-тен 15:00-ге дейін және 16:00-дан 18:00-ге дейін. Көптеген дүкендер сенбі күні таңертең ашық, ал көптеген ірі сауда орталықтары сенбі күні бойы ашық. Мадрид сияқты кейбір қалаларда олар көптеген жексенбі күндері де ашық болады. Кейбір мейрамханалар, барлар мен дүкендер дүйсенбі күні жабық, себебі дүйсенбі күні әдетте жұмыс азаяды.
Украина
Жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін, күніне 8 сағат, жалпы аптасына 40 сағат. Дүкендер сенбі және жексенбі күндері ашық. Демалыс жұма күні басталып, дүйсенбі күні аяқталады.
Ұлыбритания
Кәсіпорындардағы дәстүрлі жұмыс аптасы дүйсенбіден жұмаға дейін (35-40 сағат, келісімшартқа байланысты) болады. Бөлшек саудада және денсаулық сақтау сияқты басқа салаларда демалыс күндері аптаның кез келген күні болуы мүмкін. Жұмыс берушілер өз қызметкерлерін аптаның барлық күндері жұмыс істеуге міндеттей алады, бірақ әрбір қызметкерге аптасына кемінде 24 сағат немесе әр екі аптада 48 сағат үздіксіз демалыс беруге міндетті. Шотландия мен Ұлыбританияның қалған бөліктерінде дүкендердің жұмыс уақытына қатысты заңдар әртүрлі. Англияда, Уэльсте және Солтүстік Ирландияда көптеген дүкендер мен қызметтер сенбі күні және көбінесе жексенбі күні де ашық болады. Англия мен Уэльсте дүкендердің жексенбі күнгі максималды жұмыс уақыты дүкеннің жалпы ауданына байланысты өзгереді. Алайда, Шотландияда жексенбіде дүкендердің жұмыс уақытына заңдық шектеулер жоқ. Ұлыбританиядағы максималды орташа жұмыс аптасы 48 сағатты құрайды, бұл әдетте 17 апта ішіндегі орташа есептеу арқылы анықталады. Бұл заң 1998 жылы қабылданған. Дегенмен, Ұлыбританияда жеке тұлғалар қалаған жағдайда осы талаптан бас тартуға құқылы, сондай-ақ шұғыл қызметтерде жұмыс істейтіндер сияқты ерекшеліктер де бар. Жеке тұлғалар бұрын бас тартқан жағдайда да, еңбек шартының бір бөлігі болса да, қайтадан қатысуға таңдау жасай алады. Оларды жұмыстан шығару немесе оларға әділетсіз қарау заңсыз, бірақ жұмыс берушіге дайындалу үшін олардың еңбек шартына сәйкес 3 айға дейін алдын ала хабарлау қажет болуы мүмкін. Ең төменгі демалыс мерзімі қазіргі таңдағы жылына 28 күн, бірақ бұл қызметкердің келісімшартында көрсетілген мемлекеттік мерекелерді де қамтуы мүмкін. Англия мен Уэльсте сегіз, Шотландияда тоғыз, ал Солтүстік Ирландияда жыл сайын он тұрақты мемлекеттік мереке бар. 28 күндік демалыс құқығы, егер үкімет белгілі бір жылы қосымша мемлекеттік мереке белгілесе, бұл міндетті түрде демалыс күні болып табылмайды және жұмыс беруші басқаша шешпесе, қызметкерлердің демалыс мерзіміне 1 күн қосылмайды – кейбіреулер осылай жасайды.
Бейсенбі-жұма демалыс күндері
Ислам дінінде жұма күні апталық намаз күні, сол күні жұма намазы оқылады. Осы себепті, Таяу Шығыс елдерінің көпшілігі және кейбір мұсылман көпшілікті құрайтын елдер бейсенбі мен жұма күндерін демалыс күндері ретінде ұстанған. Дегенмен, қазіргі таңда ешбір елде мұндай демалыс күндері сақталмайды (төменде қараңыз).
Жексенбілік демалыс (Бір күндік демалыс)
Иранда бейсенбі күні көптеген мемлекеттік мекемелер үшін жұмыс күнінің жартысы, ал барлық мектептер жабық. Бірақ көптеген жұмыстар үшін бейсенбі жұмыс күні болып табылады. Жеке және шетелдік компаниялар әдетте жұма және сенбі күндерін демалыс күндері ретінде пайдаланады. Джибутиде көптеген кеңселер де ерте ашылады – шамамен сағат 7:00 немесе 8:00-де, содан кейін 13:00 немесе 14:00-де жабылады, әсіресе жаз айларында күндізгі ыстыққа байланысты.
Бір-біріне жалғаспайтын жұмыс аптасы
Бруней Дар-Салам – әлемде дүйсенбіден бейсенбіге дейін және сенбі күнінен тұратын үздіксіз жұмыс аптасына ие жалғыз ел. Демалыс күндері – жұма, оны халықтың көп бөлігі жұма намазына арнайды, және жексенбі. Брунейдегі кейбір мемлекеттік емес компаниялар дүйсенбіден жұмаға дейінгі жұмыс аптасын қабылдайды. Компания ережелеріне байланысты, қызметкерлер сенбі күні жарты күн жұмыс істеуге міндетті болуы мүмкін. Индонезияның Ачех провинциясы – қазіргі уақытта дүйсенбіден бейсенбіге дейін және сенбіден тұратын үздіксіз жұмыс аптасын қолданатын жалғыз провинция. Демалыс күндері – жұма, көбінесе жұма намазына пайдаланылады, және жексенбі. Алайда, Ачехтегі кейбір жеке және шетелдік кәсіпорындар мен компаниялар дүйсенбі-жұма жұмыс аптасын қабылдады. Малайзия – 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап Саравак штатының үкіметі бұрынғы сенбі-жексенбі демалысын жұма және жексенбі күндерінен тұратын үздіксіз демалыс күндерімен алмастырды. Бұл Шығыс Малайзия штатының дүйсенбі-бейсенбі және сенбіден тұратын үздіксіз жұмыс аптасына ие Малайзиядағы жалғыз штат екенін білдіреді. Бруней Дар-Салам мен Индонезияның Ачех провинциясынан айырмашылығы, мұндай іске асыру мұсылман және христиан қауымдастарын, олардың көп бөлігі сәйкесінше жұма және жексенбі күндерін дұға күні ретінде сақтайды, қамтуға бағытталған.