Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
EGAT: 4 × 250 МВт Френсис турбинасы
| орнатылған қуаты = 1,075 МВт
| орнатылған жылдық өндірісі =
| орнатылуы = 2010 жылдың сәуір айы
EGAT: 4 × 250 MW Francis turbine
| plant capacity = 1,075 MW
| plant annual gen =
| plant commission = April 2010
Жобаның экологиялық және әлеуметтік әсері зор, оларды жеңілдету үшін жан-жақты шаралар әзірленді. Жобаға кеңес беретін әлеуметтік және экологиялық сарапшылар тобының пікірінше, бұл шаралар жаһандық үлгіге айналуы мүмкін. Newsweek журналы оны "мейірімді және жұмсақ бөгет" деп атағанмен, жоба сынға да ұшырады. 2015 жылға қарай бөгеттің әсерін байқауға болып, сын-пікірлер күшейді. Үкіметтік емес ұйымдардың бір тобы: "Лаос Орталық айманындағы Nam Theun 2 бөгетінің құрылысы басталғанына он жыл өткен соң, бұл мегажобаның адамдар мен олардың қоршаған ортасына зиянды әсері бар екені анық".
The project has significant environmental and social impacts, and comprehensive measures have been designed to mitigate these. According to a group of social and environmental experts who advise on the project, these measures could become a global model. Although Newsweek referred to it as a "kinder and gentler dam", the project has also attracted criticism. By 2015, it was possible to see the effect of the dam and criticism mounted. A group of non governmental organisations said: "Ten years after the start of the construction of the Nam Theun 2 Dam in Central Laos, it is clear that this mega project has disastrous impacts on people and their environment."
Тарих және қазіргі жағдай
Nam Theun 2 жобасы 1980 жылдары анықталды және 1993 жылы концессия берілді. Ол ұзақ уақыт бойы бөгетке қарсы науқанға ұшырады. 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысынан кейін жоба тоқтатылды, бірақ 1999 жылы дайындық қайта басталды. 2002 жылдың қазан айында Nam Theun 2 Power Company (NTPC) мен Лаос үкіметі арасында концессиялық шартқа қол қойылды, одан кейін 2003 жылдың қараша айында бір жағынан NTPC, екінші жағынан Thailand Electricity Generating Authority (EGAT) және Лаос мемлекеттік электр компаниясы Electricite du Laos (EDL) арасында электр энергиясын сатып алу туралы келісімдерге (PPA) қол қойылды. Қаржылық жабылу 2005 жылдың маусым айында болды. Нам Тхен өзенін бұру 2006 жылдың наурыз айында басталды және 2008 жылдың сәуірінде Накай бөгетінің қабырғасы толыққаннан кейін аяқталды. Накай су қоймасы 2008 жылғы жаңбырлы маусымда толтырылды және 2008 жылдың соңына қарай толық көлемге жақын деңгейге жетті. 2009 жылдың ортасында сынақ гидроэлектр энергиясын өндіру басталды және 2010 жылдың сәуірінде коммерциялық пайдалануға кірісті.
The Nam Theun 2 project was identified in the 1980s and a concession was awarded in 1993. It was subjected to a long anti dam campaign. The project was frozen after the 1997 Asian financial crisis, but preparation resumed in 1999. In October 2002 a concession contract between the Nam Theun 2 Power Company (NTPC) and the government of Laos was signed, followed by the signing of power purchase agreements (PPA) in November 2003 between NTPC on the one hand and, Electricity Generating Authority of Thailand (EGAT) and the Laotian state owned power company Electricite du Laos (EDL) on the other. Financial closing was reached in June 2005. The Nam Theun River diversion was begun in March 2006 and then closed in April 2008 following completion of the Nakai Dam wall. Impoundment of the Nakai Reservoir occurred over the 2008 wet season and the reservoir was close to full supply level by the end of 2008. Test hydro power generation began in mid 2009 and the commercial operation date was achieved in April 2010.
Институционалдық шаралар
Жоба құрылыс-жұмыс жүргізу трансферті (BOT) жобасы ретінде құрылған. Оның концессиялық мерзімі 31 жыл, оның ішінде пайдалану мерзімі 25 жыл. Концессиялық мерзім аяқталғаннан кейін жобаның нысандары үкіметке тегін беріледі. Жобаны NTPC әзірледі, ол EDF (40%), Таиландтың Electricity Generating PCL (EGCO) (35%) және Лаос Үкіметінен (25%) құралған консорциумға тиесілі. NTPC-нің басым бөлігі үкіметке және мемлекеттік кәсіпорындарға тиесілі. Бұл тәжірибе IPP үшін ерекше. Әдетте, электр энергиясын өндіруші компания жеке меншікте болады. Лаос – Лаос Халықтық Революциялық партиясының басшылығымен бір партиялық жүйеге ие Халықтық Демократиялық Республикасы (ХДР). Бұл әлемдегі санаулы коммунистік мемлекеттердің бірі. Үкімет NT2 жобасына қатысты бірнеше рөл атқарады, олардың кейбіреулері қақтығысқа түсуі мүмкін: ол NTPC-ге ішінара иелік етеді, демек жобаның қаржылық табыстылығына мүдделі; ол концессиялық шарт бойынша қоршаған орта және әлеуметтік сақтық шараларын сақтауды қадағалайды; және ол мемлекеттік электр компаниясы EDL арқылы жобадан өндірілген электр энергиясының бір бөлігін сатып алады, сондықтан электр энергиясының төмен бағасына мүдделі. NTPC-нің бірқатар иелері бөгет құрылысына қатысатын мердігерлер болып табылады. Мысалы, EDF International жобаның бас мердігері, ол тікелей келісімшарт бойынша жұмыс істейді. Ол жобаның нақты бөліктері үшін түрлі қосалқы мердігерлерді тартқан.
The project is structured as a build operate transfer (BOT) project. It has a concession period of 31 years, of which the operating period is 25 years. At the end of the concession period, the project facilities will be transferred to the government free of charge. The project was developed by NTPC, which is owned by a consortium composed of EDF (40%), Electricity Generating PCL (EGCO) of Thailand (35%), and the Government of Laos (25%). Governments and government owned enterprises own a majority of NTPC. This arrangement is atypical of an IPP. Normally the power generating company is privately owned. Laos is a People's Democratic Republic (PDR) with a one party system under the Lao People's Revolutionary Party. It is one of the few communist states in the world. The government has multiple roles related to NT2, some of which may be conflicting: It partially owns NTPC and thus has an interest in the financial profitability of the project; it is supposed to monitor compliance with environmental and social safeguards under the concession contract; and it buys some of the electricity generated from the project through the state owned power company EDL and thus has an interest in low electricity prices. Some of the owners of NTPC are also contractors engaged in the construction of the dam. For example, EDF International is the lead contractor for the project under a turnkey contract. It has engaged various sub contractors for specific parts of the project.
Xe Bang Fai өзенінің төменгі ағысындағы әсерлер
Xe Bang Fai (XBF) су ағыны, NT2 арқылы бұрылған суды қабылдағаннан кейін, айтарлықтай артты, соның салдарынан босату орнынан төмен қарай тұратын халыққа әсер етті. Зардап шеккен адамдардың нақты саны даулы. NTPC 40 000 адамның зардап шеккенін айтса, Environmental Defense ұйымы 150 000-ға дейін адамның зардап шеккенін мәлімдейді. Әсерлері кеңінен зерттелді және жергілікті қауымдастықтармен талқыланды. Төменгі ағындағы халыққа тиетін теріс әсерлерге өзен жағалауындағы бақшалардың шайылуы, су сапасының өзгеруі және балық шаруашылығына тигізетін зиян жатады. NTPC Xe Bang Fai-да су тасқыны болған кезде қуат өндіруді тоқтатуға уәде берді. Дегенмен, әр жыл сайын осы тасқын қанша уақытқа созылатыны әлі белгісіз. Осы кезеңнің ұзақтығы жобаның пайдалылығына әсер етеді. Су сапасына су қоймасындағы биомассаның көбеюі арқылы теріс әсер тиеді. Әсерлері белгісіз болғандықтан, бақылау жүйелері енгізілді және «бейімделу басқаруына» міндеттеме берілді. Xe Bang Fai төменгі ағысындағы, Махасай сияқты аудандарда тұратын ауыл тұрғындары үшін күнкөріс бағдарламалары іске асырылды. Бағдарламалар ауыл шаруашылығына, балық шаруашылығына және қолөнерге бағытталған, оларға балық аулаудан өзге де табыс көздерін табуға көмектесу үшін жасалған. Мақсаты – ауыл тұрғындарына әртүрлі көздерден ақша табуға көмектесу, өзеннің бағытын өзгертуден кейін балық аулау көлемі өзгерген жағдайда оны өтеуге мүмкіндік беру. Зардап шеккен қауымдастықтарға екінші, құрғақ маусымда күріш егуге мүмкіндік беретін суару жүйелері, ауыз су жүйелері және электр қуатына қол жеткізу ұсынылады. Осы инфрақұрылымды қамтамасыз ету NTPC-ның емес, үкіметтің міндеті. 2007 жылдың желтоқсанында Дүниежүзілік банк пен Азия Даму Банкі (АДБ) жариялаған бірлескен прогресс есебінде төменгі ағындағы бағдарламаны іске асыру, әсіресе күнкөріс бағдарламаларын іске асыру қиындық тудырғаны айтылды. Бағдарламалардың 20 ауылында тәжірибелік жолмен алынған сабақтар басқа ауылдарға да қолданылуда. Әзірленіп жатқан микрокредиттік схемалар әлі де тұрақты қаржылық негізде қалыптаспаған.
The flow of water in the Xe Bang Fai (XBF), which received the water diverted through NT2, increased significantly, thus affecting the population living downstream of the release point. The exact number of people affected is disputed. While NTPC speaks of 40,000 affected people, the NGO Environmental Defense speaks of up to 150,000 people. The impacts have been widely studied and have been discussed with local communities. Negative impacts on the downstream population include the washing away of river bank gardens, changes in water quality, and impacts on fisheries. NTPC promised to stop power production when floods occur on the Xe Bang Fai. However, it is as yet unknown exactly how long this flooding period will last for each year. The length of the period affects the project's profitability. Water quality is negatively impacted through fouling of biomass in the reservoir. Because the impacts are unknown, monitoring systems are included and a commitment has been made to "adaptive management". Livelihood development programs were put in place for the villagers living downstream on the Xe Bang Fai, in districts such as Mahaxai. The programs are focused on agriculture, fish ponds, and handicrafts to help them generate income beyond that derived from fishing. The objective is to help villagers generate money from a variety of different sources to compensate for any changes in fishing catches after the river diversion. Affected communities receive irrigation systems to allow for a second, dry season rice crop, drinking water systems, and access to electricity. The provision of this infrastructure is not the responsibility of NTPC, but of the government. According to a joint progress report issued by the World Bank and the ADB in December 2007, implementation of the downstream program – particularly on implementing livelihood programs – was a challenge. Lessons from the 20 villages where the programs have been piloted in a participatory manner are being applied as other villages were included. Micro credit schemes that are being developed were not yet on a sustainable financial footing.
Nam Theun өзенінің төменгі ағысындағы әсерлері
Су ағыны күрт төмендейтін Нам Тхен өзенінің төменгі ағысындағы салдары туралы мәліметтер өте аз. Бүркеннің 50 шақырым төменгі ағысында Нам Тхен өзені бойында тұрақты елді мекендер жоқ. Дегенмен, балықшылар мен аңшылар осы өзен учаскесін пайдаланады. Су ағынының азаюы мен шөгінді мөлшерінің төмендеуі балық түрлерінің әртүрлілігіне және олардың санына әсер етуі күтілуде. ҰТӨК жүргізіп отырған өзен бойындағы елді мекендерді бақылау балық шаруашылығына елеулі әсер тигенін әзірге анықтаған жоқ.
There is relatively little information on downstream impacts on the Nam Theun River, where water flows will be significantly reduced. No permanent villages lie along the Nam Theun some 50 km downstream below the dam. Fishermen and hunters, however, do use this stretch of the river. Fish diversity and abundance is expected to be affected by reduced water flows and sediment content. Monitoring of the villages along the river conducted by NTPC has not yet detected any significant impacts to the fishery.
Биологиялық әртүрлілік және ормандар
Накай үстіртіндегі үш қорғалған аймақ (Накай Нам Тхен, Хин Нам Нор және Фу Хин Пун ұлттық биологиялық әртүрлілікті сақтау аймақтары) су басқан аумақтан тоғыз есе үлкен (4 106 км²) және жоба аясында бөлінетін елеулі қаржылық ресурстар арқасында тиімді басқарылуы күтілуде – бұл сома үкімет бүкіл ұлттық саябақ жүйесіне бұған дейін жұмсаған қаражаттан 60 есе артық. Су басқан аймақтар маңызды табиғи орта емес. Бұрын қорғалған аймақтарда заңсыз ағаш кесу кең таралған, үкімет оны бақылауға алғанын мәлімдеседі, бірақ ауыл тұрғындарының ағаш кесу арқылы азайып бара жатқан табыстарын толықтырып отырғанына қатысты дәлелдер көбейіп келеді. Балықтарды жан-жақты зерттеу нәтижесінде, өзеннің суға батқан бөлігінде ғана тіршілік ететін балық түрлері жоқ екені анықталды. Аймақтағы Азия пілдерін сақтау жоспары жасалды. Су алабын басқаруды қорғау органы (WMPA) суқойманың су алабын және оның ішіндегі қорғалған аймақтарды қорғау мақсатымен құрылды. WMPA концессиялық кезең бойында NTPC-ден жыл сайын 1 миллион АҚШ доллары көлемінде қаржы алады.
Three existing protected areas on the Nakai plateau (the Nakai Nam Theun, the Hin Nam Nor, and the Phou Hin Poun National Biodiversity Conservation Areas), together nine times larger (4,106 km2) than the flooded area, are expected to be better managed through significant resources made available under the project – more than 60 times what the government has spent on its entire national parks system so far. The flooded areas are not considered critical natural habitat. Formerly there was significant illegal logging in the protected areas, which the government claims has now been largely brought under control despite growing evidence that villagers are using logging to supplement falling incomes. Detailed fish surveys showed that there are no fish species living only in the stretch of the river that will be inundated. A management plan for the Asian elephants in the area has been drawn up. A Watershed Management Protection Authority (WMPA) has been established with the specific purpose of protecting the watershed of the reservoir and the protected areas in it. WPMA will receive US$1M annually from NTPC through the concession period.
Қайта орналастыру
Накай платосындағы NT2 су қоймасы орналасқан аумақтан 17 ауыл мен 6300 тұрғыны көшіріліп, қайта қоныстандырылған қауымдармен ақылдасып салынған жаңа ауылдарға орналастырылды. NTPC және Лаос Үкіметі қайта қоныстандырылған ауыл тұрғындарының табысын көшірілгеннен кейін бес жыл ішінде екі есеге арттыруға міндеттелді. Яғни, 2005 жылы бір шаңырақтың жылына 410 АҚШ доллары болатын табысы 2012 жылға қарай кем дегенде 820 АҚШ долларына жететін болуы керек. Ауылдар мен маңызды инфрақұрылымдардың (жаңа жолдар, су сорғылары, дәретханалар, мектептер, диірмендер және электр қуаты) құрылысы 2008 жылдың ортасына дейін аяқталды. Тұрғын үйлердің дизайны, орналасуы және құрылыс материалдары бойынша консультациялар өткізіліп, жергілікті халықтың қажеттіліктерін ескеретін нәтижелерді қамтамасыз ету үшін олар жалғастырылуда. Дүниежүзілік банк есебінде көрсетілгендей, сумен жабдықталу мен санитария жағдайының жақсаруы, жүйелі медициналық тексерулер және масалық торлармен қамтамасыз ету арқасында көшірілген ауыл тұрғындарының денсаулығы айтарлықтай жақсарған. Сарапшылар көшірілген ауыл тұрғындарына ауыл шаруашылығы және табыс өнімділігін арттыру үшін жаңа тәжірибелерді қабылдауға көмектесуде. Есепте, ауыл тұрғындарына ең тиімді егін өндіріс жүйесін дамытуға көмектесу үшін қосымша техникалық көмек қоса алғанда, тұрмыстық қызметтерді дамыту қарқынын үдету қажеттігі атап көрсетілген.
Seventeen villages and their 6,300 inhabitants moved from the area that became the NT2 reservoir on the Nakai Plateau to custom built villages built in consultation with the resettled communities. NTPC and the Lao Government have committed to doubling the income of resettled villagers, through livelihood programs, five years after they have been relocated. This means that people who used to make US$410 per household a year in 2005 should make at least US$820 per household a year by 2012. Construction of the villages and major facilities (new roads, water pumps, toilets, schools, mills, and electricity) was completed by mid 2008. Consultations on house design, location, and construction materials were held and continue to ensure the outcomes reflect the needs of the local people. According to a World Bank report, the health of villagers who have already been resettled has significantly improved due to better water and sanitation, regular health check ups and the provision of mosquito nets, as documented by various assessments. Experts are helping the resettled villagers to adopt improved practices to increase agricultural and income productivity. The report stresses that the pace of the development of the livelihood activities must be accelerated including engaging additional technical assistance to help villagers develop the most effective cropping systems possible.
Қоймалық тұнбалану
Қазіргі шөгінді жиналу қарқынымен есептегенде, су қоймасының қызмет ету мерзімі бес ғасырдан асады. Егер су жиналатын алдындағы бассейнде кең ауқымды орман шаруашылығы жұмыстары жүргізілсе, онда қызмет ету мерзімі артасымен қысқарып, жобаның қаржылық және экономикалық тиімділігіне әсер етеді. Бұл әсіресе шөгінділер су қоймасының төменгі жағындағы бөгетке жақын орналасқан пайдалы емес бөлігіне ағып түспей, су қоймасының жоғарғы жағындағы пайдалы көлемді бөлігінде қалып қойса орын алады. Жақсы қаржыландырылған Су шаруашылығын басқару және қорғау органының құрылуы орман жамылғысын сақтап, су қоймасының су жиналатын алабындағы тозыққа қарсы күресті күшейтуге бағытталған.
At current sedimentation rates, the reservoir has a lifetime of more than five centuries. If substantial logging occurred in the upstream basin, the lifetime would be accordingly reduced and could affect the financial and economic viability of the project. This would especially be the case if sediments remained in the active storage area in the upper part of the reservoir instead of being washed into the dead storage area closer to the dam in the lower part of the reservoir. The establishment of the relatively well funded Watershed Management Protection Authority is expected to protect forest cover and thus limit erosion in the watershed of the reservoir.