Кіріспе

Адам Геттел мен Крейг Лукастың 2005 жылғы мюзиклі "Пьяццадағы жарық" – Адам Геттелдің музыкасы мен сөздеріне, ал Крейг Лукастың либреттосына негізделген мюзикл. Элизабет Спенсердің 1960 жылғы повесінен бейімделген бұл туынды 1950 жылдардағы Италияның Флоренция қаласында өтеді. Оқиға Маргарет Джонсон, оңтүстік штатының бай әйелі мен оның қызы Клараның тағдырын баяндайды. Клара бала кезіндегі оқиға салдарынан дамуы шектеулі. Олар бір жазды Флоренцияда бірге өткізеді. Клара жас итальяндық Фабрициоға ғашық болғанда, Маргарет қызының болашағын ғана емес, өзінің көңіліндегі үміттер мен өкініштерін де қайта қарастыруға мәжбүр болады. Мюзиклдің музыкасы Бродвейдегі 21-ғасырлық поп-музыка дәстүрінен өзгеше, неоромантикалық классикалық музыка мен опера жанрына жатады. Күтпеген гармониялық өзгерулер, ұзақ мелодиялық құрылымдар және Бродвейдегі көптеген мюзиклдерге қарағанда күрделі оркестрленген музыкалық қойылымды ұсынады. Көптеген әндердің мәтіні итальян тілінде немесе бұзық ағылшын тілінде жазылған, себебі кейбір кейіпкерлер тек итальян тілінде ғана сөйлейді.

Бастапқы өндіріс

"Пьяццадағы жарық" 2003 жылғы маусымда Сиэтлдегі Интиман театрында, содан кейін 2004 жылдың басында Чикагодағы Гудман театрында мюзикл ретінде сахналады. Виктория Кларк Маргарет Джонсон рөлін, Селия Кинан Болгер Клара Джонсон рөлін, ал Стивен Паскуале Фабрицио Накарелли рөлін сомдады. Келли О'Хара Франка Накарелли рөлінде ойнады. Шоу Бродвейге көшкен кезде, Паскуале "Rescue Me" телесериалымен қақтығысқа түскендіктен, рольден бас тартты. Бұған қоса, О'Хара Клара рөлін ойнады.

Бродвей қойылымы және ұлттық гастрольдер

36 алдын ала көрсетілімнен кейін, Бродвей қойылымы 2005 жылғы 18 сәуірде Линкольн орталығындағы Вивиан Бомонт театрында ашылды, онда 504 қойылым өтті және 2006 жылғы 2 шілдеде жабылды. Музыкалық қойылымды Бартлетт Шер қойды, хореографиясын Джонатан Баттерлл жасады, жарықтандыруды Кристофер Акерлинд, декорацияларды Майкл Йерган, костюмдерді Кэтрин Зубер жасады. Басты рөлдерді Кларк, О'Хара, Мэтью Моррисон, Майкл Беррес және Сара Уриарте Берри сомдады. Крис Сарандон кейінірек Синьор Накарелли рөліне қосылды, Аарон Лазар Фабрицио рөлін, ал Кэти Роуз Кларк Клара рөлін алмастырды. 2006 жылғы 15 маусымда, жабылуға аз уақыт қалғанда, қойылым PBS телеарнасының «Линкольн орталығынан тікелей эфирде» бағдарламасында көрсетілді және екі миллионнан астам көрерменді қамтыды. Актерлік құрамында Виктория Кларк (Маргарет), Кэти Роуз Кларк (Клара), Аарон Лазар (Фабрицио), Крис Сарандон (Синьор Накарелли), Пэтти Кохенур (Синьора Накарелли), Майкл Беррес (Джузеппе), Сара Уриарте Берри (Франка) және Бо Гравитт (Рой) болды. Кристин Андреас Маргарет, Елена Шаддоу Клара және Дэвид Бернхэм Фабрицио рөліндегі АҚШ-тың ұлттық гастрольдік сапары 2006 жылдың тамызында Сан-Францискодағы Орфей театрында басталды және 2007 жылдың 22 шілдесінде Чикагода аяқталды.

Басқа өндірістер

Жапондық мюзиклдің қойылымы 2007 жылдың желтоқсан айында өндірілді, ол шамамен бір айға созылды. Онда Маргарет Джонсон рөлін Кахо Шимада ойнады. 2008 жылдың 17 тамызында Сиднейдегі Стар-Ситидегі Лирик театрында австралиялық концерттік нұсқасы бір түндік көрсетіліммен ұсынылды. Орындаушылар құрамында «Операның арбауы» австралиялық компаниясының мүшелері болды, Маргарет рөлінде Джеки Рис, Клара рөлінде Кэтлин Мур және Фабрицио рөлінде Джеймс Пратт ойнады. Бұл қойылымды Джон О'Мэй режиссерлік етті. 2008 жылдың жазында Геттель мюзиклді Вермонттағы Уэстон Плейхаус Театр Компаниясы үшін кішігірім камералық қойылым ретінде қайта құрастырды, онда Сара Уриарте Берри Франка рөлін қайта ойнады. Шоудың опера театрындағы тұсаукесері 2008 жылдың қазан айында Солтүстік Каролина штатының Уинстон-Салем қаласындағы Пьемонт операсында өтті. Онда Маргарет рөлінде Джилл Гарднер, Клара рөлінде Сара Джейн МакМахон ойнады, режиссері – Дороти Даннер, дирижері – Джеймс Оллбриттен. Лос-Анджелес аймағындағы алғашқы жергілікті тұсаукесер 2009 жылы Ковина сахналық өнер орталығында болды. Кристофер Каллен Маргарет, Брук Тансли Клара және Крейг Д'Амико Фабрицио (барлығы Бродвей ардагерлері) Брэйди Швиндтің режиссерлік жетекшілігімен ойнады. Альберта провинциясының Летбридж симфониялық оркестрі 2009 жылдың 19-21 қазанында Женевье Е. Ятс еске алу орталығында музыкалық қойылымды ұсынды, бұл Канададағы тұсаукесер болды. Режиссері – Фрэн Руд, музыкалық жетекшісі – Кен Роджерс. Бұл қойылымда Маргарет рөлінде Дайан Льюэллин Джонс, Клара рөлінде Николь Хиггинсон, Фабрицио рөлінде Стивен Мортон ойнады. Торонтодағы Беркли көшесіндегі театр 2010 жылдың ақпанында «Acting Up Stage» бағдарламасымен Канададағы тұсаукесерді көрсетті. Arena Stage (Вашингтон, округ) 2010 жылдың 5 наурызынан 11 сәуіріне дейін Холлис Ресниктің Маргарет рөлінде ойнаған қойылымын көрсетті. Еуропалық тұсаукесерді Пол Керрисон 2009 жылдың мамырында Лестердегі Керв театрында режиссерлік етті, онда Люси Шауфер Маргарет және Кэролайн Шин Клара рөлінде ойнады. 2012 жылдың 11 наурызында Чикагодағы Тео Убик кабаре театрында ашылған жоғары бағаланған қойылымда Келли Харрингтон Маргарет және Рейчел Клиппель Клара рөлінде ойнады. Харрингтонның өнері «Ең үздік әйел актер» сыйлығын жеңіп алды. Қойылым маусымға дейін ұзартылды. 2013 жылғы Шоу фестивалі Канаданың Онтарио штатындағы Ниагара-он-те-Лейк қаласындағы Сот үйінің театрында өтті. Алдын ала көрсетімдер 2013 жылдың 4 шілдесінде басталды, ресми ашылу 2013 жылдың 26 шілдесінде болды, ал қойылым 13 қазанда жабылды. Мюзиклді Джей Турви режиссерлік етті, ал Маргарет Джонсон рөлін Патти Джеймисон ойнады. Front Porch Theatricals (Питтсбург) 2015 жылдың тамызында қойылымды сахналады. Ол жергілікті және ұлттық сыншылардың жоғары бағасын алды, BroadwayWorld жалпы өндірісті және Джош Гроссоны Фабрицио рөлінде жоғары бағалады. Орындаушылар құрамында Маргарет рөлінде Беки Тот, Клара рөлінде Линдси Байер болды. Оны Стивен Санта режиссерлік етті. 2016 жылдың 4 сәуірінде түпнұсқалық Бродвей актерлерінің барлығы музыкалықтың пайдасына концерттік нұсқасы үшін Вивиан Бомонт театрында қайтадан жиналды. Бұл туынды Life Like Company 2016 жылдың 28 қазанынан 6 қарашаға дейін Мельбурн өнер орталығында ұсынды, режиссері – Тереза Борг, басты рөлдерді Челси Пламли (Маргарет Джонсон), Женевье Кингсфорд (Клара Джонсон) және Джонатан Хики (Фабрицио Накарелли) ойнады. Мюзикл Лондонның Корольдік фестиваль залында 2019 жылдың 14 маусымынан 6 шілдесіне дейін қойылды, онда Рене Флеминг Маргарет және Дов Камерон Клара рөлінде ойнады. Режиссері – Дэниел Эванс. Бұл қойылым қазан айында Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильонына, желтоқсан айында Чикагодағы Лирикалық операға Клара рөлін Солеа Пфайффер ойнап көшті. Жарым сахналық Encores! қойылымы 2023 жылдың 21-25 маусымы аралығында Нью-Йорк қаласының орталығында өтті. Онда Маргарет рөлінде Рути Энн Майлз, Франка рөлінде Шерин Ахмед, Синьора Накарелли рөлінде Андреа Бернс, Джузеппе рөлінде Родд Сайрус, Фабрицио рөлінде Джеймс Д. Гиш, Синьор Накарелли рөлінде Иван Эрнандес және Клара рөлінде Анна Завелсон ойнады. Чай Ю режиссерлік еткен бұл қойылым «музыканы азиялық американдықтардың көзқарасынан қайта қарастырды».

1-ші акті

Флоренциядағы алғашқы күнінің таңында Маргарет Клараға жол көрсеткішін оқып береді, алаңдары олардың төңірегінде оянып, жандана бастағанда ("Статуэ және әңгімелер"). Клараның шляпасын жеңіл жел алаңға қарай ұшырып жібереді. Жас итальяндық Фабрицио оны ауада ұстап алып, қайтарады. Екеуі бірден ғашық болады, бірақ Маргарет қызын одан алшақтатқанымен, оны Уффици галереясына апарып, ондағы мәрмәр мүсіндер мен картиналардағы бейнелер Клараның өзінің құштарлықтары туралы айтады ("Сұлулық бар"). Фабрицио Кларамен кездесуді сұрап келеді, бірақ Маргарет тағы да араласады. Фабрицио жалғыз тұрып, Клараға деген махаббатын білдіреді, сонымен бірге ол өзі сияқты жоғалған және мәртебесі жоқ ешкімді Клара осыншалықты жақсы көре алмайды деп қорқады ("Il Mondo Era Vuoto"). Фабрицио әкесі, синьор Накарелли және ағасы Джузеппеден Клара үшін жақсы көрінуге көмектесуді өтінеді. Джузеппе Фабрициоға бірнеше би қадамдарын үйретуге тырысады ("Американдық би"). Дуомода Фабрицио Маргарет пен Клараға жетеді, бұл жолы Фабриционың әкесі Маргареттің одан әрі араласуына қарсылығын жеңуге көмектеседі. Олар сол күні күн батқанда Микеланджело алаңында (Пасседжиата) кездесіп, қаланың көрінісін тамашалауға келіседі. Маргарет пен Клара Накареллилердің үйіне шайға шақырылады. Джузеппенің әйелі Франка Клараны пәтер бойынша экскурсияға шығарады, ал жеке бөлмеде ол Клараға некедегі махаббаттың тез суынуы туралы ескертеді ("Сен сезінетін қуаныш"). Накареллилер Клараға қатты әсерленгенмен, Маргарет өзінің терең алаңдаушылығын жеткізуге тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Фабриционың көзіне қарап, оның махаббатын көріп, қаншалықты сезінсе де, оны ренжіте алмайды, себебі Клара туралы осы адамдардың ешқайсысы білмейтін бір нәрсе бар. Клара түн ортасында Фабрициомен қонақүйдің жанында кездесуді жоспарлайды. Маргарет күйеуі Ройге қоңырау шалады, ол елге оралған. Ол оған Клара мен Фабриционың арасындағы жағдайды түсіндіруге тырысады, бірақ ол тікелей және түсініксіз болып, әңгімені қысқартады. Маргарет қонақүй бөлмесінде жалғыз қалғанда, өзінің некедегі жалғыздығы туралы ойланады ("Бөлініс күні"). Ол Клараның бөлмесіне кіргенде, оның жоғалып кеткенін байқайды. Фабрициомен кездесуге бара жатқанда, Клара Флоренцияның лабиринт тәрізді көшелерінде жоғалып қалады. Ол өзінің тыныштығы мен бақылауын жоғалтады, гистерияға ұшырап, бала сияқты айқайлайды ("Гистерия"). Анасы оны қонақүйге қайтарады, ал Клара ұйықтағанда, оның алаңдаушылығының себебін көрермендерге ашады. Клара кішкентай кезінде Шетланд понисі оның басын тепкен, сол оқиға оның ақыл-ой және эмоционалдық қабілеттерін қалыпты емес дамытуға себеп болған. Маргарет Клараны Флоренциядан дереу алып кету керек деп санайды, сондықтан ол вестибюльге ішімдік ішуге түседі. Ол кеткенде Фабрицио бөлмеге келіп, қатты күйзеледі; ол өз сезімдерін білдіру үшін дұрыс сөздерді таба алмайды, ал Клара оны басқа тәсілдерді қолдануға шақырады; Клара Фабриционың неке ұсынысын қабылдайды, екеуі жартылай жалаңаш құшақтасып тұрғанда Маргарет оларға ("Қалай болса да айт") кіреді.

2-ші акті

Маргарет Клараны алаңдатып, романға тоқтам салу үшін оны Римге алып кетеді. Флоренцияда Накарелли отбасы толығымен хаоста. Отбасы үмітсіз болған кезде, Синьора Накарелли іштен аударма жасайды; Фабрицио Кларамен бәрін бұзған деп санайды, әкесі оны жұбатуға тырысады, ал Джузеппе мен Франка егжей-тегжейлі мәліметтерді ("Айутами") қалайды. Маргарет не істеуге тырысса да, қызы оған бір қадам да жақындауға жол бермейді, бұл ауыр жанжалға ұласады, Маргарет Клараны бетінен шапалақпен шауып тастайды. Клара Фабрицио мен махаббаттың мәніне байланысты сезімдер ағысымен жарылады ("Пиаццадағы жарық"). Бұл Маргаретке күмән мен ойлануды бір жағына қойып, некеге кедергі жасамауға мүмкіндік береді. Екеуі Флоренцияға оралады. Клара католиктік дінге көшуге дайындалу үшін латын катехизиміне үйретіледі, ал оның айналасында үлкен отбасы мүшелері осындай күшті, жас махаббаттың тудырған сезімдерін әндейді ("Октет 1-бөлік"). Франка күйеуінің қызғанышын ояту үшін Фабриционы аузынан сүйеді, ал Клара оған куә болып, ашулы сөзге түседі, соңында Франкаға су шашады ("Клараның тирадасы"). Клараның күйзелісі кезінде Франка оның батылдығын мақтап, Джузеппе үшін күресуге дайын екенін жариялайды. Ол алдағы одақ үшін тост айтады және отбасы мүшелері оған қосылады ("Октет 2-бөлік"). Тойдың репетициясында Клара мен Фабрицио қажетті формаларды толтырып жатқанда, Синьор Накарелли Клараның формасында бірдеңе байқап, үйлену тойын тоқтатып, отбасын бірден алып кетеді. Клара өзінің несін дұрыс емес деп тапқанын білгісі келеді, бірақ анасы ештеңе жоқ дейді. Клара жылап, күйреп, шіркеудің бір орындығында жалғыз қалғанда, Маргарет өзінің ең қорқынышты қорқыныштары мен қызының өмір бойы азап шегуіне себепкер болғаны үшін ұялады. Ол Клараның бақытты болуына мүмкіндік беру үшін бәрін жасауға шешім қабылдайды ("Сұлулық (қайталану)"). Маргарет Синьор Накареллимен ақылдасуға тырысады, ол Клараның неке шартын толтырғандағы балаша жазуын көрген. Оның жетілмегендігіне немесе жазуына көңіл бөлмеген Синьор Накарелли, Клараның формадағы жасын – 26 – жазғанын мойындайды және бұл оны 20 жастағы ұлына лайықсыз келін қылып қояды. Маргарет оның құпиясын білмегеніне қуанып, оның ойын өзгертуін сұрайды, бірақ ол келіспейді. Ол оны өзімен бірге серуендеуге шақырады, екеуі Флоренцияның бір шетінен екінші шетіне күн баяу батып, түн түсіп бара жатқанда ("Серуенделік") аралайды. Оған ойлануға уақыт беріп, оған қысым жасамай, Маргарет үйлену тойын дұрыс жолға қояды. Олар бір-бірімен сүйісіп, Синьор Накарелли отбасының ертең Джонсондармен шіркеуде кездесетінін уәделейді. Маргарет қонақ үйдегі бөлмеден Ройге телефон соғып, үйлену тойы туралы хабарлайды. Күтілгендей, ол Клараның некедегі міндеттерді атқара алмайтынын айтады. Клара үйлену көйлегімен көлеңкеде тұрды да, анасының әңгімесін естіп тұрады. Маргарет: "Ол қалыпты емес болғандықтан, Рой, ол жалғыздыққа тағдырланған дегенді білдірмейді. Ол сіз бен маған ұқсамайтындықтан өмірден кем түсе алмайды". Қиындыққа ұшыраған Клара қонақ үй бөлмесінен шығып, Флоренция арқылы ("Клараның аралық әні") тағы бір рет жүгіреді, Фабрициомен шіркеуде кездесіп, оған үйленбейтінін айтады; ол оған ешқандай ауырсыну тудыруға жол бермейді. Алайда Фабрицио оның барлық қорқынышын ("Маған махаббат") басады. Тойға аз уақыт қалғанда Клара Маргаретке оны тастап кете алмайтынын айтады; Маргарет оны тастай алатынына сендіреді. Жалғыз қалған Маргарет махаббат туралы жылдар бойы көтеретін барлық күмәнданушылықты және құштарлықты ашады, ақырында махаббат мүмкіндігі қандай да бір жолмен қорқынышты қауіп-қатерлерден асып түсетінін түсінеді және үйлену рәсіміне ("Мысал") қосылады.

Белгілі құймалар

Сиэтлдегі қойылым (2003)Бродвей (2005)АҚШ бойынша гастрольдік сапар (2006)Лондон (2019)Лос-Анджелес (2019)Чикаго (2019)Encores! (2023)Маргарет ДжонсонВиктория КларкКристина АндреасРене ФлемингРути Энн МайлзКлара ДжонсонСелия Кинан-БолгерКелли О’ХараЭлена ШаддоуДюв КэмеронСолеа ПфайферАнна ЗавелсонФабрицио НаккареллиСтивен ПаскуэлМэттью МоррисонДэвид БернхамРоб ХоушенДжеймс Д. ГишЖузеппе НаккареллиГленн Севен АлленМайкл БеррессеДжонатан ХаммондЛиам ТамнеЭрик СкиоттоРодд КирусФранка НаккареллиКелли О’ХараСара Уриарте БерриЛора ГриффитСелиндже ШёнмейкерСюзанна КанторскиШерен АхмедСиньора НаккареллиПатти КоенурДиана СазерлендМэри МакЛафлинАндреа БернсСиньор НаккареллиМарк ХареликДэвид ЛедингхэмАлекс ДженнингсБрайан Стокc МитчеллАлекс ДженнингсИван ЭрнандесРой ДжонсонРоберт ШампейнБо ГаравиттБрайан СазерлендМалкольм СинклерМайкл Хейден

Сыни жауап

CurtainUp мюзиклді "керемет сахналанған және музыкалық жағынан күрделі бейімдеу, Гетельдің дыбысы, әйтсе де, шынайы музыкалық театр сезімталдығымен толық, Лукас жас ғашықтардың дауыстарына орын берді және психологиялық күрделіліктің жеткілікті бөлігін сақтап, оның ескірген сабын операсына айналуына жол бермеді" деп атады. Майкл Файнгольд Village Voice журналындағы шолуында: "Оның бірнеше кемшіліктері бар, бірақ оның ең басты ерекшелігі – оның адамгершілігі, ол оны қазіргі музыкалық театрдың көп бөлігінен ерекшелендіреді" деді. New York журналының сыншысы Джон Саймон былай деп жазды: "Осы американдық жанрдың болашағына шынымен қызығушылық танытқан әркім осы қойылымды көруі, оны талқылауы, ойланып уайымдауы және өз қорытындысына келуі керек. Крейг Лукастың пьесасы маған толыққанды лайықты көрінеді, бірақ басымдық Адам Гетельдің музыкасы мен өлеңдеріне берілуі керек. Музыка, кейде Sondheim-ға ұқсас, ал кейде ерекше, бірақ бродвейлік және ән тәрізді, тіпті опералық болатын, тұрақты түрде қызықтырады, тіпті үнемі әуенді болмаса да. "Let's Walk" атты дуэт сөзсіз хитке айналды, ал қалғаны толыққанды үйлеспесе де, қызықтырады. Тед Сперлинг пен Гетельдің көтеріңкі оркестрлері сәл бағдарды жоғалтқан, бірақ толыққанды қызықты гармония мен аспаптарды қосады". Бен Брантли The New York Times газетінде қойылымды "көңіл көтеріп, амбициялы, бірақ көңіл көншітпейтін" деп бағалады. Ол "күзгі жапырақтармен шашылған керемет декорация", "жарқыраған алтын жарық" және "тамаша дәуірлік костюмдер" туралы айрықша атап өтті. 2019 жылы Рене Флеминг қатысқан қайта қойылымды қарастыра отырып, Крис Джонс шоу "осы ғасырға дейін Бродвей үшін жазылған ең жанға тиетін музыка" деп мәлімдеді. Ол: "'Piazza' әлі де тірі және осы қойылымда бұрынғыдан да маңызды" деп сөзін аяқтады.