Кіріспе

Асептикалық менингит – ми мен жұлынды қаптаған қабықшалардың қабынуы. Бұл жағдайда науқастың ми-жұлын сұйықтығының бактериялық зертханасы теріс нәтиже береді. Асептикалық менингит вирустар, микобактериялар, спирохеттер, саңырауқұлақтар, дәрілер және қатерлі ісіктердің салдарынан туындайды. Менінгитті және асептикалық менингитті тексеру әдістері көбінесе бірдей болады. Ми-жұлын сұйықтығының үлгісі бел омыртқадан пункция жасау арқылы алынып, инфекцияның бар-жоқтығын анықтау үшін лейкоциттердің деңгейі тексеріледі. Содан кейін, нақты себебін анықтау үшін қосымша зерттеулер жүргізіледі. Менінгит пен асептикалық менингиттің симптомдары ұқсас, бірақ симптомдардың ауырлығы мен емдеуі нақты себепке байланысты өзгеруі мүмкін. Асептикалық менингиттің ең көп кездесетін себебі – вирус инфекциясы. Басқа себептерге дәрілердің қосымша әсерлері мен шеміршек тіндерінің аурулары жатады.

Белгілері мен симптомдары

Асептикалық менингит – науқастың жасына байланысты болатын ауру, бірақ зерттеулер асептикалық менингиттің болу мүмкіндігін көрсететін нақты белгілерді анықтады. Көптеген науқастар дене температурасының өзгеруін (қалыптыдан жоғары, 38-40°C), құсу, бас ауруы, мойынның қатаңдығы, тіпті аштық жоқтығын сезеді. Кішкентай науқастарда, әсіресе нәрестелерде, гепатикалық некроз және миокардит мүмкіндігімен қатар, ми қабынуы байқалуы мүмкін. Ауыр жағдайларда бірнеше органдардың жұмысы тоқтауы асептикалық менингиттің белгісі болуы мүмкін, ал нәрестелерде жиі ұстамалар мен ошақты неврологиялық бұзылыстар асептикалық менингиттің ерте көрінісі болуы мүмкін. Шындығында, жаңа туған нәрестелер арасында өлім-жітім көрсеткіші 70% құрайды. Балалар сияқты келесі жас тобында даму белгілері ұқсас, бірақ әртүрлі: ауыздың ісінуі, бөртпе, диарея. Ересектерде симптомдар мен олардың ауырлығы әдетте аз уақытқа созылады. Сонымен қатар, науқаста қызылша немесе герпес болған жағдайда асептикалық менингит даму ықтималдығы артады. Асептикалық менингиттің себебі болуы мүмкін басқа вирустарға сушилік, герпес және қызылша жатады. Басқа себептерге микобактериялар, саңырауқұлақтар, спирохеталар және ВИЧ-пен байланысты асқынулар кіруі мүмкін. Кейбір дәрілердің, мысалы, стероид емес қабынуға қарсы препараттардың (НСПҚ), антибиотиктердің (мысалы, триметоприм-сульфаметоксазол немесе амоксициллин) және құрысуға қарсы препараттардың қосымша әсерлері де асептикалық менингитті тудыруы мүмкін. Дәріге жоғары сезімталдық иммундық реакцияға алып келеді. Бел омыртқадан алынған цереброспинальді сұйықтық бактериялық және асептикалық менингитті ажырату үшін микроскоппен қарап немесе егу арқылы зерттеледі. Цереброспинальді сұйықтықтың сынамалары жасушалардың санын анықтауға, граммен бояуға, вирустық егуге және полимераза тізбекті реакциясына (ПТР) жіберіледі. Полимераза тізбекті реакциясы клиникалық дәрігерлердің цереброспинальді сұйықтықта энтеровирус, цитомегаловирус және герпес вирусы сияқты вирустарды анықтау мүмкіндігін арттырды, бірақ көптеген вирустарды анықтау мүмкін емес. Басқа зертханалық тесттерге қан, зәр және нәжіс сынамаларын алу кіреді. Медициналық қызметкерлер компьютерлік томография (КТ) немесе магниттік-резонанстық томография (МРТ) жүргізуге құқылы, бұл тесттер кальцификацияларды немесе абсцестерді анықтауға көмектеседі. Егер нәрестеге диагноз қойылса, медициналық қызметкерлер есту және оқу қабілетінің бұзылуын анықтау үшін жүйелі тексерулер жүргізеді.

Тарих

Асептикалық менингитті алғаш рет 1925 жылы Уоллгрен сипаттады. Асептикалық менингит жағдайлары тарихи түрде өзгеріп келген. Құрама Штаттарда қабыршақ ауруынан туындаған асептикалық менингит, қабыршақ ауруына қарсы вакцинацияның кеңінен қолданылуының нәтижесінде азайды, себебі вакцинация қабыршақ ауруының пайда болуын болдырмайды.