Кіріспе

Леош Яначектың операсы «Шарка» – Леош Яначектың үш актілі операсы, Джулиус Зейердің чех тіліндегі либреттосына негізделген. Операның сюжеті Далимилдің жылнамасындағы Шарка туралы богемдік аңыздардан алынған. 1887 жылы жазылған бұл опера көп жылдар бойы сахнаға қойылмады және алғаш рет 1925 жылғы 11 қарашада Брно қаласындағы «Divadlo na Hradbách» (қазіргі Махен театры) сахнасында Леош Яначектың 71 жылдығына арналып көрсетілді.

Өнер тарихы

Шарканың Ur нұсқасының (1887) премьерасы 2010 жылдың 26 қарашасында Брнодағы Reduta Studio Театрында Янáчек биенналесі аясында, Ондрей Олос фортепианодан дирижерлік етіп, бас рөлде Люсие Кашпаровамен өтті. Бұл алғашқы нұсқа (оның 30% музыкасы бүгінгі күні орындалатын партитурада сақталған) Дворжакқа пікір алу үшін жіберілді, бірақ 2010 жылға дейін Янáчек архивінде жатты; азырақ мотивтері мен ұзақ бөлімдері бар соңғы нұсқа оның пісіп-жетілген туындыларын болжайды. Композитор бұл туындыны ешқашан аяқтаған жоқ, бірақ оның кейінгі операларының сәттілігінен кейін Шарка қайта қаралып, оркестрлеуі оның шәкірті Освальд Хлубнамен аяқталды, оған операның жариялануына дайындық жасау міндеті жүктелген еді. 2000 жылы Жири Захрадка партитураның жаңа басылымын шығарды. Осы басылым негізінде сол жылы жазу жүргізілді, дирижерлік еткен Сэр Чарльз Маккеррас, Чехия филармониялық оркестрі мен бас рөлде Ева Урбанова қатысты; ол келесі жылы жарық көрді (Supraphon SU 3485 2 631). Премьералық сахна безендісін архитектор және суретші Властислав Хофман жасады.

Шарканың басқа да музыкалық бейнелері

Чех Бедрих Сметана "Má Vlast" циклының үшінші бөлігі ретінде Šárka тондық поэмасын жазды, операда баяндалған соңғы өзін-өзі өлтіру оқиғасы бұл поэмада жоқ.