Кіріспе

Ральф Воан Уильямстың симфониясы. «Теңіз симфониясы» – Ральф Воан Уильямстың 1903 және 1909 жылдар аралығында сопрано, баритон, хор және үлкен оркестр үшін жазған, сағатынан астам үлкен шығарма. Оның тоғыз симфониясының біріншісі әрі ең ұзыны, алғаш рет 1910 жылы Лидс фестивалінде композитордың жетекшілігімен орындалды. Шығарманың толыққанды деңгейі, оның жас шағы – 30 жасында оны жобалауды бастаған кезге қарағанда, айқын байып келеді. Бұдан өзге, хордың музыкалық құрылымның ажырамас бөлігі ретінде толыққанды қолданылған алғашқы симфониялардың бірі болып табылады және ол 20 ғасырдың бірінші жартысында Ұлыбританияда симфониялық және хор музыкасының жаңа дәуірін қалыптастыруға септігін тигізді. Бұл симфония нөмірленбеген.

Тарих

1903 жылдан 1909 жылға дейін Ральф Вон Уильямс хор мен оркестр үшін бірнеше әндер жазды, олар оның ең ұзақ жобасына айналып, оның алғашқы нағыз симфониясы болды. Бастапқыда «Океан» деп аталған, кейін «Теңіз симфониясы» аталған бұл шығарма алғаш рет 1910 жылы Лидс фестивалінде композитордың 38 жасқа толған күні орындалды. Бұл, әдетте, оның алғашқы ірі ауқымды туындысы саналады; «Гров» Вон Уильямс «Теңіз симфониясын» аяқтамас бұрын жазған тағы 16 оркестрлік шығарманы, оның ішінде хормен екі шығарманы тізімдейді. Алайда, олардың көп бөлігі жарық көрмеген, немесе ұзақ уақыттан бері қолданыстан шығарылған жас кезеңдегі немесе оқу жылдарындағы туындылар. Дегенмен, Вон Уильямс бұрын мұндай ұзаққа созылған, немесе осындай үлкен күштерді қажет ететін шығармаға тырыспаған, және бұл оның болашақта жазатын тоғыз симфонияның біріншісі болды. Брамс сияқты, Вон Уильямс та алғашқы симфониясын жазуға көп уақыт кетірді, бірақ өмірінің соңына дейін жемісті болды: оның соңғы симфониясы 1956 жылдан 1958 жылға дейін жазылып, 85 жасында аяқталды.

Әсерлер

Теңіз симфониясы – Англияда шамамен бір уақытта жазылған, теңіз тақырыбына арналған шығармалардың ең белгілілерінің бірі. Олардың ішіндегі ең танымалдары – Стэнфордтың «Теңіз әндері» (1904) және «Флот әндері» (1910), Эльгардың «Теңіз суреттері» (1899) және Фрэнк Бридждің «Теңіз» (1911). Дебюссидің «La mer» (1905) шығармасы да осы теңіз тақырыбына деген қызығушылыққа ықпал еткен болуы мүмкін. Гроув мақаласында айтылғандай, Стэнфорд, Пэрри және Эльгармен салыстырулар күтіледі. Төрт композитор да бір дәуірде және бір елде өмір сүрген, ал Вон Уильямс Корольдік музыка колледжінде (RCM) Стэнфорд пен Пэрриден сабақ алған. «Теңіз симфониясын» жазуға дайындық кезінде ол Эльгардың «Энигма вариацияларын» (1898–99) және «Геронтийдің арманы» (1900) атты ораториясын зерттеген. Вон Уильямс 1907–1908 жылдары қыста Парижде Равелмен үш ай бойы оқыды. Ол негізінен оркестрлеумен айналысса да, бұл Стэнфорд пен Пэрриден берілген германдық дәстүрге қарама-қарсы болды және, мүмкін, Вон Уильямсқа түстерді жақсырақ сезінуге және аккордтарды блоктар түрінде еркін жылжытуға мүмкіндік берді. Оның «Теңіз симфониясының» біріктіретін гармониялық мотивін құрайтын медианттық қатынастарға деген бейімділігі осы оқулардың нәтижесінде дамыған болуы мүмкін, ал қазір бұл гармониялық қатынас оның стилінің ерекшелігі ретінде қарастырылады. «Теңіз симфониясы» пентатоникалық және тональді гаммаларды да пайдаланады, бұл сол кезеңдегі француз музыкасының ерекшеліктері саналады. Бұл музыка Вон Уильямстың санасында 1908–1909 жылдары «Теңіз симфониясын» аяқтаған кезде болғаны сөзсіз, бірақ Равел оған «Менің музыкаымды жазбайтын жалғыз оқушым» деп атап, зор құрмет көрсетті.

Нысандар

Музыкалық жағынан "Теңіз симфониясы" екі күшті біріктіретін мотивтерді қамтиды. Біріншісі – тамырлары үшінші интервалда орналасқан екі аккордтың (әдетте біреу мажор, екіншісі минор) гармониялық мотиві. Бұл симфонияда ең бірінші естілетін нәрсе – медіді аспаптар тобының B-flat минор аккорды, одан кейін хор сол аккордты айтады: "Міне, теңіз!". Сосын толық оркестр "теңіз" сөзімен қосылады, ол D мажорға айналады. Екінші мотив – симфонияның басында (және бірінші бөлімінде) дуплеттер мен триольдерді қатар келтіретін мелодиялық фигура, "Оның шексіз толқындарының үстінде" сөздеріне сәйкес келеді. Музыкалық ырғақтарды санаудың қалыпты тәсілімен бұл үлгіні "бір-екі және үш-екі-үш-төрт" деп айтуға болады, бұл екінші соққы кваверлерге (оның үстінде) және үшінші соққы триольдерге (шексіз) бөлінгенін көрсетеді.