Кіріспе

Ежелгі Мысырдағы QV66 қабірі – Мысырдағы Королевалар аңғарында орналасқан, перғауын Рамсес II-нің ұлы әйелі Нефертаридің қабірі. Оны 1904 жылы Туриндегі Египет мұражайының директоры Эрнесто Шиапарелли тапқан. Бұл қабір ежелгі Мысырдың Сикстин капелласы деп аталады. Нефертари, яғни "сұлу серік", Рамсес II-нің сүйікті әйелі болды; ол оны осылай көрсету үшін, жазбаларында "күн сәулесі түсетін адам" деп атап, оны құдай ретінде құлшынған Хатор храмын салдырды және оның суреттерін қабырғаға салуды тапсырды. Королевалар аңғарындағы Нефертари қабірінде бұрын оның мумияланған денесі және сол дәуірдегі Мысыр қабірлеріне тән символикалық бейнелер сақталған. Қазірде қабірдің барлық құндылықтары тоналып кеткен, бірақ қабырғадағы 5200 шаршы фут көлемдегі суреттердің үштен екі бөлігі сақталған. Осы сақталған суреттер Нефертаридің мінез-қалпын көрсетеді. Оның сұлулығын баса көрсету үшін, әсіресе көздерінің пішініне, еңбектері мен қабауларына ерекше назар аударылған. Кейбір суреттерде қызыл, көк, сары және жасыл түстердегі әсем сызықтар мен бояулар жұмақтың жолын көрсеткен.

Жасалуы мен орналасуы

Жртасқа қазылған баспалдақтар алдыңғы бөлмеге жол ашады, ол "Өлілер кітабының" 17-тарауына негізделген суреттермен безендірілген. Бұл астрономиялық төбе аспанды бейнелейді және қара көк түске боялған, онда бес бұрышты алтын жұлдыздардың көптеген саны бейнеленген. Алдыңғы бөлменің шығыс қабырғасы сол жақта Озирис, оң жақта Анубис бейнесімен шектеліген үлкен ашылумен бөлінген; ол өз кезегінде құрбандық көріністерімен безендірілген, Нефертари құдайларға ұсынылып, олар оны құшақ жайып қарсы алатын суреттері бар вестибюльге алып келеді. Алдыңғы бөлменің солтүстік қабырғасында жерлеу бөлмесіне түсетін баспалдақ орналасқан. Суреттер қабірдің барлық қол жетімді беттерінде кездеседі, соның ішінде жерлеу бөлмесі төбесіндегі мыңдаған жұлдыздар көк түс фонға салынған, аспанды бейнелейді. Қабір табылып, зерттелгеннен кейін ғалымдар судан зақымдану, бактериялардың өсуі, тұздың пайда болуы және соңғы кезде келушілердің демінен ылғалдылық салдарынан көптеген суреттердің нашарлағанын анықтады. Қабырдың жылдам бүлінуіне екі фактор себеп болды: қабырғаларға сіңген тасқын судың капиллярлық сіңірілуі және тасқын судың тікелей енуі. Тасқын су қабірге дереу зиян келтіреді, ал сіңген сулар бояу мен жабынның нашарлауына әкелетін морфологиялық өзгерістерге себеп болады. Қайта қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін, египеттік билік қабірдегі нәзік суреттерді сақтау үшін қабірге қоғамдық кіруді қатаң шектеуге шешім қабылдады. Бес жыл өткен соң, Египет премьер-министрі Хишам Зазао қабірді 150 келушіге бір мезгілде ашуға рұқсат берді. 2006 жылы қабір тағы да шектелді, тек жеке турлар үшін, ең көп дегенде 20 адам 3000 АҚШ долларына лицензия сатып ала алатын болды. 2023 жылдың желтоқсанынан бастап 2000 Египет фунты тұратын кіру билеті немесе премиум Luxor Pass иелері бұл қабірді тамашалай алады. Күні бүгінге дейін Гетти консервация институты қабірді үнемі бақылап отырады. 2024 жылдың 5 наурызынан бастап шұғыл жөндеу жұмыстары үшін жабылды.