Италиядағы білім жүйесінің шолуы

Кіріспе

Италиядағы білім берудің жалпы шолуы

Италияда білім беру 6 жастан 16 жасқа дейін міндетті болып табылады және бес сатыға бөлінеді: балабақша (scuola dell'infanzia), бастауыш мектеп (scuola primaria немесе scuola elementare), төменгі орта мектеп (scuola secondaria di primo grado немесе scuola media inferiore), жоғары орта мектеп (scuola secondaria di secondo grado немесе scuola media superiore) және университет (università). Италияда білім беру тегін, ал Италияда тұратын барлық ұлттың балалары тегін білім алуға құқылы. Италияда жеке және мемлекеттік білім беру жүйелері бар. 2018 жылы Италияның орта білім беру деңгейі ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен деп бағаланды. Италия оқу және ғылым салаларында ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен нәтиже көрсетті, ал математика бойынша ЭЫДҰ орташа көрсеткішіне жақын болды. Италияда оқу және ғылым бойынша орташа көрсеткіштер төмендеді, ал математика бойынша тұрақты қалды. Солтүстік мектептердің орташа көрсеткіштерге жақын нәтижелер көрсетуімен, оңтүстік мектептер арасында үлкен айырмашылық бар, олардың нәтижелері айтарлықтай нашар болды. 2018 жылғы Халықаралық оқу сауаттылығын зерттеу бойынша Италиядағы балалар оқу бойынша 16-шы орынды иеленді. Басқа ЭЫДҰ елдерінің оқушыларымен салыстырғанда, Италиядағы балалар сабақтан қатысудың аздығы және сыныпта тәртіпсіздік салдарынан үлкен білім дефицитін сезінді. Италиядағы жоғары білім беру мемлекеттік университеттер, жеке университеттер және беделді және іріктеуден өтетін жоғары білім ошақтары, мысалы, Пизадағы Scuola Normale Superiore арасында бөлінеді. 2019 жылы 33 итальяндық университет әлемнің ең үздік 500 университетінің қатарына енді, бұл Ұлыбритания мен Германиядан кейін Еуропадағы үшінші ең көп көрсеткіш. 1088 жылы құрылған Болонья университеті үздіксіз жұмыс істейтін ең көне университет, сондай-ақ Италия мен Еуропаның жетекші академиялық мекемелерінің бірі. Боккони университеті, Università Cattolica del Sacro Cuore, LUISS, Турин политехникалық университеті, Милан политехникалық университеті, Римнің Sapienza университеті және Милан университеті де әлемдегі ең үздік университеттердің қатарында саналады.

Тарих

Италияда мемлекеттік мектеп жүйесі немесе Білім беру жүйесі 1859 жылдан бері қалыптасқан, осы жылы Legge Casati (Casati Act) заңы алдағы итальян мемлекетінің білім беруге қатысты жауапкершілігін белгіледі (Италияның бірігуі 1861 жылы өтті). Касати заңы бастауыш білімді міндетті етіп, сауаттылық деңгейін арттыруды мақсат тұтты. Бұл заңға сәйкес бастауыш білім беруді қалалар, орта білім беруді провинциялар басқарды, ал университеттерді мемлекеттік органдар басқаратын болды. Касати заңы мен міндетті білім беру енгізілгеніне қарамастан, ауылдық (особенно оңтүстік) аймақтардағы балалардың көпшілігі мектепке бармады (бастауыш білімге қабылдау көрсеткіші 70 жылдан кейін ғана 90%-ға жетті), ал 1861 жылы шамамен 80% құраған сауатсыздық деңгейінің жартысына төмендеуіне 50 жылдан астам уақыт кетті. Италияның білім беру жүйесіне қатысты келесі маңызды заң – Джентиле реформасы болды. Бұл заң 1923 жылы, Бенито Муссолини мен оның Ұлттық фашистік партиясы билікте болған кезде қабылданды. Шындығында, Джованни Джентильге фашистік жүйеге сай білім беру жүйесін жасау міндеті жүктелді. Білім алудың міндетті жасы 14 жасқа дейін көтерілді және жүйе сатылы принципке негізделді: бастауыш білім берудің алғашқы бес жылынан кейін «Scuola media» мектебін таңдауға болады, ол «liceo» және басқа орта білім беру мекемелеріне жол ашатын, немесе «avviamento al lavoro» (кәсіби дайындық), ол жұмыс күшінің төменгі буындарына жылдам кіруге бағытталған. Реформа 1859 жылы Касати заңымен құрылған (фашистік кезеңде жоғарғы сыныптарды дайындаудың ең жоғары деңгейі ретінде қарастырылған) Liceo Classico мектебінің рөлін арттырды және Техникалық, Коммерциялық және Өнеркәсіптік институттар мен Liceo Scientifico мектептерін құрды. Liceo Classico 1968 жылға дейін жоғары білімнің барлық түрлеріне қабылдауға құқық беретін жалғыз орта мектеп болды. Джентильдің итальяндық идеализмінің ықпалы зор болды, ал ол католик дінін білім берудің «негізі және шыңы» деп есептеді. 1962 жылы «avviamento al lavoro» жойылды, ал 14 жасқа дейінгі барлық балалар бастауыш (scuola elementare) және орта (scuola media) білім беретін бірыңғай бағдарламаны орындауға міндетті болды. 1962 жылдан қазіргі уақытқа дейін Италияның бастауыш (және орта) білім беруінің негізгі құрылымы көбінесе өзгермеді, тіпті кейбір түзетулер енгізілгенімен: ерлер мен әйелдер арасындағы айырмашылықтың азаюы (техникалық білім берудің екі бөлек бағдарламасын біріктіру және аралас жынысты дене шынықтыру сыныптарын енгізу арқылы), орта мектеп құрылымындағы өзгерістер (Berlinguer заңы) және студенттерге кеңірек таңдау ұсынатын жаңа лицейлер, «istituti tecnici» және «istituti professionali» мектептерінің құрылуы. 1999 жылы Болон процесінде белгіленген нұсқауларға сәйкес Италияның университет жүйесі ескі жүйеден (vecchio ordinamento, бес жылдық Laurea дәрежесін беретін дәстүрлі жүйе) жаңа жүйеге (nuovo ordinamento) көшті. Жаңа жүйе бұрынғы Laurea дәрежесін екі бағытқа бөлді: Laurea triennale (бакалавр дәрежесіне ұқсас үш жылдық дәреже), одан кейін 2 жылдық Laurea specialistica (магистр дәрежесі), кейіннен 2007 жылы Laurea Magistrale деп аталды. Әрбір курс пен емтиханға қажетті жұмыс көлемін (25 жұмыс сағаты = 1 кредит) сандық өлшеммен бағалау үшін, сондай-ақ оқу бағытын өзгерту мүмкіндігін арттыру және басқа елде (мысалы, Эразмус бағдарламасы) оқуға немесе алмасуға кредиттерді ауыстыруды жеңілдету үшін кредиттік жүйе құрылды. Алайда, қазіргі таңдағы заң және медицина сияқты бағдарламалар үшін бес жылдық «Laurea Magistrale a Ciclo Unico» және алты жылдық диплом бар екені белгілі. 2019 жылы Білім министрі Лоренцо Фиорамонти 2020 жылы Италияның студенттер үшін климаттың өзгеруі және тұрақты дамуды оқытуды міндетті ету арқылы әлемдегі алғашқы ел болатынын мәлімдеді.

In Italy a state school system or Education System has existed since 1859, when the Legge Casati (Casati Act) mandated educational responsibilities for the forthcoming Italian state (Italian unification took place in 1861). The Casati Act made primary education compulsory, and had the goal of increasing literacy. This law gave control of primary education to the single towns, of secondary education to the provinces, and the universities were managed by the State. Even with the Casati Act and compulsory education, in rural (and southern) areas children often were not sent to school (the rate of children enrolled in primary education would reach 90% only after 70 years) and the illiteracy rate (which was nearly 80% in 1861) took more than 50 years to halve. The next important law concerning the Italian education system was the Gentile Reform. This act was issued in 1923, thus when Benito Mussolini and his National Fascist Party were in power. In fact, Giovanni Gentile was appointed the task of creating an education system deemed fit for the fascist system. The compulsory age of education was raised to 14 years, and was somewhat based on a ladder system: after the first five years of primary education, one could choose the 'Scuola media', which would give further access to the "liceo" and other secondary education, or the 'avviamento al lavoro' (work training), which was intended to give a quick entry into the low strates of the workforce. The reform enhanced the role of the Liceo Classico, created by the Casati Act in 1859 (and intended during the Fascist era as the peak of secondary education, with the goal of forming the future upper classes), and created the Technical, Commercial and Industrial institutes and the Liceo Scientifico. The Liceo Classico was the only secondary school that gave access to all types of higher education until 1968. The influence of Gentile's Italian idealism was great, and he considered the Catholic religion to be the "foundation and crowning" of education. In 1962 the 'avviamento al lavoro' was abolished, and all children up to 14 years had to follow a single program, encompassing primary education (scuola elementare) and middle school (scuola media). From 1962 to the present day, the main structure of Italian primary (and secondary) education remained largely unchanged, even if some modifications were made: a narrowing of the gap between males and females (through the merging of the two distinct programmes for technical education, and the optional introduction of mixed gender gym classes), a change in the structure of secondary school (legge Berlinguer) and the creation of new licei, 'istituti tecnici' and 'istituti professionali', offering students a broader range of options. In 1999, in accordance with the guidelines laid down by the Bologna Process, the Italian university system switched from the old system (vecchio ordinamento, which led to the traditional five year Laurea degree), to the new system (nuovo ordinamento). The nuovo ordinamento split the former Laurea into two tracks: the Laurea triennale (a three year degree akin to the Bachelor's Degree), followed by the 2 year Laurea specialistica (Master's Degree), the latter renamed Laurea Magistrale in 2007. A credit system was established to quantify the amount of work needed by each course and exam (25 work hours = 1 credit), as well as enhance the possibility to change course of studies and facilitate the transfer of credits for further studies or go on exchange (e. g. Erasmus Programme) in another country. However, it is now established that there is just a five year degree "Laurea Magistrale a Ciclo Unico" for programmes such as Law and a six year degree for Medicine. In 2019, Education minister Lorenzo Fioramonti announced that in 2020 Italy would become the first country in the world to make the study of climate change and sustainable development mandatory for students.

Бастауыш білім беру

Бастауыш мектеп (scuola primaria, сондай-ақ белгілі scuola elementare), әдетте, үш жыл міндетті емес балабақша мектебінің (немесе балабақша, асило) кезінде басталады. Бастауыш мектеп бес жылға созылады. Орта мектепке дейін оқу бағдарламасы барлық оқушылар үшін бірдей: жеке немесе мемлекеттік қаржыландырылатын мектепке қарамастан, оқылатын пәндер бірдей (соқырлар мен есту қабілеті бұзылғандарға арналған арнайы мектептерді қоспағанда): оқушылар итальян, ағылшын, математика, табиғаттану, тарих, география, әлеуметтану және дене тәрбиесі пәндерінен негізгі білім алады. Кейбір мектептерде испан немесе француз тілдері, музыка және бейнелеу өнері де оқытылады. 2004 жылға дейін оқушылар орта мектепке (scuola secondaria di primo grado) түсу үшін итальян тілінде қысқа эссе жазу, математикадан жазбаша тест және басқа пәндер бойынша ауызша емтихан тапсыру керек еді. Бұл емтихан жойылды және оқушылар енді орта мектепке тікелей қабылданады. Әдетте, оқушылар бастауыш мектепті 6 жасында бастайды, бірақ қаңтар және наурыз аралығында туған, әлі 5 жастағы оқушылар бастауыш мектепке ертерек қабылдануы мүмкін; бұл primina деп аталады, ал оны орындайтын оқушылар anticipatari деп аталады. Мысалы, 2002 жылдың ақпанында туған оқушы 2001 жылы туған оқушылармен бірге бастауыш мектепке бара алады. 2003–2004 жылдарға дейін итальяндық бастауыш мектеп оқушылары бесінші сыныпты аяқтау емтиханын (Licenza di scuola elementare) тапсыруға міндетті болды.

Жоғары білім

Италияда жоғары білім беретін мемлекеттік немесе мемлекеттікке қатысты университеттер мен мектептердің кең ауқымды халықаралық желісі бар. Италияның мемлекеттік университеттері Италиядағы жоғары білімнің басым бөлігін құрайды және Италияның Білім министрлігінің бақылауымен басқарылады. Италиялық университеттер әлемдегі ең көне университеттердің қатарына жатады; 1088 жылы құрылған Болонья университеті ең көнесі болып табылады. Сонымен қатар, үздіксіз жұмыс істейтін әлемдегі ең көне мемлекеттік қаржыландырылатын университет – Неаполь Федерико II университеті. Scuola Superiore Universitaria ресми мойындалған атақтарды ұсынады, оның ішінде докторлық дипломға тең келетін Diploma di Perfezionamento, Dottorato di Ricerca, яғни ғылыми-зерттеу докторы немесе Doctor Philosophiae, яғни PhD. Олардың кейбіреулері магистрлік бағдарламаларды да ұйымдастырады. «Университет статусына» ие үш жоғары мектеп, докторантуралық колледж статусына ие үш институт бар, олар жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру деңгейінде жұмыс істейді. Тағы тоғыз мектеп университеттердің тікелей бөлімшелері болып табылады (яғни, өздерінің «университет статусы» жоқ). Біріншісі – 1810 жылы Наполеон École Normale Supérieure филиалы ретінде құрылған Scuola Normale Superiore di Pisa, ұйымдастыру моделін атақты École Normale Supérieure-ден алған. Бұл мекемелер көбінесе «Үздік мектептер» (яғни «Scuole di Eccellenza») деп аталады. Италияда түрлі университеттер, колледждер мен академиялар бар. 1088 жылы құрылған Болонья университеті әлемдегі ең көне университеттердің бірі саналады. 2009 жылы The Times журналының мәліметінше, Болонья университеті әлемнің ең үздік 200 университетінің қатарындағы жалғыз итальяндық оқу орны. Миланның Боккони университеті The Wall Street Journal халықаралық рейтингінде әлемдегі ең үздік 20 бизнес-мектептің қатарына кірді, әсіресе оның MBA бағдарламасы, 2007 жылы ірі көпұлтты компаниялардың түлектерді жұмысқа алудағы басымдығы бойынша әлемде 17-орынды иеленді. Боккони сондай-ақ Forbes журналы бойынша ақшаның құны категориясында әлемдегі ең үздік деп танылды. 2008 жылдың мамыр айында Боккони Financial Times Executive Education рейтингінде бірнеше дәстүрлі әлемдік бизнес-мектептерді басып өтіп, Еуропада 5-орынға және әлемде 15-орынға жетті. Басқа да жоғары оқу орындары мен политехникалық институттар: Миландағы Università Cattolica del Sacro Cuore, Римдегі LUISS, Турин политехникалық университеті, Миландағы Политехникалық университет (2011 жылы QS World University Rankings бойынша әлемдегі ең жақсы техникалық университеттердің 48-і), Рим Ла Сапиенца университеті (2005 жылы Еуропаның 33-ші ең жақсы университеті болды және Еуропаның 50 үздік университеті мен әлемнің 150 үздік колледжінің қатарында, ал 2013 жылы Дүниежүзілік университеттер рейтингі орталығы Римнің Сапиенца университетін әлемде 62-орынға және Италиядағы ең жоғары орынға қойды) және Милан университеті (оның ғылыми-зерттеу және оқыту қызметі жылдар бойы дамып, халықаралық деңгейде танылды). Бұл университет Еуропалық зерттеу университеттерінің лигасының (LERU) жалғыз итальяндық мүшесі, ол зерттеуге бағытталған жиырма еуропалық университеттердің беделді тобы. Сондай-ақ, ол Италияда 1-орынды және Еуропада 7-орынды иеленді (Лейден рейтингі – Universiteit Leiden).

Italy has a large and international network of public or state affiliated universities and schools offering degrees in higher education. State run universities of Italy constitute the main percentage of tertiary education in Italy and are managed under the supervision of Italian's Ministry of Education. Italian universities are among the oldest universities in the world; the University of Bologna (founded in 1088) notably, is the oldest one ever; also, University of Naples Federico II are is the world's oldest state funded university in continuous operation. or Scuola Superiore Universitaria, offer officially recognized titles, including the Diploma di Perfezionamento equivalent to a Doctorate, Dottorato di Ricerca i. e. Research Doctorate or Doctor Philosophiae i. e. PhD. Some of them also organize courses Master's degree. There are three Superior Graduate Schools with "university status", three institutes with the status of Doctoral Colleges, which function at graduate and post graduate level. Nine further schools are direct offshoots of the universities (i. e. do not have their own 'university status'). The first one is the Scuola Normale Superiore di Pisa (founded in 1810 by Napoleon as a branch of École Normale Supérieure), taking the model of organization from the famous École Normale Supérieure. These institutions are commonly referred to as "Schools of Excellence" (i. e. "Scuole di Eccellenza"). Italy hosts a broad variety of universities, colleges and academies. Founded in 1088, the University of Bologna is likely the oldest in the world. In 2009, the University of Bologna is, according to The Times, the only Italian college in the top 200 World Universities. Milan's Bocconi University has been ranked among the top 20 best business schools in the world by The Wall Street Journal international rankings, especially thanks to its M. B. A. program, which in 2007 placed it no. 17 in the world in terms of graduate recruitment preference by major multinational companies. Bocconi was also ranked by Forbes as the best worldwide in the specific category Value for Money. In May 2008, Bocconi overtook several traditionally top global business schools in the Financial Times Executive education ranking, reaching no. 5 in Europe and no. 15 in the world. Other top universities and polytechnics are the Università Cattolica del Sacro Cuore in Milan, the LUISS in Rome, the Polytechnic University of Turin, the Politecnico di Milano (which in 2011 was ranked as the 48th best technical university in the world by QS World University Rankings), the University of Rome La Sapienza (which in 2005 was Europe's 33rd best university, and ranks among Europe's 50 and the world's 150 best colleges and in 2013, the Center for World University Rankings ranked the Sapienza University of Rome 62nd in the world and the top in Italy in its World University Rankings.) and the University of Milan (whose research and teaching activities have developed over the years and have received important international recognition). This University is the only Italian member of the League of European Research Universities (LERU), a prestigious group of twenty research intensive European Universities. It has also been awarded ranking positions such as 1st in Italy and 7th in Europe (The Leiden Ranking – Universiteit Leiden).

Стандарттар

2018 жылы Италияның орта білім беру жүйесі ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен деп бағаланды. Италия оқу және ғылым салаларында ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен төмен нәтиже көрсетсе, математика бойынша ЭЫДҰ орташа көрсеткіштеріне жақын болды. Италияда оқу және ғылым бойынша орташа нәтиже төмендеді, ал математика бойынша өзгеріс болмады. 2021 жылы Италиядағы оқушылардың 49% оқыған мектептерінің директорлары мектеп мүмкіндіктерінің оқытушылардың жетіспеуінен шектелетінін, ал 38% – жеткіліксіз немесе біліктілігі төмен оқытушылардың салдарынан шектелетінін хабарлады, бұл ЭЫДҰ орташа көрсеткіштерінен жоғары көрсеткіш. Басқа ЭЫДҰ елдерінің оқушыларымен салыстырғанда, Италиядағы балалар сабақтан қалу және сыныпта тәртіпсіздік салдарынан көбірек білімден қағылды.