Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс суретшісі және мүсіншісі Бернт Нотке (; шамамен 1440 – 1509 мамырдан бұрын) – Балтық аймағынан шыққан кеш готикалық суретші. Ол солтүстік Еуропадағы өз заманының ең басты суретшілерінің бірі деп есептеледі.
German painter and sculptor
Bernt Notke (; c. 1440 – before May 1509) was a late Gothic artist from the Baltic region. He has been described as one of the foremost artists of his time in northern Europe.
Өмір
Бернт Нотке өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. Нотке отбасы Таллиннен (Эстония) шыққан, ал оның әкесі, әлде-бір саудагер және кеме иесі Мишель Нотке, негізгі бизнесін сол жерде жүргізген. Оның анасы, шамасы, Мишельдің екінші әйелі Гертраут болған, ол Висби қаласынан шыққан. Бернт Нотке Помераниядағы Лассан деген кішкентай қалада дүниеге келген. Ол үйленген (кем дегенде бір рет), бірақ әйелінің аты белгісіз қалды; ол одан бұрын қайтыс болған және оның өсиетнамасында есімдері көрсетілмеген. Олардың екі қызы болғандығы мәлім, біреуі Аннеке, екіншісінің аты сақталмаған және ол, көрінетін болса, зиякерлік қабілеттері шектеулі болған. Ол жастық шағының бір бөлігін Фландрияда өткізгендігі сезіледі, сонда ол суретші ретінде білімін жинаған. Ол, мүмкін, Турнедегі гобелен тоқымашысы Паскье Греньенің шеберханасында жұмыс істеген, онда ол ірі көлемді өнер туындыларын жасауға үйренген. Ол сондай-ақ, сол кездегідей шеберханадағы жұмысты бөлудің қазіргі заманғы әдісін үйренген болуы мүмкін, өйткені оның көптеген жұмыстары ірі, бірлескен жобалар болған (төменде қараңыз). 1460-шы жылдардың басында ол Любекке қоныстанды, онда өмірінің көп бөлігін өткізді, бірақ ол Швецияда уақытымен тұрып, Балтық теңізі маңындағы қалаларға жиі саяхат жасады. Ол алғаш рет 1467 жылдың 14 сәуірінде Любек қалалық кеңесінің жазбаларында есімдері тіркелген. 1479 жылы ол Любек қаласындағы беделді мекенжай – Брайт-Штрасседе тас үй сатып алды. Ол 1491 – 1497 жылдары Стокгольмде ұзақ уақыт болды, оның ішінде үш жыл Швеция патшалығының монета сарайының басшысы қызметін атқарды, бірақ Стен Стюре ақсақалдың регенттігі аяқталғаннан кейін ол қаладан кетіп қалды. 1497 жылдан кейін ол 1509 жылы қайтыс болғанға дейін Любекте тұрды. 1505 жылы ол Әулие Петр шіркеуінде Werkmeister (шебер) атағын алды.
Very little is known about the life of Bernt Notke. The Notke family came from Tallinn (Estonia) and his father was probably the trader and ship owner Michel Notke, who had his main business there. His mother was probably Michel's second wife Gertraut, who was from Visby. Bernt Notke was born in the small town of Lassan in Pomerania. He was married (at least once), but the name of his wife remains unknown; she died before he did and is not mentioned in his last will and testament. The couple is known to have had two daughters, one named Anneke and another whose name has not been preserved and who seems to have had an intellectual disability. He seems to have spent part of his youth in Flanders and there begun to learn his trade as an artist. He probably worked in the workshop of tapestry weaver Pasquier Grenier in Tournai, where he learned to work on art objects of a large scale. He probably also learned how to divide the labour in a workshop in a contemporary way there, as several of his own works were large, communal undertakings (see below). In the early 1460s he settled in Lübeck, where he would continue to live for the larger part of his life, although he would also intermittently live in Sweden and frequently traveled to cities around the Baltic Sea. He is mentioned in written sources for the first time by the city council of Lübeck on 14 April 1467. In 1479, he acquired a stone house on Breite Strasse, a prestigious address in Lübeck. He was in Stockholm for a prolonged period 1491 – 1497, during which time he for three years held the office of mint master of the realm in Sweden, but he left the city after the end of the regency of Sten Sture the Elder. After 1497, he lived in Lübeck until his death in 1509. In 1505, he acquired the title of Werkmeister at the Church of Saint Peter.
Көркемдік ауқымы
Ортағасырлық өнер қазіргі заманғы өнерден бірнеше жағынан ерекшеленеді, оның ішінде қазіргі суретшілер көбінесе жеке студияларда жұмыс істейтін болса, ортағасырлық өнер шеберханадағы ұжымдық еңбек болып табылды. Бернт Нотке де осындай шеберхананың басшысы болған. 1470-77 жылдары Нотке жасаған үлкен жеңіс тұғырының қалпына келтіру жұмыстары кезінде, мүсіннің ішінен Нотке мен бес серігі қол қойған хат табылды. Бұл хатта Ноткеден басқа ағаш шебері, суретші және тағы үш қолөнершінің есімдері тізілген. Балтық теңізі аймасындағы және Бельгиядағы бірнеше жұмыстар бұрын Ноткеге жатқызылған, бірақ оларға толық сенімділік болған жоқ. Ноткенің көптеген туындылары да жоғалып кеткен. Уппсала соборының негізгі құрбандық алтарі Нотке жасаған, бірақ 1702 жылы өртте қирады (алтарьдің шамамен жартысының сыртқы түрі суреттер арқылы белгілі). Шамамен 1471 жылы жасалған бұл алып алтарь, Әулие Эрикке арналған, Ноткенің Скандинавиядағы беделін қалыптастыруға көмектескен болуы мүмкін. Ол Солтүстік Германиядағы өнердегі осы кезеңдегі оңтүстіктің таңғажайып дамуымен салыстыруға болатын жалғыз суретші болды, сонымен қатар ол Балтық аймағындағы кеш готикалық өнердің көрнекті өкілі еді.
Medieval art differed from contemporary art in several ways, not least in that while modern artists often work in private studios, the production of medieval art was a communal undertaking in a workshop. This was also the case with Bernt Notke, who was the head of such a workshop. During renovation of the large triumphal cross made by Notke in 1470–77, a note signed by Notke and five co workers was discovered in a hollow part of one of the sculptures. It lists, apart from Notke himself, a carpenter, a painter and three other artisans. Several other works from different countries around the Baltic Sea and in Belgium have also earlier been attributed to Notke, but without much certainty. A number of works by Notke's hand have also been lost. The main altarpiece of Uppsala Cathedral was made by Notke but destroyed in a fire in 1702 (the appearance of approximately half of the altarpiece is known through drawings). Made in c. 1471, this colossal altarpiece dedicated to St. Eric probably helped establish Notke's reputation in Scandinavia. It has been said that he was the only artist in northern Germany who can be compared with the astonishing artistic developments in the south of the country, and at the same time that he is the foremost representative of late Gothic art in the Baltic region.