Кіріспе

Органның "Швельверк" (немісше "Schwellwerk"; французша "Récit") – алдыңғы жағында венециялық жалюзилері бар қорапқа орналасқан құбырлардан тұратын құбырлы органның бөлімі. Жалюзилер ашылғанда, құбырлардың дыбысы қораптан тікелей бөлмеге еркін таралады. Жабық болғанда, дыбыстың көп бөлігі қораптың ішінде қалады; жылжымалы жалюзилер дыбыс күшін реттеуге, және ең бастысы, біртіндеп күшею ("swelling") мен әлсіреуге мүмкіндік береді. Мұндай құрылым қажет, себебі әрбір құбыр тек бір деңгейде ғана дыбыс шығара алады. Егер желдің қысымын өзгерту арқылы дыбыс күшін өзгертуге тырысылса, биіктігі, тембрі, дыбыс шабуылы мен өшуі сияқты басқа да қасиеттері де өзгеруі мүмкін. Шындығында, орган жасаушылар тұрақты және өзгермейтін жел ағынын қамтамасыз ету үшін көп еңбек жұмсауға мәжбүр, сондықтан құбырдың дыбысын біртіндеп күшейту немесе әлсіретудің жалғыз жолы – оны швельверк қорабына орналастырып, содан кейін жалюзилерді біртіндеп ашу немесе жабу болып табылады. Бұл әлбетте, кемшіліктерінен хабар береді. Швельверк қандай етіп жасалғанына қарамастан, құбырлардың дыбысы оларды қорапқа жабу арқылы өзгереді. Көптеген орган репертуары біртіндеп күшею және әлсіреу эффектілері кең таралғанға дейін жазылғандықтан, бұл ерте музыканың қажетсіз деградациясы болып көрінеді. Құбырлардың жабық болуымен ең нашар үйлесетін музыка түрлері – дәл сол, біртіндеп күшею мен әлсіреу қажет емес түрлер. Екінші жағынан, швельверксіз орган жасау – және демек, кейінгі музыканы ойнау мүмкін болмауы – аспаптың қолданысын шектейді. Бұл мәселені шешудің ең көп таралған жолы – құбырларды бірнеше бөлімге немесе бөлімдерге бөліп, олардың бірі немесе бірнешесін швельверк қорабына орналастыру, ал қалған бөлімдерін ашық қалдыру.

Тарих

Суль-бокстың ойлап табылуы XVIII ғасырдың басында қызмет еткен әке мен ұлдан тұратын екі орган жасаушыға, яғни Авраам Йорданға есептеледі (мысалы, Лондонның Сент-Магнус-Мартир шіркеуінде). Оны басқа елдерде қабылдауға уақыт кетті, сондықтан Бах сияқты ең жақсы орган музыкасының бір бөлігі суль-боксты ескере отырып жазылмаған. Йорданның жұмысын бұрынғы технологияның дамуы ретінде қарастыруға болады, бірақ оның маңыздылығы сол кезде мойндалды. "The Spectator" газеті жариялады: "Авраам Йордан аға және кіші өз қолдарымен, ағаш жұмысын қоспағанда, Лондон көпірінің түбіндегі Сент-Магнус шіркеуінде төрт клавишадан тұратын өте үлкен орган жасап, орнатты, олардың бірі бұрын ешқандай органда болмаған, дыбысты күшейту арқылы ноталарды шығару өнеріне бейімделген; бұл аспап келесі жексенбіде [14 ақпан 1712] Джон Робинсонның орындауымен көпшілікке ашылады. Аталған Авраам Йордан барлық шеберлер мен орындаушыларға ескертеді, ол келесі аптада әр күні аталған шіркеуге қатысады, оны тыңдауға қызығушылық танытқан барлық мырзаларды қабылдау үшін". Аристид Кавайе-Колл ағылшын суль-боксын жетілдірді, суль-жапқыштарды басқаруға арналған серіппелі (кейін теңдестірілген) педаль ойлап тапты.