Кіріспе

1946 жылы Бенджамин Бриттеннің операсы, Шекспирдің поэмасы

"Лукрецияның зорлануы" (Op. 37) – Бенджамин Бриттеннің екі актілі операсы, ол Кэтлин Ферриер үшін жазылған, ол атау рөлін орындады. Рональд Дункан өзінің ағылшын либреттосын Андре Обидің пьесасы негізінде жазды.

Өнер тарихы

Опера алғаш рет 1946 жылғы 12 шілдеде Англияның Глиндеборн қаласында орындалды. Бұл Бриттеннің «камералық опера» деген терминін қолданған тұңғыш туындысы. Опера АҚШ-та Бродвейдегі Зигфельд театрында Агнес де Милль қойған нұсқада дебют жасады, ол 1948 жылғы 29 желтоқсанда ашылып, 1949 жылғы 15 қаңтарда 23 қойылымнан кейін жабылды. Орындаушылар құрамында Тарквиний рөлінде Джорджио Тоцци, Лукреция рөлінде Китти Карлайл, Бьянка рөлінде Лидия Франклин, Әйел хоры рөлінде Бренда Льюис және Люция рөлінде Аделаида Бишоп болды. 1996 жылы опера Бриттеннің сарапшысы және досы Колин Грэмнің режиссерлігімен Сент-Луис опера театрында қойылды. Ол сондай-ақ Филадельфия опера компаниясының 2009 жылғы маусымында көрсетілді. 2013 жылы опера премьерасынан бері алғаш рет Глиндеборн сахнасында, актриса Фиона Шоудың режиссерлігімен қойылды. Бұл қойылым гастрольдік турда зор табысқа ие болды. Шоудың қойылымы 2015 жылы Глиндеборн фестивалінде де осындай ықыласпен қарсы алынды.

Алдын ала сөз

Ерлер мен әйелдер хорлары Римдегі ахуалды түсіндіреді: шетелдік Тарквиний Супербус билік құрып, гректердің шапқыншылығына тойтарыс беріп, қала бұзықтыққа ұшырады. Екі хор өзінің алдағы мәңгүрттік оқиғаны христиандық тұрғысынан түсіндірудегі рөлін айтады. Опера бойында ерлер хоры ер адам кейіпкерлерінің ойларын, ал әйелдер хоры әйел адам кейіпкерлерінің ойларын жеткізеді.

1-ші акті

Римнің сыртындағы қарулы лагерьде Таркиний, Колатин және Юний бірге ішімдік ішіп отыр. Кешегі түні сарбаздар тобы күтпеген жерден Римге оралып, әйелдерін тексеруге келді, олардың барлығы күйеулеріне қиянат жасаған күйде ұсталды, Колатиннің әйелі Лукреция ғана ерекшелік жасады. Әйелі сенімсіз көпшілікке кірген Юний, патшаның ұлы жас Таркинийді Лукрецияның адалдығын сынауға жетелейді. Сонда Таркиний жылқысын шақырып алып, жалғыз өзі қалаға аттанады. Римдегі Колатиннің үйінде Лукреция қызметшілері Бьянка мен Люциямен бірге сабырлы түрде жұмыс істеп отыр. Ол жоқ күйеуін аңсайды. Әйелдер ұйықтауға дайындалып жатқанда, есік қағылады: Таркиний келген. Олар қорқып тұрса да, ханзадаға меймандослық көрсетуден бас тарта алмайды.

2-ші акті

Лукреция ұйықтап жатқанда, Тарквиний оның бөлмесіне тымсырып кіріп, оны сүйіп оятады. Ол оған кетіп қалуын өтінеді, бірақ ол оның өзіне құштар екеніне сенімді болғандықтан, оны зорлайды. Ертесі күні таңертең Луция мен Бьянка Тарквинийдің үйден кеткенін көріп қуанады. Лукреция кіреді, сырттай сабырлы, бірақ қатты күйзелгені көрінеді. Ол Колатинге үйге қайтуын сұрап, елші жібереді. Бьянка елшіні тоқтатуға тырысады, бірақ Колатин дереу келіп жетеді (Юниймен бірге). Ол әйеліне мейіріммен демеу береді, бірақ оның енді ешқашан таза бола алмайтынын сезінеді. Ол өзін пышақтап, көз жұмады. Барлығы аза тұтады. Юний ханзаданың осы қылмысын патшаға қарсы бүлік шығару үшін пайдалануды жоспарлайды. Әйелдер хоры оқиғаның моральдық құлдырауына қайғырып, әдесіздікке келеді. Бірақ ерлер хоры оған барлық қайғының мәні бар екенін, ал барлық күнәлар Мәсіхтің құрбаны арқылы кешіріледі дейді. Олар операны дұғамен аяқтайды.