Кіріспе

Айяваджи діни мәтіні (өлең)

Акилатиратту Амманаи (; акілам ("әлем"), тиратту ("жинақ"), амманаи ("жыр")), сондай-ақ Тиру Эду ("қастерлі кітап") деп те аталады, – тамилдік Айяваджи сенім жүйесінің негізгі діни мәтіні. Атауы көбінесе Акилам немесе Акилатиратту деп қысқартылады. Акилам 15 000-нан астам шумақтан тұрады және тамил тіліндегі Амманай әдебиетінің ең ірі жинағы, сондай-ақ бір автордың тамил тілінде жазған ең үлкен шығармаларының бірі болып табылады.

Тарих

Жазушы Хари Гопалан Цитар бұл кітапты 1839 жылы Тамил айы Картикаидың жиырма жетінші күні, жұма күні жазғанын мәлімдейді. Автордың сөзіне қарағанда, Құдай оны ұйқысынан оятып, өзінің сөздерін жазуға бұйырған. «Акилатиратту» 1939 жылға дейін пальма жапырақтарына жазылған, содан кейін басылып шығарылды. Автордың пікірінше, кітапта бұл дәуірде, яғни Кали Югам немесе Темір ғасырында әлемді Дхарма Югамға айналдырып билеу үшін келген Құдайдың тарихы баяндалған. Бұл сенімнің әңгімесі Айя Вайкундардың өмірі мен іс-әрекеттері туралы тарихи фактілерді индуист дінінің Пураналары мен Итихасаларындағы оқиғаларды жаңаша түсіндірумен байланыстырады. Мәтінде он жеті бөлім және 15 000-нан астам шумақ бар. «Акилам» әдеттегі Амманнай стилінде, мәтін бойында өлеңдеріне бірнеше мағына береді. Өлеңдердегі идеяларды салыстырмалы түрде оңай жеткізуге болады, бірақ мәтіннің негізгі ойын түсіну үшін, әсіресе индуист құдайлар пантеоны, индуист жазбалары, Дхарма ұғымдары мен философиясы және діннің негізгі принциптері туралы білім болуы қажет.

Мазмұны

Бұл кітап Вишну құдайының бір қыры саналатын Вайкундарға деген құлшынысқа арналған. Бұл тамил тілінде жазылған поэтикалық туынды, ол үнді мифологиясының және Құдай туралы сенімдердің әртүрлі жақтарын толық қамтиды. Кітаптың алғашқы сегіз тарауында әлемнің жаратылуынан бастап Вайкундардың дүниеге келуі алдындағы оқиғалар баяндалады. Тоғызыншы тарауда Вайкундардың енуі кезіндегі құдайлық жоспар аясында болған оқиғалар егжей-тегжейлі сипатталады. Соңғы сегіз тарау Ваикундардың өміріне қатысты аңыз, эмпириялық, тарихи және мифологиялық аспектілерге тоқталады.

Эволюция мен югалар

Кітап Вишнудың өзінің жұбайы Лакшмиге ғалам мен адамзаттың эволюциясы туралы берген түсіндірмесімен басталады. Барлығы сегіз эон, немесе юга бар екендігі айтылады, ал қазір біз жетінші югадамыз, ол Кали-юга деп аталады, яғни құлдырау дәуірі. Әр юга үшін Вишну жоятын демон болады деп есептеледі. Бірінші югада Крони дүниеге келді. Вишну оны алты бөлікке бөлді, және әр бөлік әр югада демон ретінде жаңадан туады. Алғашқы төрт юга – Нетия Югасы, Чатура Югасы, Неду Югасы және Крета Югасы. Бұл төрт юганың басты индуизмде баламасы жоқ. Бесінші юга – Трета Югасы, онда Рама Ие дүниеге адам түрінде келді. Алтыншы юга – Двапара Югасы, онда Кришнаның өмірі мен Бхарата соғысының қысқа, бірақ керемет сипаттамасы бар. Сонымен қатар, Двапара Югасының соңында Сантор, яғни асыл адамдардың тууы деген тағы бір оқиға болғандығы айтылады.

Кали Юга

Кали-юга, жетінші Юга, Кали деп аталатын зұлым рухтың (ана құдайы Калимен шатастырмау керек) дүниеге келген кезден басталады. Кали қазіргі заманғы адамдармен туыс деп саналады. Содан кейін Кали-юганың демоны Ниссан дүниеге келді. Ол жер бетінің әртүрлі жерлерінде патша болып, Сантрорлардың өмірін қинады. Сондықтан Вишну Ниссанға Сантрорларды азаптауды тоқтатуға кеңес берді. Бірақ ол Вишнумен келіспеді және басылудан гөрі өлгенді артық көреді. Ниссанның билігін тоқтату және Кали-юганы аяқтау үшін Вишну Вайкундарды адам ретінде дүниеге келтіруді жоспарлады.

Адам болып жаралу

Вайкундар Вишну мен Лакшмидің ұлы деп саналады. Ол теңіз ішінде туып, құрлыққа адам ретінде жіберілді. Вайкундардың дүниеге келуінен бастап, ол барлық құдайлардың ең жоғарғысы деп есептеледі және Нисанды, сондай-ақ зұлым Кали Юганы жояды. Ол барлық адал адамдарды өзімен бірге сегізінші югада, Дхарма Юкамда Вайкундамға алып кетеді делінеді. Сондай-ақ, Дхарма югасынан кейінгі кезең туралы ештеңе айтылмаған, яғни уақыт сызығы дөңгелек емес, түзу сызықты, қалыпты индуизмде сенілгендей.

Ұстазы

Акилам теологиялық, әлеуметтанулық және философиялық құндылықтарды үйретеді. Оның идеялары индуистік кітаптардағы түрлі ілімдерде және қазіргі индуизмнің бірінші жартысында кездеседі, ал екінші жартысында – барлық жағынан революциялық ілімдер жиынтығына негізделген. Теологиялық ілімдер Вайкундардың жоғарылығын айналып өтеді, ал әлеуметтанулық ілімдер қоғамдағы теңсіздіктерді жоюға бағытталған. Философиялық идеялар табиғаттың және барлық тірі жандардың «үлкен бірлігіне» негізделген.

Теософия

Кітапта Брахма, Вишну, Шива, Сарасвати, Лакшми, Парвати, Сканда және Ганеша сияқты барлық маңызды индуистік құдайлар мифологияда тікелей айтылады. Сонымен қатар, кітапта Киелі кітап, Алла және Құран туралы да жанама сілтемелер бар. Акиламдағы Иса туралы айтылған мәліметтер, жанама емес, тікелей сипатталады. Кітапта барлық мәтіндер мен кітаптардың шындық екені және Құдай туралы шындыққа үлесі бар екеніне баса назар аударылғандай. Акилам дін құруға қарсы екені байқалады, себебі мәтін бойында "дін" термині есімдерінде бірде-бір рет қолданылмаған, тек Құдайларға, түсініктерге және кітаптарға сілтеме жасалған.

Әлеуметтану

Әлеуметтік теңсіздік пен касталық этиканың бұзылуы – Кали-юганың басты ерекшеліктері деп айтылады. Сондықтан кітаптың негізгі тақырыбы әлеуметтік теңдік және джати, яғни үнді касталық жүйесіне қарсы күрес. Бірақ сонымен бірге, «Варнашрама Дхарма» жүйесі Двапара Юганың соңына дейін толыққанды болғандығы да айтылады. Бұған қоса, ұятты өмір сүру және вегетариандық диетаға сілтемелер де кездеседі. Әсіресе, Ыбырайым діндері сияқты діни фундаментализм қатаң айыпталады.

Философия

Кітаптағы негізгі философия – адамдар Калидің әсерінен Құдайдан өзгешеленген, ал Вайкундар оларды құтқару үшін келген.